การเปิดดำเนินงานศุลกากรพิเศษอย่างเป็นทางการของ "ท่าเรือการค้าเสรีไห่หนาน" (Hainan Free Trade Port: FTP) บนเกาะไหหลำ ประเทศจีน เมื่อวันที่ 18 ธันวาคม 2568 กำลังสร้างความเปลี่ยนแปลงให้กับภูมิทัศน์การค้าของจีน และเป็นอีกหนึ่งโอกาสที่ผู้ประกอบการไทยไม่ควรมองข้าม

มณฑลไห่หนาน ไม่เพียงแต่เป็นตลาดใหม่ แต่ยังเป็น "สปริงบอร์ด" ให้ผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะกลุ่มผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) และวิสาหกิจชุมชน ในการขยายธุรกิจเข้าสู่จีนแผ่นดินใหญ่ด้วยต้นทุนที่ต่ำลง

เจาะลึก "ท่าเรือการค้าเสรีไห่หนาน" สิทธิประโยชน์ภาษี และ ทำเลเชื่อมโยงจีน–อาเซียน

ภายใต้นโยบายใหม่นี้ ทำให้สัดส่วนรายการสินค้านำเข้าที่ได้รับสิทธิยกเว้นภาษีศุลกากร เพิ่มจากร้อยละ 21 เป็นร้อยละ 74 หรือประมาณ 6,600 รายการ จากเดิมราว 1,900 รายการ แต่ยังมีสินค้าที่ยังคงต้องเสียภาษีนำเข้าประมาณ 2,000 กว่ารายการ

พร้อมเปิดทางให้สินค้าที่ผ่านการผลิตหรือแปรรูปในไห่หนาน และมีมูลค่าเพิ่มตามเกณฑ์อย่างน้อย 30% สามารถเข้าสู่จีนแผ่นดินใหญ่ โดยได้รับยกเว้นภาษีนำเข้า นับเป็นกลไกที่อาจช่วยลดต้นทุนและเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของธุรกิจต่างชาติ ที่ต้องการเข้าถึงตลาดจีน

สำหรับไทย โอกาสไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการส่งสินค้าไปที่เกาะไห่หนาน ซึ่งมีประชากรราว 10 ล้านคน แต่ถือเป็นประตูสำคัญในการนำสินค้าไทย กระจายไปสู่มณฑลต่าง ๆ ในจีนแผ่นดินใหญ่ที่มีประชากรกว่า 1,400 ล้านคน นอกจากนี้ ยังเป็นสปริงบอร์ดส่งออกต่อไปยังประเทศในภูมิภาคอาเซียนได้อีกด้วย

โดยไห่หนาน ตั้งอยู่ในจุดยุทธศาสตร์ที่เป็นศูนย์กลางระหว่างจีนและอาเซียน ใช้เวลาบินสู่ประเทศอาเซียนเพียง 4 ชั่วโมง และบินสู่ 59 ประเทศทั่วโลกภายใน 8 ชั่วโมง ครอบคลุมประชากรกว่า 67% ของโลก

นายวิโรจน์ ไกรธีรวุฒิ นายกสมาคมการค้าไทย-ไหหลำ ระบุว่า ชาวจีนมีความเชื่อมั่นในคุณภาพสินค้าไทย โดยสินค้าโดดเด่น เช่น ยาหม่อง ยานวด ผลิตภัณฑ์สมุนไพรไทย สินค้า OTOP สินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) และสินค้าในกลุ่มสุขภาพและเวลเนส (Wellness)

วันนี้เราไม่ต้องนั่งรอนักท่องเที่ยวจีนเดินทางมาหาเราที่เมืองไทยอีกต่อไป แต่ภาคธุรกิจไทย ต้องก้าวออกไปเสิร์ฟถึงที่ในประเทศจีน โดยใช้เกาะไหหลำเป็นจุดเริ่มต้นและเป็น Sandbox ในการทดลองตลาด เนื่องจากเป็นพื้นที่เศรษฐกิจเสรีที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลจีน

ถอดรหัสอุปสรรคนักธุรกิจไทยในจีน

แม้จะมีโอกาส แต่นักธุรกิจไทยยังต้องเผชิญกับอุปสรรคสำคัญหลายประการ อาทิ กำแพงภาษาและกฎหมายที่มีความซับซ้อน ไปจนถึงการแข่งขันที่ดุเดือด นายวิโรจน์ ยอมรับว่า การทำธุรกิจในประเทศจีนไม่ใช่เรื่องง่าย เนื่องจากมีคู่แข่งท้องถิ่นจำนวนมาก แนะนำ 2 ทางรอด ผู้ประกอบการไทย

1. หาเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่คนจีนทำไม่ได้ เช่น การนวดแผนไทย อาหารไทย หรือสินค้าที่มีความเป็นไทยเฉพาะตัว ที่ยากต่อการเลียนแบบ
2. ทำในสิ่งที่รัฐบาลจีนส่งเสริม ศึกษาทิศทางนโยบายของรัฐบาลจีน เพื่อเลือกอุตสาหกรรมและรูปแบบธุรกิจที่สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลจีน เช่น wellness, พลังงานสะอาด, เทคโนโลยีขั้นสูง, หรือเศรษฐกิจดิจิทัล จะได้รับการส่งเสริมและสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ

ขณะเดียวกัน ผู้ประกอบการไม่ควรมองข้ามเรื่องทรัพย์สินทางปัญญา เพราะในตลาดจีนมีทั้งสินค้าที่อ้างว่าเป็นสินค้าไทย และสินค้าลอกเลียนแบบ หรือแอบอ้างแหล่งกำเนิดไทยอยู่ด้วย

ทุเรียน สัญญาณเตือนภัย เมื่อจีนพัฒนาจากผู้ซื้อสู่ผู้ผลิต

โอกาสในตลาดจีน ยังมาพร้อมความท้าทายจากการพัฒนาอุตสาหกรรมภายในประเทศจีนเอง โดยเฉพาะสินค้าเกษตรที่ไทย เคยมีความได้เปรียบด้านการผลิตและการส่งออก

ปัจจุบันมณฑลไห่หนาน ทุ่มงบประมาณวิจัยพัฒนาสายพันธุ์ทุเรียนอย่างจริงจัง และเริ่มมีผลผลิตทุเรียนไห่หนานออกสู่ตลาดแล้ว แม้ปัจจุบันจะมีปริมาณเพียง 1% เมื่อเทียบกับผลผลิตทุเรียนไทยที่ 300,000 ตัน แต่ด้วยสปีดงานวิจัยที่รวดเร็ว ในอนาคต ไห่หนานอาจกลายเป็นคู่แข่งสำคัญของไทย ประกอบกับคู่แข่งในอาเซียนอย่าง เวียดนาม มาเลเซีย และฟิลิปปินส์ ก็ได้รับสิทธิส่งออกทุเรียนสดเข้าจีนเช่นกัน

นายวิโรจน์ เสนอว่า รัฐบาลไทยต้องเปลี่ยนจากการตั้งรับ สู่การสนับสนุนเชิงรุก เพื่อยกระดับคุณภาพและมาตรฐานผลผลิต พัฒนาการผลิตทุเรียนนอกฤดู เพื่อเพิ่มโอกาสทางการตลาด ต่อยอดสินค้า GI สร้างแบรนด์ทุเรียนไทยระดับพรีเมียม

นอกจากนี้ ผู้ประกอบการไทยยังต้องการให้รัฐบาลเข้ามามีบทบาท สนับสนุนการขยายตลาดต่างประเทศอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งการลดขั้นตอนและอุปสรรคทางเอกสาร อำนวยความสะดวกในการทำธุรกิจ และเพิ่มโอกาสเข้าถึงแหล่งเงินทุน ควบคู่กับการสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน เพื่อเปิดช่องทางจำหน่ายสินค้าไทยในตลาดต่างประเทศ โดยเฉพาะ SMEs และวิสาหกิจชุมชนที่มีศักยภาพ แต่ยังมีข้อจำกัดด้านเงินทุนและทรัพยากรในการแข่งขัน

อ่านข่าว :

เอกชนชี้เศรษฐกิจไทยโตแบบ K-Shape จี้รัฐเร่งปฏิรูป ปราบโกง–สร้างเสถียรภาพ

"ส่งออก" ยังเป็นพระเอกดันเศรษฐกิจ มั่นใจ ปีนี้โต 17.8% แรงหนุนสินค้าอิเล็กทรอนิกส์

ข้าวไทย "ราคาสูง" ฉุดแข่งโลก จี้รัฐลดต้นทุน–เพิ่มผลผลิต