ยานสำรวจ Mars Reconnaissance Orbiter หรือ MRO เป็นยานสำรวจดาวอังคารของ NASA ที่สำรวจในวงโคจรของดาวอังคารมาแล้วกว่า 20 ปี ยานถูกออกแบบมาให้สามารถเปลี่ยนทิศทางการหันในอวกาศได้ด้วยตนเอง (Attitude Control) ทั้งนี้เพื่อการปรับทิศทางของอุปกรณ์ทางวิทยาศาสตร์ เช่น กล้องความละเอียดสูง HiRISE (High-Resolution Imaging Science Experiment) ซึ่งใช้ในการถ่ายรูปพื้นผิวของดาวอังคาร
ทิศทางการหันของ MRO ถูกจำกัดอยู่ที่ประมาณ 30 องศาในทุกแกนหมุน (Rotational Axis) ทั้งนี้ไม่ใช่ข้อจำกัดของความสามารถของยาน แต่เป็นข้อจำกัดที่ตั้งขึ้นมาโดยทีมวิศวกรเพื่อความปลอดภัยของยาน
การหมุนในองศาที่มากกว่านี้อาจทำให้เสาอากาศสื่อสารของยานเสียการติดตามโลก ยานอาจจะขาดการติดต่อกับโลกได้ ทั้งนี้ กรณีนี้ไม่ได้เป็นอันตรายร้ายแรงต่อยานเนื่องจากการสื่อสารกับ MRO ถูกตัดขาดเป็นบางครั้งบางคราวจากวงโคจรของ MRO ที่ลัดขอบฟ้ากับโลกเมื่อยานอ้อมไปด้านหลังของดาวอังคาร ที่อันตรายต่อยานกว่าคือแผงโซลาร์เซลล์ซึ่งอาจไม่สามารถหันเพื่อติดตามดวงอาทิตย์สำหรับผลิตไฟฟ้าให้กับยานได้หากมุมการหมุนมากเกินไป หรืออุปกรณ์บางอย่าง เช่น กล้อง อาจเสียหายได้หากถูกชี้ไปยังทิศทางของดวงอาทิตย์
อย่างไรก็ตาม ในปี 2023 และ 2024 อ้างอิงจากวารสารการวิจัยใน The Planetary Science Journal ทีมวิศวกรของ MRO ได้ลองการหมุนที่ 120 องศากับยาน MRO เรียกว่า “Very Large Roll” เพื่อทดลองอุปกรณ์ทางวิทยาศาสตร์ในมุมการหมุนสัมพัทธ์ที่ 120 องศา พบว่าเสาสัญญาณเรดาร์แนวตื้น SHARAD ซึ่งใช้ในการสร้างแผนที่บนดาวอังคารมีสัญญาณแรงขึ้นถึง 10 เท่า
แต่การหมุนนี้ทำให้เสาสัญญาณของ MRO ชี้ไปยังโลกไม่ได้และแผงโซลาร์เซลล์ก็ไม่สามารถติดตามโลกได้เช่นกัน อย่างไรก็ตาม MRO มีแบตเตอรี่สำหรับการทำงานเมื่อไม่มีแสงชั่วคราว ซึ่งจะถูกชาร์จเมื่อมีแสงอีกครั้ง รวมถึง MRO ไม่จำเป็นต้องติดต่อกับโลกตลอดเวลา แต่สามารถทำการสำรวจตามคำสั่งที่ส่งมาล่วงหน้าได้
ดังนั้นแล้วแม้ Very Large Roll จะเป็นการหมุนที่ทำให้ MRO อยู่ในจุดที่เสี่ยงต่อความปลอดภัยของภารกิจโดยรวม แต่หากผ่านการวิเคราะห์ล่วงหน้าเพื่อให้มั่นใจว่า MRO จะมีแบตเตอรี่พอสำหรับการทำงานในมุม 120 องศา ก็เป็นตำแหน่งที่มีนัยสำคัญต่อการสำรวจทางวิทยาศาสตร์ใหม่ ๆ ด้วย SHARAD
ทีมวิศวกรของ MRO กล่าวว่ากำลังอยู่ในขั้นตอนการพัฒนาอัลกอริทึมสำหรับการวิเคราะห์ความปลอดภัยในการทำ Very Large Roll และหวังว่าอัลกอริทึมจะทำให้ MRO สามารถทำ Very Large Roll ได้อย่างปลอดภัยอย่างน้อยหนึ่งถึงสองครั้งต่อปี นอกจากนี้ วิศวกรของ MRO กำลังทดลองการหมุนกับอุปกรณ์อื่น ๆ เพื่อตรวจสอบว่ามีอุปกรณ์วิทยาศาสตร์ชิ้นใดอีกที่ได้ประโยชน์จากการหมุน 120 องศา ซึ่งจะทำให้การหมุนคุ้มต่อความเสี่ยงมากขึ้น
เรียบเรียงโดย
Chottiwatt Jittprasong
อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS
“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech
