กล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิล (Hubble Space Telescope) เผยภาพถ่ายของ “IC 4709” กาแล็กซีประเภทกังหัน (spiral galaxy) มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 60,000 ปีแสง ห่างจากโลกประมาณ 240 ล้านปีแสง ในกลุ่มดาวกล้องโทรทรรศน์ (Telescopium) ซึ่งเป็นกลุ่มดาวทางซีกฟ้าใต้ กาแล็กซีนี้ค้นพบครั้งแรกเมื่อวันที่ 14 กันยายน พ.ศ. 2444 โดย DeLisle Stewart นักดาราศาสตร์ชาวอเมริกัน (ตรงกับรัชสมัย ร.5 ของไทย) จนในอีกร้อยกว่าปีถัดมาในที่สุดเราก็มีโอกาสได้เห็นภาพของกาแล็กซีนี้แบบชัดเจน

NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (สดร.) ให้ความรู้ว่า บริเวณใจกลางของ IC 4709 มีหลุมดำมวลยวดยิ่ง (supermassive black hole) มีมวลมากกว่า 65 ล้านเท่าของดวงอาทิตย์ กำลังดูดกลืนมวลสารบริเวณโดยรอบ ส่งผลให้มวลสารเหล่านี้อัดแน่นและหมุนวนด้วยความเร็วสูง จนเกิดการชนกันของมวลสาร และแผ่รังสีพลังงานสูงออกมา พื้นที่นี้จึงส่องสว่าง มีอุณหภูมิสูง และปลดปล่อยพลังงานออกมาอย่างมหาศาล เรียกว่า นิวเคลียสกาแล็กซีกัมมันต์ (Active Galactic Nucleus) หรือ AGN

IC 4709 ภาพจาก NASA, ESA, Hubble, M. Koss, A. Barth

จากภาพความละเอียดสูงนี้ทำให้นักดาราศาสตร์พบว่าความส่องสว่างของนิวเคลียสกาแล็กซีกัมมันต์ในกาแล็กซี IC 4709 มีแถบฝุ่นหนาแน่นบดบังอยู่ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลนี้ช่วยให้นักดาราศาสตร์สามารถศึกษาการปฏิสัมพันธ์ของนิวเคลียสกาแล็กซีกัมมันต์ภายในกาแล็กซี รวมถึงทำความเข้าใจเกี่ยวกับหลุมดำมวลยวดยิ่งที่อยู่ใจกลางกาแล็กซีอื่น ๆ ที่อยู่ห่างไกลออกไป ซึ่งจะไม่สามารถแยกรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ดังเช่นกาแล็กซี IC 4709 ได้

ภาพนี้ถ่ายด้วยกล้องสำรวจขั้นสูง (ACS) ของกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิล ในช่วงคลื่นอินฟราเรดใกล้ (near-infrared) และแสงที่ตามองเห็น (optical) ในช่วงหนึ่งของสเปกตรัม ซึ่งถ่ายผ่านฟิลเตอร์สองตัว และประมวลออกมาเป็นภาพสีจากเฉดสีของฟิลเตอร์ทั้งสอง แสดงให้เห็นรูปร่างกังหันของกาแล็กซี ดาวฤกษ์ ฝุ่น และฮาโลจาง ๆ รอบกาแล็กซี

🎧 อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS

แหล่งข้อมูลอ้างอิง : sci.news, กฤษดา รุจิรานุกูล เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์ สดร.

“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech

สรุปประเด็นให้โดย Generative AI

กล้องฯ ฮับเบิล เผยภาพสุดชัด “IC 4709” กาแล็กซีกังหันอันไกลโพ้น