ความคืบหน้าสำคัญในการพลิกโฉมวงการปัญญาประดิษฐ์ (AI) ระดับโลก เมื่อสตาร์ตอัปจีนผ่านการพัฒนาโมเดลเอไอแบบโอเพนเวต (open-weight) รุ่นใหม่ที่เปิดให้นักพัฒนาสามารถเข้าถึงน้ำหนักโมเดล (model weights) หรือแกนหลักการทำงานของเอไอ ซึ่งมีศักยภาพช่วยลดช่องว่างการเข้าถึงเทคโนโลยีเอไอ และเปิดโอกาสให้หลายประเทศและนักพัฒนารายย่อยเข้าถึงเครื่องมือการประมวลผลขั้นสูงในต้นทุนที่เข้าถึงได้
เมื่อวันที่ 27 ก.ค. ที่ผ่านมา มูนชอต เอไอ (Moonshot AI) สตาร์ตอัปเอไอจากกรุงปักกิ่ง เปิดตัว Kimi K3 โมเดลเอไอรุ่นเรือธงขนาด 2.8 ล้านล้านพารามิเตอร์ ซึ่งพัฒนาบนสถาปัตยกรรม Mixture-of-Experts (MoE) ที่เลือกใช้เฉพาะส่วนของโมเดลที่เหมาะกับแต่ละงาน พร้อมความสามารถการทำความเข้าใจภาพได้โดยตรง และรองรับบริบทยาวถึง 1 ล้านโทเคนแบบที่ไม่เคยมีมาก่อน ทำให้สามารถประมวลผลข้อความขนาดยาวได้อย่างมีประสิทธิภาพ
แถลงการณ์ของมูนชอต เอไอระบุว่าทีมพัฒนาไม่ได้อาศัยการขยายจำนวนพารามิเตอร์เพียงอย่างเดียว แต่ยังพัฒนาสถาปัตยกรรมการประมวลผลและปรับปรุงกระบวนการฝึกโมเดลเอง จนช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการประมวลผลร้อยละ 250 แม้อยู่ภายใต้ข้อจำกัดด้านฮาร์ดแวร์ ส่งผลให้โมเดลสามารถสร้างผลลัพธ์ที่ชาญฉลาดยิ่งขึ้นต่อหน่วยกำลังประมวลผลที่ใช้ โดยหลังจากนี้นักพัฒนาทั่วโลกสามารถดาวน์โหลด ใช้งาน และปรับแต่งโมเดลบนระบบภายในของตนได้อย่างอิสระ เพื่อการวิจัยหรือพัฒนาผลิตภัณฑ์สำหรับผู้ใช้งานปลายทาง
Kimi K3 ถูกจัดให้เป็นโมเดลเอไอแบบโอเพนเวตขนาดใหญ่ที่สุดในโลกในขณะนี้ โดยผลการประเมินของอาร์ติฟิเชียล อนาไลซิส ซึ่งเป็นหน่วยงานอิสระด้านการประเมินโมเดลเอไอ ระบุว่า Kimi K3 มีสมรรถนะด้านความฉลาดโดยรวมอยู่ในอันดับ 3 รองจาก Claude Fable 5 ของแอนโทรปิก (Anthropic) และ GPT-5.6 Sol ของโอเพนเอไอ (OpenAI) ซึ่งเป็นสองโมเดลเอไอแบบปิดชั้นนำของโลก ขณะที่ค่าบริการใช้งานผ่านเอพีไอ (API) อยู่ที่เพียงหนึ่งในสามของ Claude Fable 5 แต่ให้ประสิทธิภาพด้านการเขียนโค้ดในระดับใกล้เคียงกัน
ขณะเดียวกัน ทีมพัฒนาเควน (Qwen) ตระกูลโมเดลเอไอของอาลีบาบา (Alibaba) ได้เปิดตัวโมเดลภาษาขนาดใหญ่ (LLM) รุ่นใหม่ Qwen3.8 เวอร์ชันพรีวิว พร้อมประกาศเตรียมเปิดตัวเวอร์ชันเต็ม และเปิดให้ใช้งานแบบโอเพนเวตในเร็ว ๆ นี้ โดยโมเดลดังกล่าวมีพารามิเตอร์มากถึง 2.4 ล้านล้านตัว
การพัฒนาโมเดลเอไอของจีนกำลังท้าทายแนวทางการพัฒนาแบบปิดของบริษัทเทคโนโลยีชั้นนำตะวันตก ซึ่งมักจำกัดเทคโนโลยีล้ำสมัยไว้เป็นกรรมสิทธิ์ของบริษัท จนทำให้เกิดการกระจุกตัวของอำนาจในมือบริษัทและประเทศเพียงไม่กี่แห่ง ซึ่งเป็นผู้ผูกขาดทั้งผลประโยชน์และการกำหนดทิศทางความเสี่ยงของเอไอ อย่างไรก็ดี การเติบโตของระบบนิเวศเอไอแบบโอเพนเวตของจีนเริ่มส่งผลลัพธ์เป็นรูปธรรมในระดับโลก โดยข้อมูลจากฮักกิง เฟซ (Hugging Face) แพลตฟอร์มเอไอโอเพนซอร์สในนครนิวยอร์กของสหรัฐฯ ระบุว่าตลอดปีที่ผ่านมา โมเดลเอไอจากจีนมีสัดส่วนการดาวน์โหลดสูงที่สุด คิดเป็นร้อยละ 41 ของยอดดาวน์โหลดทั้งหมด
หลายประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และภูมิภาคอื่น ๆ เริ่มหันมาใช้ระบบเอไอแบบโอเพนเวตจากจีนมากขึ้น โดยโครงการเอไอ สิงคโปร์ (AI Singapore) ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลสิงคโปร์ เลือกใช้โมเดลเควนเพื่อพัฒนาโมเดลเอไอระดับภูมิภาครุ่นล่าสุด ขณะที่มาเลเซียประกาศในปี 2025 ว่าจะใช้ดีปซีก (DeepSeek) ซึ่งเป็นโมเดลเอไอขนาดใหญ่อีกหนึ่งรุ่นจากจีน เป็นพื้นฐานในการพัฒนาระบบนิเวศเอไอระดับชาติ
อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS
ที่มาข้อมูลและภาพ : Xinhua
“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech
