ประเทศจีนเริ่มต้นใช้งานกลุ่มดาวเทียมเชิงพาณิชย์ “กานเต๋อ” (Gande Constellation) สำหรับเฝ้าติดตามขยะอวกาศ หลังจากจรวดเชิงพาณิชย์ลี่เจี้ยน-1 ขนส่งดาวเทียมดวงแรกของกลุ่มดาวเทียมนี้สู่วงโคจรเมื่อวันศุกร์ที่ 24 ก.ค. ที่ผ่านมา โดยกลุ่มดาวเทียมกานเต๋อเป็นเครือข่ายดาวเทียม 120 ดวง มีเป้าหมายตรวจจับวัตถุในทุกวงโคจรตลอด 24 ชั่วโมง
กลุ่มดาวเทียมกานเต๋อพัฒนาโดยเอทีโมโต เทคโนโลยี (ATmoto Technology) บริษัทการบินอวกาศเอกชนที่มีฐานอยู่ในกรุงปักกิ่ง และจะแบ่งการดำเนินงานเป็น 3 ระยะ มีเป้าหมายใช้งานอย่างเต็มรูปแบบก่อนปี 2030 โดยระยะที่ 1 "แอลเอ็กซ์630" (LX630) ประกอบด้วยดาวเทียม 14 ดวง ร่วมสร้างโดยบริษัท เหลียงซี แอโรสเปซ เทคโนโลยี กรุ๊ป ในเมืองอู๋ซี และเอทีโมโต เทคโนโลยี เพื่อสนับสนุนการเฝ้าติดตามและจัดทำข้อมูลวัตถุในวงโคจรต่ำ-กลาง-สูงอย่างรอบด้าน
ทีมนักพัฒนาระบุว่าระยะที่ 2 จะเพิ่มดาวเทียม 36 ดวง ที่มีเซนเซอร์ถ่ายภาพความละเอียดสูงและตรวจสภาพแวดล้อมทางแม่เหล็กไฟฟ้า และระยะที่ 3 จะเพิ่มดาวเทียม 70 ดวง ที่สามารถระบุวัตถุ วิเคราะห์พฤติกรรม และตัดสินใจโดยอัตโนมัติ ส่วนดาวเทียมดวงแรกที่ส่งนั้นติดตั้งคอมพิวเตอร์พลังปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่ช่วยให้สามารถตรวจตรา รับมือเหตุฉุกเฉิน และทำภารกิจติดตามที่รวดเร็วโดยภาคพื้นโลกไม่จำเป็นต้องแทรกแซงบ่อย รวมถึงมีความสามารถปรับเปลี่ยนวงโคจรเพื่อการสังเกตการณ์ระยะใกล้ และปฏิบัติการขั้นสูงอื่น ๆ ในวงโคจร
ทั้งนี้ ปริมาณขยะอวกาศเพิ่มขึ้นตามจำนวนการปล่อยจรวด ภารกิจสำรวจดาวเคราะห์ และกิจกรรมของดาวเทียม ซึ่งเมื่อปี 2025 ยานอวกาศที่มีมนุษย์ควบคุมเสินโจว-20 (Shenzhou-20) ของจีนต้องอยู่บนสถานีอวกาศเทียนกงนานกว่ากำหนดเพราะกระจกช่องหน้าต่างของแคปซูลส่งกลับเสียหายจากการพุ่งชนของขยะอวกาศ ขณะก่อนหน้านั้นเมื่อปี 2024 ทีมนักบินอวกาศประจำภารกิจเสินโจว-17 ต้องปฏิบัติภารกิจเดินอวกาศ 2 ครั้ง เพื่อซ่อมแซมแผงโซลาร์เซลล์ของโมดูลหลัก ซึ่งเสียหายจากขยะอวกาศในวงโคจรเช่นกัน
โดยมีรายงานว่า ปริมาณขยะอวกาศที่มีขนาดใหญ่กว่า 1 เซนติเมตร ซึ่งใหญ่พอจะเป็นภัยคุกคามต่อยานอวกาศ มีแนวโน้มสูงเกิน 1 ล้านชิ้นแล้ว ซึ่งเศษซากเหล่านี้เคลื่อนที่ด้วยความเร็วประมาณ 7.9 กิโลเมตรต่อวินาที มีพลังงานจลน์มหาศาลตอนพุ่งชน โดยโครงการกลุ่มดาวเทียมกานเต๋อถือเป็นความพยายามล่าสุดของการยกระดับการเฝ้าติดตามขยะอวกาศ ควบคู่กับการพัฒนาเทคโนโลยีปกป้องยานอวกาศจากการพุ่งชนของขยะอวกาศ
สำหรับชื่อ "กานเต๋อ" มาจากชื่อนักดาราศาสตร์ชาวจีนในยุคจ้านกั๋วหรือยุครณรัฐ (475-221 ปีก่อนคริสต์ศักราช) ซึ่งได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งในผู้จัดทำบัญชีรายชื่อดาวฤกษ์ที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่เคยบันทึกไว้
อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS
ภาพซินหัว : จรวดขนส่งลี่เจี้ยน-1 วาย 15 ซึ่งบรรทุกดาวเทียม 5 ดวง ทะยานขึ้นจากเขตนำร่องนวัตกรรมอวกาศเชิงพาณิชย์ตงเฟิงทางตะวันตกเฉียงเหนือของจีน วันที่ 24 ก.ค. 69
ที่มาข้อมูล : Xinhua
“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech
