วันนี้ (16 พ.ย.2569) นายภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์ สส.เชียงใหม่ พรรคประชาชน โพสต์เปิดเผยข้อมูลการนำเข้าและส่งออกแร่ของไทย ซึ่งเป็นชุดข้อมูลเพิ่มเติมในเว็บไซต์ที่จัดทำโดยคณะอนุกรรมาธิการมลพิษทางน้ำข้ามแดน (สามารถเปิดผ่านโทรศัพท์มือถือได้) เพื่อรวบรวมข้อมูลประกอบการตรวจสอบปัญหามลพิษจากกิจการเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้าน โดยเว็บไซต์ดังกล่าวมีข้อมูลผลตรวจน้ำ ตะกอนดิน พืชผัก ข้าว และร่างกายประชาชน รวมถึงพิกัดเหมืองที่สามารถเปิดดูภาพถ่ายดาวเทียมได้
ข้อมูลชุดใหม่แสดงให้เห็นว่า แร่ที่ไทยนำเข้ามากที่สุด 5 อันดับแรก ได้แก่ พลวง ดีบุก แมงกานีส ตะกั่ว และทองแดง รวมถึงข้อมูลแรร์เอิร์ธ ซึ่งไม่ได้มีการนำเข้าจากเมียนมา แต่มีการนำเข้าจากประเทศอื่นในปริมาณไม่มากและมีมูลค่าสูง
"พลวง" นำเข้าจากเมียนมาพุ่ง ก่อนส่งออกเกือบเท่ากัน
นายภัทรพงษ์ ยกกรณีแร่พลวงเป็นตัวอย่าง โดยอ้างอิงข้อมูลจากกรมศุลกากร ระบุว่าในช่วงปี 2560-2566 ไทยนำเข้าแร่พลวงเฉลี่ยปีละประมาณ 2,000-6,000 ตัน ก่อนที่ปริมาณนำเข้าจะเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดในปี 2567 โดยนำเข้าจากเมียนมาถึง 42,217 ตัน มูลค่า 2,865 ล้านบาท และในปี 2568 เพิ่มขึ้นเป็น 68,923 ตัน มูลค่า 8,440 ล้านบาท
นายภัทรพงษ์ตั้งข้อสังเกตว่า ช่วงเวลาที่ไทยนำเข้าแร่พลวงเพิ่มขึ้นอย่างมาก สอดคล้องกับช่วงที่แม่น้ำหลายสายในประเทศไทยซึ่งมีต้นน้ำอยู่ในพื้นที่ที่มีกิจการเหมืองแร่เริ่มพบปัญหาการปนเปื้อนสารพิษ
ขณะเดียวกัน ข้อมูลการส่งออกแร่พลวงพบว่าในปี 2567 ไทยส่งออก 40,349 ตัน และปี 2568 ส่งออก 71,333 ตัน ซึ่งมีปริมาณใกล้เคียงกับยอดนำเข้าในแต่ละปี
นายภัทรพงษ์จึงชี้ให้เห็นว่า ไทยอาจทำหน้าที่เป็นทางผ่านของแร่ โดยยังขาดกฎหมายและระบบตรวจสอบที่ทำให้ทราบได้อย่างชัดเจนว่าแร่เหล่านี้มาจากเหมืองใด และมีการจัดการผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างไร
"ภัทรพงษ์" เปิดข้อมูลนำเข้า-ส่งออกแร่ ชี้ไทยเป็นแค่ "ทางผ่าน" จี้รัฐควบคุม
จี้รัฐออกกฎหมายตรวจสอบแร่ตลอดห่วงโซ่
ทั้งนี้ นายภัทรพงษ์ เรียกร้องให้รัฐบาลเร่งจัดทำ กฎหมายควบคุมการนำเข้าแร่ พร้อมวางระบบตรวจสอบห่วงโซ่อุปทานอย่างละเอียด โดยฐานข้อมูลต้องไม่จำกัดอยู่เพียง ชื่อผู้นำเข้าและผู้ส่งออก ปริมาณ หรือประเทศต้นทางและปลายทาง
แต่ต้องตรวจสอบย้อนกลับได้ถึงเหมืองที่เป็นแหล่งกำเนิดแร่ ระบบจัดการของเสีย ผู้รับผิดชอบการขนส่ง ปริมาณแร่ สถานที่จัดเก็บ ผู้ประกอบการแปรรูป เส้นทางการส่งต่อภายในประเทศ ตลอดจนรูปแบบและประเทศปลายทางที่ส่งออกไป
ใช้ข้อมูลเป็นหลักฐานเจรจาจีน-เมียนมา
นายภัทรพงษ์ระบุว่า การมีระบบตรวจสอบแร่ที่ครอบคลุม จะช่วยให้ไทยมีข้อมูลและหลักฐานที่ชัดเจน ในการเจรจากับทั้งจีนและเมียนมา เพื่อแก้ปัญหาสารพิษในแม่น้ำจากกิจการเหมืองแร่ โดยสามารถแสดงให้เห็นถึงแหล่งกำเนิดและเส้นทางการเคลื่อนย้ายแร่ แทนการเจรจาโดยปราศจากข้อมูลที่ตรวจสอบได้
นอกจากนี้ ยังเป็นการเรียกร้องให้จีนดำเนินการตามหลักเกณฑ์ที่ประเทศจีนมีกฎหมายบังคับใช้อยู่แล้ว โดยเฉพาะนโยบายห่วงโซ่อุปทานสีเขียว หรือ Green Supply Chain ที่ให้ความสำคัญกับความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมตลอดกระบวนการผลิตและจัดหาแร่
ภัทรพงษ์มองว่า ฐานข้อมูลดังกล่าวไม่ได้มีประโยชน์เฉพาะการแก้ปัญหามลพิษข้ามแดนในปัจจุบัน แต่ยังเป็นเครื่องมือให้ไทยเตรียมรับมือกับแรงกดดันจากประเทศมหาอำนาจที่ต้องการแร่สำคัญในอนาคต
โดยเปรียบเทียบสถานการณ์ว่าแหล่งเหมืองแร่ซึ่งก่อให้เกิดผลกระทบเปรียบเสมือนบ่อน้ำพิษขนาดใหญ่ที่อยู่หน้ารั้วบ้าน ทุกฝ่ายต่างต้องการผลประโยชน์จากทรัพยากรดังกล่าว แต่หากไม่มีระบบจัดการที่ดี ประเทศไทยซึ่งอยู่ปลายน้ำย่อมต้องรับผลกระทบจากของเสีย
จึงเห็นว่าการเตรียมรับมือจำเป็นต้องวางแผนระยะยาว มองปัญหาในภาพรวม ทั้งการแก้ไขผลกระทบที่เกิดขึ้นแล้ว และการป้องกันไม่ให้ปัญหาจากกิจการเหมืองแร่ขยายวงกว้างขึ้นในอนาคต
อ่านข่าว :
ชาวสวนอ่วมราคาลำไยนอกฤดูตกต่ำจี้รัฐเร่งหาตลาดสำรอง-เจรจาจีน
ปภ.เตือน 15 จังหวัด ภาคกลาง-ภาคใต้ เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลัน น้ำป่า 18-22 พ.ย.
"สุดารัตน์" ลุ้นฝ่ายค้านงัดหลักฐานศึกซักฟอก-ซัด ปธ.สภา ไม่แม่นข้อบังคับ
