เป็นครั้งแรกของญี่ปุ่น ประชากรอายุ 100 ปีขึ้นไป มีจำนวนสูงถึง 107,677 คน ทว่าตัวเลขที่น่ายินดีนี้กลับซ่อนความท้าทายใหญ่ เมื่อคนอายุยืนขึ้น สวนทางกับจำนวน “เด็กเกิดใหม่” และ “ประชากรวัยทำงาน” ที่กำลังหดตัวลงอย่างต่อเนื่อง

ผู้สูงอายุ 100 ปีขึ้นไปในญี่ปุ่น เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดในรอบ 60 ปี จากปี ค.ศ. 1963 มีเพียง 153 คน, ปี ค.ศ. 1998 เพิ่มทะลุ 10,000 คน, ปี ค.ศ. 2012 เพิ่มทะลุ 50,000 คน และทะลุหลักแสนในปี ค.ศ. 2026 ในจำนวนนี้ 88% เป็นผู้หญิง

ญี่ปุ่นกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลง 2 ทางพร้อมกันคือ “คนรุ่นเก่าอยู่ได้นานขึ้น” และ “คนรุ่นใหม่จำนวนน้อยลง” ผลที่ตามมาคือ แรงงานในระบบหดตัวลงอย่างหนัก ในขณะที่ความต้องการด้านการรักษาพยาบาลและการดูแลผู้สูงอายุกลับพุ่งสูงขึ้น

งบดูแลผู้สูงอายุของญี่ปุ่นแบ่งเป็น 3 ก้อนหลักคือ 1. เงินบำนาญ 2. การรักษาพยาบาล 3. ประกันดูแลระยะยาว มูลค่ารวมกว่า 30 ล้านล้านบาท หากพึ่งพาแค่เงินสมทบจากคนวัยทำงานย่อมไม่พอ รัฐต้องกู้ยืมผ่านพันธบัตร ซึ่งกลายเป็นการผลักภาระไปให้คนรุ่นหลัง

เป็นคำถามที่ว่า ญี่ปุ่นจะทำอย่างไรให้คนอายุ 100 ปี ใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ โดยระบบเศรษฐกิจและสวัสดิการสังคมยังสามารถรองรับต่อไปได้เรื่อย ๆ โดยไม่ล่มสลาย

ญี่ปุ่นต้องเร่งปรับตัวทุกมิติ เพื่อเปลี่ยนผู้สูงอายุจากภาระให้เป็นฟันเฟืองทางเศรษฐกิจ ได้แก่ เปิดโอกาสให้ผู้สูงอายุทำงานได้นานขึ้น, ใช้เทคโนโลยีเข้ามาช่วยดูแล และออกแบบสินค้าและบริการสำหรับสังคมสูงวัยโดยเฉพาะ

สถิตินี้คือสัญญาณเตือนโลกให้กลับมาคิดใหม่ว่า ชีวิตที่ยืนยาวต้องเดินคู่กับสังคมที่ยั่งยืน เป้าหมายต่อไปจึงไม่ใช่แค่ทำอย่างไรให้อยู่ถึง 100 ปี แต่คือทำอย่างไรให้โครงสร้างสังคมยังคงอยู่ต่อไปได้ โดยส่งผลกระทบต่อคนทุกเจเนอเรชันให้น้อยที่สุด

ย้อนดูไทยมีประชากรอายุ 100 ปีขึ้นไป 38,747 คน แบ่งเป็นชาย 19,712 คน หญิง 19,035 คน อาจยังไม่มากเมื่อเทียบกับญี่ปุ่น แต่ก็ต้องเตรียมพร้อมรับมือ เพราะไทยมีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป 14 ล้านคน หรือมีสัดส่วนประชากรสูงอายุร้อยละ 22.40 เมื่อเทียบกับประชากรทั่วไป

📌 ผู้สูงอายุไทยแบ่งได้ 3 กลุ่มตามความมั่นคงทางการเงินคือ 1.ข้าราชการบำนาญ 2.ประกันสังคมบำนาญ และ3.ไร้หลักประกัน แต่ละกลุ่มมีชีวิตอย่างไร อ่านเพิ่มเติมในบทความเรื่อง “คุย 3 ผู้สูงอายุ รอยยิ้มไม่เท่ากัน เพราะสวัสดิการไม่เท่าเทียม” กับ The Visual by Thai PBS 👉 https://www.thaipbs.or.th/thevisual/article/elderly-welfare/

หรือ 📱 ชมคลิปเพิ่มเติม ญี่ปุ่นมีผู้สูงอายุ 100 ปีขึ้นไป ทะลุแสนคนเป็นครั้งแรก
ได้ที่ https://youtu.be/5A4nkO8b9oE

📸 Photo : AFP, Thai PBS Media Stock