รู้หรือไม่ ? ทำไมเทศกาลสงกรานต์ ถึงตรงกับเดือนเมษายน ?

.

คำว่า "สงกรานต์" มาจากภาษาสันสกฤต "สํ - กรานต" ที่แปลว่า "ก้าวขึ้น" หรือ "ผ่าน" หรือ "เคลื่อนย้าย" ในที่นี้หมายถึง การเคลื่อนย้ายของพระอาทิตย์จากราศีหนึ่งเข้าไปอีกราศีหนึ่ง อันที่จริง ถือเป็นเหตุการณ์ปกติที่เกิดขึ้นทุกเดือน เรียกว่า “สงกรานต์เดือน” แต่เมื่อพระอาทิตย์เคลื่อนย้ายจากราศีมีนเข้าสู่ราศีเมษ จะมีชื่อเรียกพิเศษว่า "วันมหาสงกรานต์" ซึ่งหมายถึงการก้าวครั้งยิ่งใหญ่และสำคัญ อีกทั้งนับเป็นวันขึ้นปีใหม่ตามคติพราหมณ์

.

แต่ละปี วันมหาสงกรานต์จะตรงกับวันที่เท่าใดในเดือนเมษายน จะต้องคำนวณจากวันและเดือน โดยถือกำหนดตำแหน่งดวงอาทิตย์เป็นหลัก ส่วนวันถัดจากมหาสงกรานต์จะเป็น "วันเนา" และ "วันเถลิงศก" ตามลำดับ โดยฝ่ายโหรพราหมณ์ กองพระราชพิธี สำนักพระราชวัง จะออกประกาศสงกรานต์ ทั้งเกี่ยวกับวันมหาสงกรานต์และนางสงกรานต์
.

สำหรับปี 2569 นี้ วันมหาสงกรานต์จะตรงกับวันที่ 14 เมษายน 2569 ทางจันทรคติตรงกับ วันอังคาร แรม 12 ค่ำ เดือน 5 เวลา 10 นาฬิกา 34 นาที 35 วินาที นางสงกรานต์ประจำปีทรงนามว่า "รากษสเทวี" ทรงพาหุรัด ทัดดอกบัวหลวง อาภรณ์แก้วโมรา ภักษาหารโลหิต พระหัตถ์ขวาทรงตรีศูล พระหัตถ์ซ้ายทรงธนู เสด็จยืนมาเหนือหลังวราหะเป็นพาหนะ มีคำนายว่าปีนี้จะมีน้ำน้อย ผลผลิตข้าวอาจเสียหายจากด้วงและแมลง

.

รวมบทความ 'สงกรานต์' หลากหลายมุมมอง กับไทยพีบีเอส

• เรื่องน่ารู้ เพลงสงกรานต์ สุดคลาสสิก
• เปิดตำนานมหาสงกรานต์ กับ 7 นางสงกรานต์ผู้เปิดคำทำนายผ่านการอัญเชิญพระอาทิตย์
• 'นิราศสงกรานต์' ของเด็กไทยที่เคยอยู่ใน 'กรีซ' │ A Songkran Story in Thessaloniki