เจสซี หยาง ผู้สื่อข่าวอาวุโส CNN International วิเคราะห์ถึงกรณีการประกาศลาออกอย่างกะทันหันของ เจนเซน หวง ประธานเจ้าหน้าที่บริหารหรือ CEO ของ Nvidia บริษัทผู้ผลิตชิป AI รายใหญ่ที่สุดของโลก ภายหลังเผชิญมรสุมข่าวฉาวเรื่องความสัมพันธ์ลับกับ อลิซ หวง หญิงสาวที่เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ เชื่อว่าลักลอบส่งข้อมูลให้รัฐบาลจีน
อย่างไรก็ตาม รายละเอียดที่ว่าหญิงคนดังกล่าวถูกชักชวนเข้าสู่ปฏิบัติการจารกรรมเมื่อใด มีการส่งข้อมูลอะไรออกไปหรือไม่ และความสัมพันธ์ดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการจารกรรมจริงเพียงใด ยังไม่มีข้อสรุปที่ชัดเจน ขณะที่รัฐบาลจีนปฏิเสธข้อกล่าวหา โดยระบุว่าเป็นการคาดเดาที่ไม่มีมูล
สิ่งที่น่าสนใจมากกว่านั้นคือ นี่ไม่ใช่เพียงเรื่องความสัมพันธ์ส่วนตัวของบุคคลสำคัญ แต่เป็นเหตุการณ์ที่ดึงความสนใจของทั่วโลกให้หันกลับมามองยุทธวิธีจารกรรมสุดคลาสสิกที่เรียกว่า "กับดักน้ำผึ้ง" (Honey Trap)
หากพูดถึง "การจารกรรม" หลายคนอาจนึกถึงภาพสายลับในภาพยนตร์ที่ปลอมตัว แฝงตัวเข้าไปในองค์กร หรือขโมยเอกสารลับจากสถานที่รักษาความปลอดภัยสูง
แต่ในโลกความเป็นจริง การเข้าถึงความลับบางอย่างอาจไม่จำเป็นต้องใช้เทคโนโลยีล้ำสมัยหรือปฏิบัติการซับซ้อน เพราะสิ่งที่สายลับต้องการอาจเป็นเพียง "การเข้าไปอยู่ในชีวิตส่วนตัวของบุคคลเป้าหมาย" แค่นั้นก็พอ
เมื่อ "ความสัมพันธ์" คือจุดอ่อนของมนุษย์
ไอแซค สโตน ฟิช ผู้ก่อตั้งบริษัทข่าวกรองธุรกิจ Strategy Risks ระบุว่า การใช้ความสัมพันธ์เชิงชู้สาวเพื่อล้วงความลับ เป็นหนึ่งในกลอุบายที่เก่าแก่ที่สุดในประวัติศาสตร์สายลับ และยังคงถูกใช้อย่างแพร่หลายในปัจจุบัน โดยเฉพาะจากหน่วยข่าวกรองของจีนและรัสเซีย
แม้ในกรณีของ Nvidia จะยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าข้อมูลความลับทางธุรกิจรั่วไหลออกไปหรือไม่ แต่การที่ผู้บริหารระดับสูงของบริษัทที่มีความสำคัญต่อความมั่นคงระดับโลก มีความสัมพันธ์กับบุคคลที่ถูกสงสัยว่าเป็นสายลับ ถือเป็นความเสี่ยงร้ายแรงในตัวเอง
3 รูปแบบปฏิบัติการลวงเหยื่อของสายลับ
จอห์น ไซเฟอร์ อดีตเจ้าหน้าที่ข่าวกรองของ CIA และ ปีเตอร์ แมตทิส ประธานสถาบันวิจัยด้านนโยบายกลาโหม Jamestown Foundation ได้วิเคราะห์รูปแบบการวางกับดักน้ำผึ้งในโลกความเป็นจริงออกเป็น 3 แนวทางหลัก ได้แก่
- การสร้างสถานการณ์เพื่อแบล็กเมล์ เป็นวิธีที่พบได้บ่อยที่สุด เป็นการทำให้เป้าหมายเข้าไปอยู่ในสถานการณ์ที่อาจสร้างความเสียหายต่อชื่อเสียง หน้าที่การงาน หรือชีวิตครอบครัว เช่น การบันทึกภาพความสัมพันธ์ทางเพศ หรือทำให้มีหลักฐานเกี่ยวกับพฤติกรรมที่อาจผิดกฎหมาย และเมื่อมีหลักฐานอยู่ในมือ สายลับอาจนำมาใช้ข่มขู่ว่าจะเปิดเผยข้อมูลหรือดำเนินคดี หากเป้าหมายไม่ยอมให้ความร่วมมือ
- การส่งสายลับเข้าหาโดยตรง เป็นรูปแบบที่คล้ายกับภาพยนตร์สายลับ โดยส่งเจ้าหน้าที่ที่ผ่านการฝึกฝนมาอย่างดีเข้าตีสนิทและสร้างความสัมพันธ์เพื่อหลอกลวงเป้าหมายตั้งแต่ต้น เช่น กรณีของ "ซินดี" สายลับหญิงของหน่วยข่าวกรองอิสราเอล Mossad ที่ล่อลวงอดีตช่างเทคนิคนิวเคลียร์ มอร์เดไค วานูนู เพื่อจับกุมตัวกลับไปดำเนินคดีที่อิสราเอล
- การแทรกซึมผ่านความสัมพันธ์ที่มีอยู่จริง นี่เป็นรูปแบบที่เกิดขึ้นได้มากกว่าที่หลายคนคิด เพราะบุคคลที่เข้ามาสนิทสนมกับเป้าหมายอาจไม่ได้เป็นสายลับตั้งแต่ต้น แต่เป็นคนธรรมดาที่มีความสัมพันธ์กันจริง เมื่อสายลับตัวจริงทราบว่า บุคคลดังกล่าวกำลังคบหาหรือใกล้ชิดกับเป้าหมาย ก็อาจเข้ามาติดต่อเพื่อชักชวนให้ช่วยรวบรวมข้อมูล โดยใช้ทั้งผลตอบแทน การจูงใจ หรือการข่มขู่บีบบังคับ
ย้อนรอยจารกรรมข้ามโลก จากยุคสงครามเย็นสู่ AI
การใช้เสน่หาเป็นอาวุธ มีบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์อย่างยาวนาน ตั้งแต่ยุคสงครามเย็นที่เยอรมนีตะวันออกเคยฝึกผู้ชายที่มีเสน่ห์ให้สร้างความสัมพันธ์กับผู้หญิงที่ทำงานในหน่วยงานสำคัญของเยอรมนีตะวันตก เรียกว่า "Romeo Spies" เพื่อเข้าถึงข้อมูลลับ ขณะที่สายลับรัสเซียก็ใช้วิธีคล้าย ๆ กัน
ระหว่างทศวรรษ 1960-1980 เบอร์นาร์ด บูร์ซิโก นักการทูตฝรั่งเศสในจีน มีความสัมพันธ์กับ สือ เพ่ยผู่ นักร้องงิ้วชายที่หลอกให้เชื่อว่าตนเป็นผู้หญิงนานเกือบ 20 ปี ถึงขั้นอ้างว่ามีลูกด้วยกัน ต่อมาสายลับจีนใช้ความสัมพันธ์ดังกล่าว เป็นเงื่อนไขให้บูร์ซิโกส่งข้อมูลจากสถานทูต ก่อนที่ทั้งคู่จะถูกจับกุมเมื่อเดินทางไปฝรั่งเศส และความจริงเกี่ยวกับตัวสือก็ถูกเปิดเผย
อีกกรณีคือ แคทรีนา เหลียง สายลับสองหน้าชาวอเมริกันเชื้อสายจีน ซึ่ง FBI จ้างให้รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับจีนส่งให้สหรัฐฯ แต่กลับไปมีความสัมพันธ์เชิงชู้สาวกับเจ้าหน้าที่ FBI ถึงสองนายเพื่อล้วงข้อมูลลับสหรัฐฯ ส่งให้รัฐบาลจีนแทน
เดิมพันครั้งใหญ่สมรภูมิ AI สหรัฐฯ-จีน
แม้สถิติจากอดีตเจ้าหน้าที่ CIA จะประเมินว่าปฏิบัติการกับดักน้ำผึ้ง มีโอกาสประสบความสำเร็จเพียงประมาณร้อยละ 10 แต่ในโลกของงานสายลับ การเข้าถึงบุคคลสำคัญเพียงไม่กี่คนก็ถือเป็นชัยชนะที่คุ้มค่า
โดยเฉพาะในยุคปัจจุบันที่เทคโนโลยี AI กลายเป็นหัวใจสำคัญของทั้งภาคการผลิต วิทยาศาสตร์ การควบคุมทางสังคม และยุทโธปกรณ์ทางทหาร ผู้บริหารระดับสูงในบริษัทเทคโนโลยีจึงตกเป็นเป้าหมายอันดับต้น ๆ ของหน่วยสายลับทั่วโลก
กรณีที่เกิดขึ้นกับ Nvidia จึงไม่เพียงสร้างแรงสั่นสะเทือนต่อภาคธุรกิจ แต่ยังซ้ำเติมความไม่ไว้วางใจระหว่างสหรัฐฯ และจีนให้ทวีความรุนแรงขึ้น
ตราบใดที่มนุษย์ยังต้องมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม ความเสี่ยงจากการถูกหลอกใช้ย่อมเกิดขึ้นได้เสมอ สิ่งสำคัญที่สุดสำหรับผู้นำองค์กรคือการตระหนักรู้ ระมัดระวังตัว และตั้งคำถามกับความสัมพันธ์รอบข้างอยู่ตลอดเวลา
อ่านข่าว :
ปภ.โอนเงินเยียวยาน้ำท่วมเพิ่ม 23,170 ครัวเรือน 11 จังหวัด-กทม. รวมกว่า 145.73 ล้านบาท
ผบก.ปอศ.เผยสอบปากคำครบ 4 คน กก.รมูลนิธิองค์กรทำดี เคาะปรับสถานเป็นผู้ต้องหา 16 พ.ย.นี้
จับตามติ กกต.วินิจฉัยฟ้อง 77 ราย คดีฮั้ว สว. หลัง “พริษฐ์” จี้เปิดเผยต่อสาธารณะ