วันนี้ (1 ก.ย.2569) ครบรอบ 36 การจากไปของ "สืบ นาคะเสถียร" อดีตหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง นักอนุรักษ์ผู้ทุ่มเทชีวิตเพื่อปกป้องผืนป่า สัตว์ป่า และทรัพยากรธรรมชาติของประเทศไทย โดยเฉพาะการผลักดันการอนุรักษ์ผืนป่าตะวันตกและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จนได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ และจุดประกายให้เกิดการตื่นตัวในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ป่าหลายแห่งค่อนข้างน่ากังวล การเป็นผืนป่ามรดกโลก ไม่ได้การันตีว่าจะไม่มีภัยคุกคามเกิดขึ้นในพื้นที่
อรยุพา สังขะมาน เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร สะท้อนความกังวลต่อโครงการฯ ที่มีแผนการสร้างในผืนป่า โดยในปีนี้ทางมูลนิธิฯ ยังคงจับตาและเฝ้าระวัง 5 ประเด็นใหญ่ โดยเฉพาะโครงการสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ในผืนป่า
โครงการสร้าง "อ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด"
อรยุพา บอกว่า โครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด เป็นประเด็นใหญ่ที่นักอนุรักษ์และคนในสังคมจับตาอย่างมาก เพราะส่วนหนึ่งของโครงการจะสร้างในพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น และเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าขุนซ่อง จ.จันทบุรี
ล่าสุดเมื่อวันที่ 5 ส.ค.ที่ผ่านมา คณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติอนุมัติให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยกรมชลประทาน ดำเนินโครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด จ.จันทบุรี กรอบวงเงินงบประมาณ 7,200 ล้านบาท ทางมูลนิธิฯ จึงเตรียมฟ้องต่อศาลปกครองอีกครั้ง และเป็นครั้งแรกที่ยื่นฟ้องในนาม "มูลนิธิสืบนาคะเสถียร" โดยขอให้เพิกถอน EHIA โครงการฯ เนื่องจากข้อมูลคลาดเคลื่อนหลายจุด ไม่มีพื้นที่ปลูกป่าทดแทน และประชากรช้างป่าตกไม่ตรงตามความเป็นจริง เพราะการลงพื้นที่สำรวจล่าสุด กล้องดักถ่ายภาพสัตว์ป่าบันทึกภาพช้างป่าได้กว่า 100 ตัว ในจำนวนนี้ 70 ตัวมีข้อมูลชื่อและอัตลักษณ์ชัดเจน
7 เขื่อนในผืนป่ามรดกโลก "ดงพญาเย็นเขาใหญ่"
เมกะโปรเจ็กต์ที่กรมชลประทานยังเดินหน้าโครงการอ่างเก็บน้ำ อย่างน้อย 7 แห่ง ถูกบรรจุในการพัฒนาแหล่งน้ำในผืนป่ามรดกโลก ดงพญาเย็น-เขาใหญ่ เช่น โครงการอ่างเก็บน้ำคลองมะเดื่อ, อ่างเก็บน้ำคลองวังมืด จ.ปราจีนบุรี อยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติทับลาน 1,350 ไร่ เคยพบรอยตีนเสือโคร่งในพิกัดที่ถูกระบุเป็นที่ตั้งโครงการ
เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร บอกว่า 7 เขื่อนดงพญาเย็น-เขาใหญ่ หากทำทั้งหมดจะเสียพื้นที่ป่า 16,000 ไร่ บางพื้นที่ใกล้คอร์ริดอร์ แหล่งเชื่อมต่อผืนป่าทับลาน-เขาใหญ่ ขณะนี้โครงการยังอยู่ในขั้นตอนการประเมินสิ่งแวดล้อมระดับยุทธศาสตร์ (SEA) ตามมติคณะกรรมการมรดกโลก แต่ต้องจับตา เพราะโครงการนี้ยังมีความคืบหน้าและมีการลงพื้นที่สำรวจอย่างต่อเนื่อง
โครงการอ่างเก็บน้ำ "บ้านหนองตาดั้ง"
โครงการอ่างเก็บน้ำบ้านหนองตาดั้ง ต.ตะนาวศรี อ.สวนผึ้ง จ.ราชบุรี ถูกเสนอโดยกรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีพื้นที่หัวงานเขื่อนและอ่างเก็บน้ำตั้งอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่น้ำภาชี และซ้อนทับเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าฝั่งซ้ายแม่น้ำภาชี พื้นที่ที่น้ำจะเข้าท่วมป่ารวมกว่า 2,000 ไร่ จึงเป็นอีกโครงการที่จะเสียพื้นที่ป่าบริเวณขอบป่ามรดกโลกแก่งกระจาน ซึ่งมีประชากรสัตว์ป่าจำนวนมาก
ขณะที่ผู้เชี่ยวชาญด้านปลา เคยลงมาสำรวจความหลากหลายของชนิดปลาในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่น้ำภาชี และอยู่ระหว่างตรวจสอบว่าปลาที่ค้นพบจะเป็นชนิดใหม่ของโลกหรือไม่
อีกทั้งโครงการนี้ยังกระทบต่อชุมชนที่ได้รับการยอมรับว่าอยู่กับผืนป่าและรักษาป่าเป็นอย่างดี ซึ่งบ้านพุระกำ เป็น 1 ใน 54 หมู่บ้านในโครงการพื้นที่นำร่องคนอยู่ร่วมกับผืนป่าและสัตว์ป่า
ถ้าพื้นที่แห่งนี้ถูกน้ำท่วมไปก็น่าเสียดาย เป็นบัฟเฟอร์โซนของผืนป่าแก่งกระจาน
เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร บอกว่า ชาวบ้านพุระกำมีความเข้มแข็ง การันตีด้วยรางวัลชุมชนรักษาป่า เพราะเขารู้สึกว่า "ที่นี่เป็นบ้านของเขา" จึงมองว่าหากต้องย้ายชุมชนนี้ จะกลายเป็นความไม่เป็นธรรม เพราะถูกย้ายมาหลายรอบแล้ว ซึ่งคณะกรรมการมรดกโลก มีมติแสดงความกังวลหากมีการก่อสร้างในพื้นที่
โครงการเหมืองแร่โดโลไมต์ ป่ากันชนมรดกโลกแก่งกระจาน
ขณะนี้กลุ่มรักษ์หนองมะค่า ต.สองพี่น้อง อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี เป็นแกนนำในการเดินหน้าคัดค้าน เนื่องจากมีการขออนุญาตทำเหมืองแร่โดโลไมต์ ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่ายางน้ำกลัดเหนือและป่ายางน้ำกลัดใต้ ในเขตหมู่ 4 และหมู่ 8 ต.สองพี่น้อง ถือว่าเป็นพื้นที่เขตกันชนของผืนป่ามรดกโลกแก่งกระจาน และมีระยะห่างจากป่ามรดกโลกไม่เกิน 2 กิโลเมตร อีกทั้งยังมีชุมชนอยู่อาศัยและทำกินล้อมรอบพื้นที่ที่จะขอทำเหมืองแร่
การเพิกถอนพื้นที่อุทยานฯ ทับลาน
การเพิกถอนพื้นที่อุทยานแห่งชาติทับลาน กว่า 100,000 ไร่ ทางมูลนิธิสืบนาคะเสถียร ร่วมเป็นคณะทำงานติดตามทั้งชุดใหญ่และชุดเล็ก พร้อมลงพื้นที่แลกเปลี่ยนข้อมูลกับชาวบ้านและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
อ่านข่าว :
มูลนิธิสืบฯ จ่อยื่นศาลปกครองอีกรอบ ฟ้องเพิกถอน EHIA อ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด
ผลชันสูตร "เจ้ามาลี" วาฬบรูด้า ตายจากแรงกระแทกรุนแรงที่หัว-ขากรรไกร