เปิดเทอมของเด็กแต่ละคนคือการก้าวออกจากบ้านเข้าสู่ห้องเรียน เป็นประจำทุกชั้นปี ผ่านชีวิตและการเติบโตเพื่อสอบเลื่อนชั้นต่อไป แต่เปิดเทอมของเด็กบางคนนั้นแตกต่างออกไป บางคนเลือกเลี้ยงควายหลังเลิกเรียนเป็นความมุ่งมั่นในชีวิต บางคนต้องเดินข้ามเขาหลายกิโลเมตรกว่าจะถึงที่เรียน ขณะที่บางคนไม่ได้ออกไปเรียน และเลือกไม่ได้ที่จะต้องใช้ชีวิตต่างออกไปเพื่อบางสิ่งที่สำคัญกว่าของชีวิต

วันนี้ เราขอเสนอ 4 เรื่องราวของสามัญชนคนไทย ที่ชีวิตแม้ดูสามัญแต่ก็เป็นชีวิตที่สำคัญที่สะท้อนภาพอนาคตมุมนึงของสังคมไทย

เด็กนักเรียนโรงเรียนล่องแพวิทยา ข้ามเขาไปเข้าเรียน

โรงเรียนกลางหุบเขามีอากาศเย็นตลอดปี มีทะเลหมอกให้เชยชม มีอากาศบริสุทธิ์ให้พักหายใจ คงเป็นสถานที่ในฝันของนักท่องเที่ยว แต่คงต่างออกไปสำหรับเด็กที่จะต้องเดินทางข้ามหุบเขามาเพื่อเรียนที่นี่ “โรงเรียนล่องแพวิทยา” จังหวัดแม่ฮ่องสอน คือโรงเรียนท่ามกลางหุบเขาที่รวบรวมเด็กจากหลากหลายหมู่บ้านที่ต้องเดินทางข้ามเขามาเรียนหนังสือ ณ ที่แห่งนี้

พวกเขาต้องเดินเท้าหลายกิโลเมตร หลายคนต้องเดินเท้ากว่า 3 ชั่วโมงเพื่อมาเรียนหนังสือ บางคนข้ามจังหวัดต้องเดินเท้ายาวนานถึง 12 ชั่วโมง ไม่แปลกที่ตลอดระยะเวลาหลายปีจะมีเด็กที่หลุดออกจากระบบการศึกษา ทว่าเปิดเทอมของพวกเขาก็เปลี่ยนไป จุดเริ่มต้นแห่งความหวังนี้มาจากโรงเรียน รัฐและผู้คนในชุมชมที่หันมาทำงานร่วมกัน

จากการพัฒนาของโรงเรียนล่องแพวิทยาที่ทำงานร่วมกับชุมชน โรงเรียนมีที่พักให้นักเรียนที่อยู่ห่างไกล เด็กจากหมู่บ้านที่ห่างไกลมีตัวแทนจากแต่ละหมู่บ้านขับรถมารับ-ส่งในทุกสัปดาห์ โรงเรียนสนับสนุนค่ากินอยู่หอพักให้นักเรียนห่างไกลและยากจน

ชีวิตเปิดเทอมของเด็กนักเรียนโรงเรียนล่องแพวิทยาถึงตอนนี้คือส่วนประกอบของทุกฝ่ายที่ทำงานในพื้นที่เพื่อให้เด็กยากจนที่อยู่ห่างไกลได้มีเปิดเทอมเหมือนเด็กทุกคนในประเทศนี้ให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ไม่ว่าจะเป็นครู อาสาสมัครขับรถจากหมู่บ้าน รวมถึงนโยบายของโรงเรียน

และนี่คือตัวอย่างการพัฒนาระบบการศึกษาที่จะช่วยให้เปิดเทอมของเด็ก เป็นการเปิดโอกาสให้กับชีวิตของเด็กทุกคน สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นได้อย่างไร รับชมความพยายามที่จะเปิดเทอมเพื่อเปิดโอกาสให้กับเด็ก ๆ ที่อยู่ห่างไกลได้ที่ สามัญชนคนไทย : ข้ามเขาไปเข้าเรียน

ไววิทย์ Cowboy ป.6

ท่ามกลางการเปิดเทอมของเด็กนักเรียนทั่วประเทศ เด็กทั่วไปอาจใส่ชุดนักเรียน แต่ “ไววิทย์ เจตนาเจริญโชค” เด็กชายขอบ วัย 14 ปี ชาวไทยภูเขาแม่ฟ้าหลวง บ้านแม่ลอทะ อ.อุ้มผาง จ.ตาก ที่อยู่ริมชายแดนไทย-พม่า เขาตื่นเช้าเหมือนเด็กทั่วไป แต่มีชุดเครื่องแบบที่ดูต่างออกไป เสื้อคลุมตัวหนา หมวกปีกกว้างและย่ามคู่ใจคือเครื่องแบบของเขา เพื่อกันแดดลมและใส่สิ่งของจำเป็นสำหรับการเป็น Cowboy หรือเด็กเลี้ยงวัวนั่นเอง

วัว 20 กว่าตัวถูกต้อนไปตามทุ่งกว้างอยู่ในความรับผิดชอบของเขา ระหว่างนั้นเขาจะใช้เวลาว่างตกปลา เมื่อเสร็จสิ้นวันหลังต้อนวัวกลับเข้าคอก เขาจะเอาปลาที่ตกได้กลับไปกินที่บ้าน บ้านที่ไม่อาจส่งเขาเรียนหนังสือต่อได้...เส้นทางชีวิต Cowboy ป.6 ของเขาหลุดออกมาจากระบบการศึกษานั่นเอง

เนื่องจากเขาอาศัยอยู่ในพื้นที่ห่างไกล ครอบครัวมีฐานะยากจนและไม่อยากให้เขาเรียนต่อ อ้างอิงข้อมูลจาก “รายงานเรื่อง ความไม่เสมอภาคทางการศึกษาของคณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษา” เผยภาพรวมของประเทศพบว่า เด็กจากครอบครัวรายได้ต่ำสุด 20% ของประเทศ จะมีโอกาสเรียนถึงระดับมหาวิทยาลัยเพียง 5% เท่านั้น ไววิทย์จึงเป็นภาพสะท้อนนึงของเด็กอีกมากมายที่ขาดโอกาสทางการศึกษา

เด็กมากมายเหล่านี้คือปมปัญหาใหญ่ที่ต้องแก้ในระดับโครงสร้างเพื่อส่งต่อไปถึงครูในพื้นที่ และส่งต่อโอกาสและทางเลือกให้กับตัวเด็กอีกที

ถึงตอนนี้ไววิทย์ได้รับการพิจารณาให้ได้รับทุนช่วยเหลือ Cowboy ป.6 คนนี้จึงอาจได้กลับมามีทางเลือก กลับมาเปิดเทอมเหมือนเด็กทุกคนอีกครั้ง รับชมเรื่องราวของเขาเพิ่มเติมได้ที่ สามัญชนคนไทย : Cowboy ป.6

แมคกับแบงก์ เด็กแบกบ้าน

หากคุณได้ไปเที่ยวแถววิหารพระมงคลบพิตร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ภาพคุ้นตาคงหนีไม่พ้นเหล่ากลุ่มคนขายช้างถวายที่มีทั้งเด็กเล็กวัยอนุบาลไปจนถึงผู้ใหญ่วัยชรา น้องแมค วัย 16 ปี คือหนึ่งในกลุ่มเด็กขายช้างที่เลือกไม่เรียนต่อเพื่อหาเงินหารายได้จุนเจือครอบครัว ใช้เวลาทั้งวันหยิบยืมช้างไม้ตัวเล็กขนาดพอมือ เดินเข้าหานักท่องเที่ยวเพื่อขายของ หลายครั้งต้องพบกับคำปฏิเสธ และแน่นอน มีเด็กที่ขายเก่ง ขายได้ดีกว่า

“สวัสดีครับ พี่ช่วยอุดหนุนช้างผมหน่อยได้มั้ยครับ พี่ซื้อไปแล้วขอให้ร่ำให้รวย มีแต่สิ่งดี ๆ ให้อยู่ดีเป็นสุข มีแต่การงานรุ่งเรือง ให้พี่มีเงินมีทองมีแต่ความสุขความเจริญรุ่งเรือง” เสียงพูดคล่องแคล่ว รวดเร็วแต่ชัดเจน ทำให้หลายคนเลือกซื้อกับเด็กคนนั้น และเด็กคนนั้นก็คือแบงก์ วัย 15 ปี เด็กอีกคนในกลุ่มเด็กขายช้าง

แมคไม่ใช่เด็กพูดเก่งจึงขายได้ไม่ดีนัก ทำได้เพียงมีรายได้ให้ที่บ้าน บ้านสังกะสีที่ฝนตกหนักน้ำก็ท่วม บ้านที่มีครอบครัวอยู่ร่วมกันถึง 11 คนในพื้นที่ไม่กี่ตารางเมตร เพียงพอแค่ให้นอนเบียดกันเท่านั้น อย่างไรก็ตาม ถัดกันไปไม่ไกลคือบ้านของแบงก์ แม้จะขายเก่งแต่ก็แค่พออยู่ได้ เขาต้องออกจากโรงเรียนมาขายช้างเพราะพ่อต้องโทษจำคุก แม้ได้เรียนเพียงชั้นป.3 แต่ก็มีใจสู้ มองเห็นโอกาสท่ามกลางวิกฤติของชีวิตว่าตัวเองสามารถขายของได้และภาคภูมิใจกับสิ่งที่ทำ

ทว่าปัญหาก็เกิดขึ้นเมื่อมีเด็กชกต่อยกันเพื่อแย่งขายของแถววิหารพระมงคลบพิตร สร้างความเดือดร้อนให้กับนักท่องเที่ยว ร้อนถึงจังหวัดและผู้คนในชุมชมที่มองว่า กลุ่มเด็กขายช้างคือปัญหาสังคมของคนในพื้นที่ ทางออกของเรื่องราวนี้สามารถรับชมต่อได้ที่ สามัญชนคนไทย : เด็กแบกบ้าน

น้องจ๊อบ เปิดเทอมไปเลี้ยงควาย

ควายเป็นสัตว์ใหญ่ เด็กหลายคนอาจกลัว หากไม่กลัวก็อาจแค่มาเล่นมาขี่ แต่ “น้องจ๊อบ ธนากร เรืองจขร” เด็กป.5 วัยย่าง 11 ปี กลับชื่นชอบการเลี้ยงควายอย่างจริงจัง ทุกวันเขาจะเฝ้ารอเสียงกริ่งสัญญาณเลิกเรียนให้ดังขึ้น เพื่อเขาจะได้ไปดูแลเจ้า “ตองเก้า” ควายแคระคู่ใจ ให้อาหาร อาบน้ำขัดถูทำความสะอาด ขัดแวกซ์ตามตัว เคลือบเงาตามเขาสองคู่ให้งามสวย

เปิดเทอมของเขาคล้ายกับเด็กหลายคนที่ตั้งใจเรียนบ้าง ไม่ตั้งใจบ้าง แต่เมื่อใกล้เวลาเลิกเรียน เขาจะหันมองออกไปนอกหน้าต่าง รอเวลากลับไปดูแลเจ้าตองเก้า และในวันหยุดช่วงเทศกาล เขาจะรับหน้าที่พาเจ้าตองเก้าไปออกงานโชว์ตัว งานบุญ รวมถึงงานประกวดตามที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศ ถึงตอนนี้เป้าหมายในชีวิตของจ๊อบคือจบป.6 แล้วออกมาเลี้ยงควายเป็นอาชีพ และอยากเป็นพ่อค้าวัวควายในอนาคต

มีคำพูดที่ว่า โง่นักก็ไปเป็นเด็กเลี้ยงควาย แต่จ๊อบไม่เห็นด้วยกับคำพูดนี้ และรู้สึกภาคภูมิใจ เพราะการเลี้ยงควายจะเป็นอาชีพที่หาเลี้ยงเขาต่อไปในอนาคต รับชมเรื่องราวของน้องจ๊อบ เด็กชายที่ฝันต่างออกไปจากระบบการศึกษาได้ที่ สามัญชนคนไทย : เลิกเรียนไปเลี้ยงควาย

4 สามัญชนคนไทยรุ่นเยาว์ แม้เปิดเทอมของพวกเขาจะต่างออกไป แต่ก็เป็นภาพสะท้อนของชีวิตเด็กจำนวนมากของประเทศที่หลายคนขาดโอกาส และขณะเดียวกันภาพชีวิตของเด็กเหล่านี้ก็สะท้อนภาพความเป็นไปของประเทศ ภาพของการพยายามแก้ไขปัญหา หยิบยื่นโอกาส ลดความเหลื่อมล้ำเพื่อให้ความเท่าเทียมมีมากขึ้นในสังคมไทย

สรุปประเด็นให้โดย Generative AI

รวมสามัญชนไทยรุ่นเยาว์ เปิดเทอมของพวกเขาอาจต่างออกไป