“เคอร์ฟิว” ถูกนำมาใช้ท่ามกลางสถานการณ์วิกฤตที่ชายแดนไทย – กัมพูชา ที่ผ่านมาประเทศไทยเคยมีการประกาศเคอร์ฟิวหลายครั้ง จากสถานการณ์ด้านการเมือง จนถึงโรคระบาด ล้วนแต่เป็นภาวะวิกฤต

Thai PBS รวบรวมเรื่องที่ควรรู้เกี่ยวกับ “เคอร์ฟิว” (Curfew) สิ่งที่ควรปฏิบัติมีอะไรบ้าง ? มาตรการนี้มักถูกใช้เมื่อสถานการณ์เป็นอย่างไร ?

เคอร์ฟิว คืออะไร ?

เคอร์ฟิวคือการประกาศมาตรการห้ามบุคคลออกนอกเคหสถานในพื้นที่และช่วงเวลาที่กำหนด ซึ่งโดยมากมักจะเป็นช่วงเวลากลางคืน โดยมีการใช้อำนาจตามกฎหมาย เช่น พระราชกำหนด หรือกฎอัยการศึก ที่จะมีบทลงโทษหากพบผู้กระทำผิด

อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยเคยมีการขอความร่วมมือห้ามออกจากบ้าน ซึ่งเกิดขึ้นในหลายกรณี เช่น ฝุ่น PM 2.5 รวมถึงโรคระบาดโควิด-19 ในบางช่วงเวลาหากไม่มีการกำหนดโทษทางกฎหมายจะยังไม่เข้าข่ายของการประกาศเคอร์ฟิว เป็นเพียงแนวทางขอความร่วมมือเท่านั้น

คำว่า เคอร์ฟิว (curfew) มีที่มาจากภาษาฝรั่งเศส คำว่า couvre-feu (ออกเสียงว่า คูฟ-เฟอ) เป็นคำผสมของคำว่า couvre ที่แปลว่า “การคลุม” และคำว่า feu ที่แปลว่า “ไฟ” จึงมีความหมายรวมว่า การคลุมไฟ โดยเป็นคำที่ใช้ในยุโรปยุคกลางที่ยังคงใช้การจุดฟืน และคำว่า couvre-feu จึงใช้ในความหมายของการดับไฟในช่วงกลางดึกเพื่อป้องกันไฟไหม้ในชุมชนจากกรณีที่คนทั่วไปอาจลืมดับไฟ กระทั่งในเวลาต่อมาคำเดียวกันนี้จะถูกใช้ในความหมายของการห้ามออกนอกเคหสถานตามช่วงเวลาที่กำหนด ขณะที่ในภาษาอังกฤษคำเดียวกันนี้ก็ได้เพี้ยนมาเป็นคำว่า Curfew ในท้ายที่สุด

เคอร์ฟิว เมื่อถูกประกาศจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง ? ต้องปฏิบัติอย่างไร ?

ประกาศเคอร์ฟิวจะเป็นการห้ามออกนอกเคหสถาน โดยมีกำหนดช่วงเวลาเอาไว้ ส่วนใหญ่แล้วจะเป็นช่วงกลางคืน และมีการประกาศพื้นที่ควบคุมอย่างชัดเจน

ประชาชนทั่วไปจำเป็นต้องอยู่ในเคหสถานตามในช่วงเวลาที่กำหนด หากฝ่าฝืนจะมีโทษทางกฎหมายได้
ทั้งนี้ เคอร์ฟิวมักถูกประกาศในช่วงที่มีสถานการณ์ฉุกเฉินต่าง ๆ เกิดขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยให้เกิดความสงบ สามารถควบคุมสถานการณ์ต่าง ๆ ได้ง่ายขึ้น อย่างไรก็ตาม การประกาศเคอร์ฟิวก็มีผลกระทบต่อการใช้ชีวิตของประชาชน และเศรษฐกิจในพื้นที่นั้น ๆ รวมถึงพื้นที่ใกล้เคียงขึ้นอยู่กับช่วงเวลาและเงื่อนไขข้อกำหนดต่าง ๆ

เคอร์ฟิวมักประกาศโดยกำหนดพื้นที่ และช่วงเวลาที่ห้ามออกจากเคหสถาน ประชาชนในพื้นที่จึงต้องติดตามข่าวสารประกาศจากเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองเพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลง รวมถึงการยกเลิกเคอร์ฟิวซึ่งส่งผลต่อการใช้ชีวิตโดยเฉพาะการสัญจรและการรวมตัว

ทั้งนี้ ผลกระทบที่ประชาชนในพื้นที่ได้รับ ไม่ได้มาจากประกาศ “เคอร์ฟิว” เท่านั้น แต่ยังมาจากกฎอัยการศึก แม้ด้านหนึ่งช่วยให้เกิดความมั่นคง ให้อำนาจการทำงานกับเจ้าหน้าที่ทั้งการควบคุมพื้นที่ การตรวจค้น รวมถึงห้ามเดินทาง (เคอร์ฟิว) แต่ก็ทำให้การใช้ชีวิตเป็นไปอย่างยากลำบากขึ้นด้วยเช่นกัน

เคอร์ฟิวมักใช้ในสถานการณ์วิกฤตบางอย่าง

เคอร์ฟิว ฝ่าฝืนมีโทษอย่างไร ?

การประกาศเคอร์ฟิวห้ามออกนอกเคหสถานในช่วงเวลาต่าง ๆ แต่กรณีมีเหตุจำเป็นเร่งด่วน ก็สามารถขออนุญาตจากเจ้าหน้าที่ได้ แต่กรณีฝ่าฝืนเคอร์ฟิว บทลงโทษจะขึ้นอยู่กับกฎหมายที่รองรับเคอร์ฟิวในครั้งนั้น ๆ

เคอร์ฟิวจาก พระราชบัญญัติกฎอัยการศึก พ.ศ. 2457 ไม่มีการกำหนดบทลงโทษไว้ แต่ให้อำนาจเจ้าหน้าที่ในดำเนินการควบคุมตัวเป็นเวลา 7 วัน มักจะใช้ในสถานการณ์ฉุกเฉินร้ายแรง เช่น สถานการณ์ชายแดนไทย – กัมพูชา

เคอร์ฟิวจาก พระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 มีความผิดอาญาตามมาตรา 18 มีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มักใช้ในสถานการณ์ฉุกเฉินที่ลดลงมา เช่น สถานการณ์โรคระบาดโควิด-19

เคอร์ฟิวจาก พระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร พ.ศ. 2551 มีความผิดจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มักใช้ในสถานการณ์ที่มีความละเอียดอ่อน เช่น พื้นที่ชายแดนภาคใต้

อย่างไรก็ตาม การประกาศเคอร์ฟิวมีแง่มุมที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์ในฐานะที่กระทบต่อการใช้ชีวิตของผู้คนหากมีการใช้เกินจำเป็น แต่ในสถานการณ์จำเป็นเร่งด่วน เคอร์ฟิวถือเป็นเครื่องมือนึงที่ช่วยในการควบคุมสถานการณ์ความไม่สงบได้ แต่ต้องใช้อย่างรอบคอบคำนึงถึงการใช้ชีวิตรวมถึงความปลอดภัยของผู้คนในพื้นที่ด้วย

อ้างอิง

คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
พระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร พ.ศ. 2551
พระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548
พระราชบัญญัติกฎอัยการศึก พ.ศ. 2457

สรุปประเด็นให้โดย Generative AI

เรื่องควรรู้ “เคอร์ฟิว” ประกาศที่ใช้ในสถานการณ์วิกฤต