ทุก ๆ ประมาณ 15 ปี วงแหวนของดาวเสาร์จะเอียงจนเกือบขนานกับแนวสายตาของผู้สังเกตการณ์บนโลก ทำให้วงแหวนที่เคยสว่างงดงามค่อย ๆ บางลงและแทบเลือนหายไปจากสายตา แม้ภาพความงดงามของวงแหวนจะลดลง แต่ก็เป็นการเปิดโอกาสให้เราได้พบกับอีกหนึ่งปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่น่าสนใจ คือ “การเคลื่อนผ่านของดวงจันทร์ไททันและเงาที่ทอดลงบนผิวดาวเสาร์”
NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (สดร.) ให้ความรู้ว่า “ไททัน” (Titan) คือดวงจันทร์บริวารที่ใหญ่ที่สุดของดาวเสาร์ จากทั้งหมด 274 ดวง และใหญ่เป็นอันดับสองในระบบสุริยะ รองจากดวงจันทร์แกนีมีด (Ganymede) ของดาวพฤหัสบดี ด้วยขนาดที่ใหญ่กว่าดาวพุธ ไททันจึงสังเกตเห็นได้ไม่ยากเมื่อมองผ่านกล้องโทรทรรศน์ ยิ่งไปกว่านั้น ในช่วงเวลาที่ระนาบของวงแหวนเอียงขอบเข้าหาโลกพอดี จะเป็นช่วงที่เรามองเห็นดวงจันทร์บริวารหลายดวง รวมถึงไททัน เคลื่อนผ่านด้านหน้าดาวเสาร์ พร้อมทอดเงากลมสีดำเข้มเคลื่อนตัวไปบนผิวดาวเคราะห์แก๊สยักษ์ดวงนี้ เป็นภาพที่เห็นเป็นจุดดำเล็ก ๆ คล้าย “ไฝ” นั่นเอง
ดวงจันทร์ไททันมีคาบการโคจรรอบดาวเสาร์ประมาณ 16 วัน ทำให้ทุก ๆ รอบการโคจรจะเกิดปรากฏการณ์ “เงาของไททัน” ทอดผ่านบนผิวดาวเสาร์ โดยปีนี้จะเกิดการทอดเงาขึ้นอีก 3 ครั้ง ในวันที่ 4 กันยายน, 20 กันยายน และครั้งสุดท้ายในวันที่ 6 ตุลาคม 2568
สำหรับประเทศไทย ไม่สามารถมองเห็นปรากฏการณ์ดังกล่าวได้ เนื่องจากช่วงเวลาที่เกิดดาวเสาร์ยังไม่โผล่พ้นจากขอบฟ้า อีกทั้งยังตรงกับเวลากลางวันพอดี
อย่างไรก็ตาม นักดาราศาสตร์จากอีกซีกโลกหนึ่งก็ได้เก็บภาพปรากฏการณ์นี้ไว้เรียบร้อยแล้ว โดยภาพที่เราได้นำมาฝากครั้งนี้ ถ่ายเมื่อวันที่ 18 กรกฎาคมที่ผ่านมา แม้จะพลาดโอกาสชมด้วยตาเอง แต่เงาของไททันก็ยังเป็นเครื่องเตือนใจว่า จักรวาลเต็มไปด้วยเหตุการณ์หายากที่ต้องอาศัยทั้งจังหวะและเวลา ผู้ที่อยากเห็นด้วยตัวเองต้องรออีก 15 ปี จนกว่าดาวเสาร์และไททันจะโคจรมาจัดเรียงตัวกันอย่างเหมาะสมอีกครั้ง
อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS
แหล่งข้อมูลอ้างอิง : NASA, นายศุภกร เขียวหวาน เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์ สดร.
“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech
