นักวิชาการด้านการศึกษา ชี้ทางแก้ปัญหาการเรียกรับ “แป๊ะเจี๊ยะ” คือการให้โรงเรียนเป็นนิติบุคคล เปิดโอกาสให้ระดมทรัพยากร และบริหารจัดการด้วยตัวเองแบบเบ็ดเสร็จ ขณะที่ก็รัฐสามารถนำงบประมาณที่เคยสนับสนุนโรงเรียนเหล่านี้ไปพัฒนาโรงเรียนห่างไกล เพื่อลดความเลื่อมล้ำทางการศึกษา
กว่าจะได้เป็นนักเรียน 1 ใน 240 คนของโรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ จ.นครปฐม เพื่อให้ได้รับทุนการศึกษาเทอมละ 22,000 บาทต่อคน ตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ถึง 6 นักเรียนต้องผ่านการสอบแข่งขันกับเด็กทั่วประเทศซึ่งเป็นวิธีการคัดเลือกแบบเดียวเท่านั้น ถึงจะมีสิทธิ์เข้าเรียนโรงเรียนวิทยาศาสตร์ของรัฐบาลได้ ต่างจากโรงเรียนเกรดเอในกรุงเทพฯหลายแห่ง ที่ยังมีวัฒนธรรมการเรียกรับ “แป๊ะเจี๊ยะ”
นายเศวต ภูภาภรณ์ รอง ผอ.ร.ร.มหิดลวิทยานุสรณ์ จ.นครปฐม เปิดเผยว่า การเปลี่ยนสถานะเป็นองค์การมหาชน ทำให้โรงเรียนสามารถบริหารจัดการแบบเบ็ดเสร็จ โดยรัฐบาลยังสนับสนุนงบประมาณให้ 300 ล้านบาทต่อปี แบ่งเป็นค่าตอบแทนบุคลากรร้อยละ 30 ส่งเสริมพัฒนาโรงเรียนต่างจังหวัดร้อยละ 30 ค่าใช้จ่ายทั่วไปร้อยละ 20 อุปกรณ์การศึกษาร้อยละ 10 และทุนการศึกษามีเพียงร้อยละ 10 เท่านั้น ทำให้ต้องจำกัดจำนวนนักเรียนที่รับเข้าใหม่
อย่างไรก็ตาม แม้จะเป็นโรงเรียนนิติบุคคลนำร่องแต่ผู้บริหารโรงเรียนย้ำว่า ความสำเร็จจะเกิดขึ้นไม่ได้ หากโรงเรียนไม่วางนโยบายกุลยุทธการเรียนการสอนให้มีคุณภาพ
นายภูมิศรันย์ ทองเลี่ยมนาค นักวิชาการด้านการศึกษา กล่าวว่า หากรัฐบาลนำระบบนิติบุคคลมาใช้ในโรงเรียนที่มีการแข่งขันสูง อาจเป็นทางออกของปัญหาเรียกรับแป๊ะเจี๊ยะได้เพราะสามารถระดมทรัพยากรหรือรับเงินบริจาคจากผู้ปกครองได้อย่างเต็มที่ แต่ต้องบริหารจัดการให้ดีเพราะหากมีนักเรียนมาจากระดมทุนมากเกินไป ก็จะทำให้คุณภาพการเรียนการสอนต่ำกว่ามาตรฐานได้
ขณะที่ในต่างประเทศ อาทิ สหรัฐอเมริกา อังกฤษ นิวซีแลนด์ ออสเตรเลีย ฮ่องกง และสิงค์โปร เข้าสู่ระบบโรงเรียนิติบุคคลมากขึ้น หลังผู้ปกครองไม่พอใจมาตรฐานทางวิชาการของรัฐต่ำเกินไป ส่วนประเทศไทยแม้หลายโรงเรียนเริ่มเป็นนิติบุคคล แต่ยังไม่ประสบผลสำเร็จเพราะนโยบายยังไม่ชัดเจน