เช็กสัญญาณแค่ไหน? ป่วยโรคซึมเศร้า

15:23

2,412

กรณีที่ "จิรายุทธ ผโลประการ" แร็ปเปอร์ชื่อดัง "เต๋า UrboyTJ" โพสต์ข้อความที่บ่งบอกว่าตัวเองป่วยโรคซึมเศร้า ซึ่งหลายคนในโซเชียล แฟนคลับ กลุ่มเพื่อนศิลปินต่างออกมาให้กำลังใจสร้างพลังบวก

ไทยพีบีเอสออนไลน์ รวบรวมข้อมูลจากกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข รายงานว่าในปี 2564 ประเทศไทยมีผู้ป่วยโรคซึมเศร้ากว่า 1.5 ล้านคน เป็นสาเหตุของการเสียชีวิต 4,000 คนต่อปี และพยายามคิดสั้นถึง 53,000 คนต่อปี ซึ่งการป้องกันความรุนแรงของโรคและยับยั้งการฆ่าตัวตายเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนถือเป็นสิ่งสำคัญ

โรคซึมเศร้า เป็นโรคทางจิตเวชชนิดหนึ่ง ที่พบได้บ่อย เกิดได้จากความผิดปกติของสารเคมีในสมอง และสาเหตุอื่นๆ เช่น พันธุกรรม สารเสพติด การสูญเสีย ความผิดหวัง ความเครียด

กรมสุขภาพจิต แนะนำว่าสามารถเช็กว่าตัวเองเป็นโรคซึมเศร้าหรือไม่ เนื่องจากผู้ป่วยโรคซึมเศร้า ที่ไม่ได้รับการรักษา มีอัตราฆ่าตัวตายสูงถึง 20% มากกว่าคนทั่วไปหลายสิบเท่า อาการหลัก ที่เกิดขึ้น มีดังนี้

อารมณ์เศร้า เช่น ท้อแท้ ซึม เศร้า หงอย ทั้งที่ตัวเองรู้สึก หรือคนอื่นก็สังเกตเห็น เบื่อ ไม่มีความสุขกับกิจกรรมที่เคยทำ อาการร่วมอื่นๆ 5 ข้อ เช่น

การกิน เบื่ออาหาร หรือเจริญอาหารมากเกินไป
การนอน นอนไม่หลับหรือนอนเยอะเกินไป
พฤติกรรม เชื่องช้าลง หรือกระวนกระวาย
ร่างกาย อ่อนเพลีย ไร้เรี่ยวแรง ใจลอย ไม่มีสมาธิ ตัดสินใจอะไรไม่ได้
ความคิด ตำหนิตัวเอง หรือมองตัวเองเป็นคนไร้ค่า หรือคิดเรื่องการฆ่าตัวตาย

นอกจากนี้ ยังบอกถึงความเชื่อผิดๆ ที่หลายคนมองต่อผู้ป่วยโรคซึมเศร้า คือ อ่อนแอ ใจไม่สู้ เอาแต่คิดลบ มองโลกแง่ร้าย เปราะบาง ยังมีคนที่แย่กว่านี้ ไม่อดทน ซึ่งความเข้าใจผิดเหล่านี้ทำร้ายตัวเองและผู้ป่วยอย่างมาก

อ่านข่าวเพิ่ม ศิลปิน-แฟนเพลง ส่งกำลังใจให้ "UrboyTJ" หลังโพสต์ป่วยซึมเศร้า

ซึมเศร้ารักษาได้

แนวทางการรักษาโรคซึมเศร้า รักษาได้โดยทำจิตบำบัดรายบุคคลและการทำจิตบำบัดร่วมกับกินยาแก้โรคซึมเศร้า โดยตัวยาจะปรับสมดุลของเซโรโทนิน ทำให้อาการค่อยๆแจ่มใสขึ้น ใน 2-3 สัปดาห์ และต้องใช้เวลา 30-90 วันเพื่อให้ยากออกฤทธิ์เต็มที่

แต่ยาจะมีผลข้างเคียง ที่พบได้บ่อยคือความว่องไวลดลง และมีอาการคลื่นไส้อาเจียน ง่วงซึม มึนงง ดังนั้น เพื่อให้เหมาะสมกับแนวทางการรักษา จึงมีรูปแบบที่แก้อาการง่วงซึมให้ผู้ป่วยเลือกใช้ และหายจากอาการซึมเศร้า ที่ไม่ก่อให้เกิดการเสพติดยาของผู้ป่วย

ประโยคต้องห้ามพูด-ฟังแล้วมีกำลังใจ

สำหรับคนที่เป็นโรคซึมเศร้า กรมสุขภาพจิต แนะนำให้คนโดยคนใกล้ชิดต้องดูแลเอาใจใส่เป็นอย่างมาก นอกจากนี้ ต้องระวังคำพูดที่จะพูด เพื่อไม่สร้างความรู้สึกหดหู่ให้กับผู้ป่วย โดยประโยคที่ควรพูดกับผู้ป่วยโรคซึมเศร้า เช่น

ทำได้ดีมาก
เก่งมาก
คุณทำได้
วันนี้คุณตั้งใจทำดีเรื่องอะไร
วันนี้สีหน้าคุณดูดีมาก
เยี่ยมมาก
มั่นใจ
มีรอยยิ้ม เพราะอะไร

ประโยคที่ไม่ควรพูด ห้ามพูดกับผู้ป่วยโรคซึมเศร้า

ร้องไห้ทำไม
เสียใจด้วยนะ
แย่จังเลย
พยายามอีก
ต้องทำได้
แค่นี้เอง
อย่าคิดมาก
ทำไมทำไม่ได้
ห้ามร้องไห้
เดี๋ยวก็ดีเอง
อย่าท้อ
สู้ๆ นะ (ในทางจิตวิทยาเรียกว่า Ignorance เป็นการปล่อยให้ผู้ป่วยสู้ด้วยตัวเองตามลำพังไม่รู้จะช่วยคนๆ นั้นอย่างไรดี)