สงกรานต์บ้านเรา ชุ่มฉ่ำสายน้ำหลายพื้นที่ทั่วไทย แต่ด้วยความที่ช่วงนี้อากาศร้อนจัด จึงอาจเกิดอันตรายกับร่างกาย ด้วยความปรารถนาดี เราจึงขอนำข้อแนะนำมาฝาก เพื่อที่จะได้เล่นสงกรานต์อย่างมีความสุข
ในเรื่องนี้ ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย ได้ให้ความรู้ผ่านเฟซบุ๊ก “Sonthi Kotchawat” ไว้ว่า
1. เล่นน้ำสงกรานต์กลางแดดจัดในช่วงที่อากาศร้อนถึงขีดสุด (Extreme Heat)
คาดว่าอุณหภูมิในบรรยากาศประมาณ 36-41องศาเซลเซียส อาจทำให้ร่างกายเกิดปฏิกิริยาตอบโต้ที่รุนแรงกว่าปกติ เนื่องจากร่างกายต้องรับมือกับทั้งอุณหภูมิภายนอกที่สูงและความชื้นจากเสื้อผ้าที่เปียก
2. สิ่งที่อาจจะเกิดขึ้นกับร่างกายเมื่อตากแดดร้อนจัดแล้วถูกสาดด้วยน้ำเย็น
2.1 ร่างกายปรับอุณหภูมิไม่ทัน (Shock to the System) การที่ร่างกายร้อนจัดแล้วถูกสาดด้วยน้ำเย็นทันทีหรือการใส่เสื้อผ้าเปียกน้ำสลับกับตากแดดร้อนจัด ทำให้ร่างกายปรับตัวลำบากโดยอาจระบายความร้อนจากร่างกายไม่ได้จนเกิดอาการตัวร้อน ปวดศีรษะอย่างรุนแรง ครั่นเนื้อครั่นตัว หรือที่คนไทยมักเรียกว่า "ไข้หัวลม"หรือ "ไข้แดด"
2.2 ภาวะช็อกความร้อน (Heat Shock) เมื่อผิวหนังที่ร้อนจัดเจอน้ำเย็น หลอดเลือดจะหดตัวอย่างรวดเร็ว ทำให้ความดันโลหิตพุ่งสูงขึ้น อาจทำให้เกิดอาการหน้ามืด ใจสั่น หรือเป็นลมได้ และหากอุณหภูมิภายนอกสูงกว่า 40-41 องศาเซลเซียส ร่างกายจะระบายความร้อนได้ยากขึ้นและหากอยู่กลางแจ้งนานเกิน45 นาที ระบบควบคุมอุณหภูมิอาจเริ่มล้มเหลว และถ้าถึง 1 ชั่วโมง อาจนำไปสู่ภาวะ “ฮีตสโตรก” (Heat Stroke) ที่เป็นอันตรายถึงชีวิตได้
หากมีอาการ ตัวร้อนจัด แต่ไม่มีเหงื่อออก อาการมึนงง หรือพูดจาสับสน นั่นอาจเป็นสัญญาณของฮีตสโตรก (Heat Stroke) ซึ่งอันตรายถึงชีวิตและควรรีบไปพบแพทย์ด่วน
2.3 เกิดอาการผิวไหม้แดดอย่างรวดเร็ว (Sunburn) ในช่วงเมษายน ค่าดัชนียูวี (UV Index) มักอยู่ในระดับสูงมาก(10-12+)ซึ่งอาจทำให้ผิวไหม้ แสบ แดงได้ภายในเวลาเพียง 10-15 นาที เท่านั้น
2.4 เกิดภาวะขาดน้ำจากการดื่มแอลกอฮอล์ การดื่มเหล้าเบียร์ขณะเล่นน้ำท่ามกลางอากาศร้อน จะทำให้ร่างกายขับน้ำออกทางปัสสาวะมากขึ้น เสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำ (Dehydration) และแอลกอฮอล์ยังทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้นจนอาจทำให้เกิดอาการช็อกได้
3. เล่นน้ำสงกรานต์ท่ามกลางอากาศที่ร้อนจัดในปี 2569 ให้ปลอดภัยควรทำอย่างไร?
3.1 การเตรียมตัวก่อนออกไปเล่นน้ำ ควรเลือกเสื้อผ้าควรใส่เสื้อผ้าสีอ่อนมีน้ำหนักเบาระบายอากาศได้ดี เพื่อช่วยลดการสะสมความร้อนในร่างกาย, ควรทาครีมกันแดดที่มีค่า SPF 15 ขึ้นไป สวมหมวก และแว่นกันแดด UV 400 เพื่อปกป้องผิวและดวงตาจากรังสียูวีและดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอก่อนออกเดินทางเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
3.2 ระหว่างการเล่นน้ำ ต้องเลี่ยงช่วงแดดจัดโดยเฉพาะช่วงเวลาตั้งแต่11.00 ถึง15.00 น. ซึ่งเป็นช่วงที่อากาศร้อนที่สุด พยายามดื่มน้ำเปล่าบ่อย ๆ โดยไม่ต้องรอกระหายโดยหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ น้ำหวาน หรือน้ำอัดลม เพราะจะทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำมากขึ้นและหลีกเลี่ยงการใช้น้ำแข็งหรือน้ำเย็นจัดสาดกัน เพราะอุณหภูมิที่ต่างกันเกินไปอาจทำให้ร่างกายปรับตัวไม่ทันจนป่วย หรือเกิดอาการวูบได้นอกจากนี้ควรหยุดพักในที่ร่มที่มีอากาศถ่ายเทสะดวกเป็นระยะเพื่อลดอุณหภูมิร่างกาย
3.3 หลังเล่นน้ำ ควรรีบอาบน้ำชำระล้างสิ่งสกปรกและเปลี่ยนเสื้อผ้าใหม่ทันที ไม่ควรปล่อยให้ตัวเปียกชื้นนาน ๆเพราะอาจเป็นหวัดหรือเกิดเชื้อราบนผิวหนัง นอกจากนี้หลังเล่นน้ำหากมีอาการตัวร้อนจัด ผิวหนังแดงแต่ไม่มีเหงื่อ ปวดศีรษะ หน้ามืด หรือหายใจถี่ ให้รีบเข้าที่ร่มและขอความช่วยเหลือทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของฮีตสโตรกได้
อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS
“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech
