สทนช.ลงพื้นที่ “หนองหลวง” รับฟัง“แผนการพัฒนา-ใช้น้ำ-อนุรักษ์“ พื้นที่ชุ่มน้ำระดับชาติ

เมื่อวันที่ 17 พ.ค.2569 สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) จังหวัดเชียงราย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องลงพื้นที่ ติดตามการพัฒนาพื้นที่หนองหลวง อ.เวียงชัย จ.เชียงราย มีผู้นำหมู่บ้าน ฝ่ายปกครอง และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น โครงการชลประทานจังหวัดเชียงราย สำนักทรัพยากรน้ำภาค 1 สำนักทรัพยากรน้ำแห่งชาติ ภาค 1 สำนักงานโยธาธิการและผังเมือง จ.เชียงราย ได้นำเสนอสภาพปัญหาหนองหลวงปัจจุบันมีน้ำท่าแต่ละปีมีประมาณ 88 ล้านลูกบาศก์เมตร แต่กักเก็บน้ำได้เพียงประมาณ 8 ล้านลูกบาศก์เมตร เนื่องจากสภาพความตื้นเขิน มีการขุดลอกล่าสุดปี 2555 และวัชพืชคลุมหนองน้ำ

สทนช.ลงพื้นที่ “หนองหลวง” รับฟัง“แผนการพัฒนา-ใช้น้ำ-อนุรักษ์“ พื้นที่ชุ่มน้ำระดับชาติ

หลายหน่วยงานจึงนำเสนอโครงการต่างๆ เพื่อพัฒนาแหล่งกักเก็บน้ำ และพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวใน อ.เวียงชัย รวมถึงพัฒนาพื้นที่เป็นสวนสาธารณะปอดของคนเมือง เพราะหนองหลวงถือเป็นบึงน้ำขนาดใหญ่ที่สุดใกล้เมืองเชียงราย

นายกิตติศักดิ์ ปาลี โยธาธิการและผังเมืองจังหวัดเชียงราย กล่าวว่า พื้นที่หนองหลวงทั้งหมด 9,000 ไร่ ได้รับงบประมาณ ปี 2570 จำนวน 170 ล้านบาท แต่จะพัฒนาพื้นที่บางส่วน พัฒนาเป็นถนน สวนสาธารณะ ท่าเรือ และพื้นที่กิจกรรมทางน้ำ พื้นที่ออกกำลังกาย เพื่อสร้างเศรษฐกิจให้กับท้องถิ่น

จุดที่ก่อสร้างจะอยู่ใกล้กับสถานที่จัดงานดอกไม้อาเซียน พื้นที่เป้าหมาย 70 ไร่ จะสร้างถนนเชื่อม พร้อมกับลานอนุสาวรีย์ เป็นแผนที่กำลังวางแผนบูรณาการร่วมกับ อบจ. และท้องถิ่น

ด้านผู้แทน นายก อบจ.เชียงราย กล่าวว่า ปัจจุบันพื้นที่หนองหลวงมีโครงการพัฒนาของ อบจ.เช่น ธนาคารน้ำใต้ดิน เพื่ออนุรักษ์แหล่งน้ำ, การทำฝายดักตะกอน จากลำน้ำ 5 สายที่ไหลลงหนองหลวง

ส่วนแผนการพัฒนาอื่นๆ เช่น แหล่งท่องเที่ยวและถนนโดยรอบหนองหลวง เพื่อรองรับการพัฒนาอนาคต “งานดอกไม้อาเซียน“ สำหรับแนวทางพัฒนา เช่น การพัฒนาแหล่งน้ำ อาชีพ การท่องเที่ยว ส่วนปัญหาที่พบคือ ผักตบชวา จอกแหน ทำให้ตื้นเขิน

สทนช.ลงพื้นที่ “หนองหลวง” รับฟัง“แผนการพัฒนา-ใช้น้ำ-อนุรักษ์“ พื้นที่ชุ่มน้ำระดับชาติ

สทนช.ลงพื้นที่ “หนองหลวง” รับฟัง“แผนการพัฒนา-ใช้น้ำ-อนุรักษ์“ พื้นที่ชุ่มน้ำระดับชาติ

นายทวีชัย โค้วตระกูล ผอ.โครงการชลประทานจังหวัดเชียงราย กล่าวถึงสภาพการกักเก็บน้ำหนองหลวงมีฝนตกปริมาณน้ำ 88 ล้านลูกบากศ์เมตรต่อปี ปัจจุบันเก็บน้ำได้ไม่ถึง 9 ล้านลูกบาศก์เมตร หรือประมาณ 10 เปอร์เซ็นต์

สทนช.ลงพื้นที่ “หนองหลวง” รับฟัง“แผนการพัฒนา-ใช้น้ำ-อนุรักษ์“ พื้นที่ชุ่มน้ำระดับชาติ

กรมชลประทานได้ขุดลอกเมื่อปี 2553 และอาคารควบคุมน้ำ 2 แห่ง และประตูระบายน้ำ แหล่งน้ำที่ไหลลงสู่หนองหลวงมี 3 ส่วน ได้แก่ ร่องสัก ร่องเกี๋ยง และร้องเบ้อ หนองหลวงพื้นที่โดยรอบมีการใช้น้ำและสูบน้ำ ท้ายน้ำจะมีฝายต่างๆ รองรับน้ำ

ปัจจุบันยังไม่มีความสมบูรณ์การใช้น้ำ การพัฒนาต่อไปนอกจากเก็บน้ำฤดูแล้ง หรือชะลอน้ำท่วมด้านบน

นายเทียน พิบูลย์สวัสดิ์ ผู้อำนวยการกรมทรัพยากรน้ำ กล่าวว่า ตอนนี้มีโครงการศึกษาแผนรวมหนองหลวง ไม่ใช่เรื่องน้ำอย่างเดียว แต่มีเรื่องของความหลากหลายชีวภาพ พืช สัตว์ หากจะพัฒนาหรือใช้ประโยชน์ จะต้องมีการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมด้วย

สทนช.ลงพื้นที่ “หนองหลวง” รับฟัง“แผนการพัฒนา-ใช้น้ำ-อนุรักษ์“ พื้นที่ชุ่มน้ำระดับชาติ

ประชาชนในพื้นที่จะต้องทราบว่า จุดไหนจะใช้ประโยชน์หรืออนุรักษ์ เช่น พื้นที่สูบน้ำต้นทุน หรือพื้นที่อนุรักษ์นก หรือสัตว์ต่างๆในพื้นที่น้ำ ตอนนี้อยู่ระหว่างการรับฟังความคิดเห็น จำนวน 5 ครั้ง ครั้งแรกเมื่อวันที่ 15 พ.ค.2569 สุดท้ายจะได้แผนหลักความร่วมมือและความต้องการ เช่น โครงสร้างต่างๆ หรือระบบระบายน้ำ

ด้านตัวแทนปกครองและท้องถิ่นบริเวณหนองหลวง เสนอกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแก้ปัญหาคือ เร่งแก้ปัญหาน้ำอุปโภคและบริโภค พื้นที่หนองหลวงที่ครอบคลุม 2 อำเภอ คือ อ.เวียงชัย อ.เมือง จ.เชียงราย

ที่ผ่านมาได้รับงบประมาณ ปี 2567 ประปาหมู่บ้าน 200 ครัวเรือน และพื้นที่เกษตรบางส่วนงบประมาณ 35 ล้านบาท ปี 2568 ได้งบประมาณกระตุ้นเศรษฐกิจ 205 ล้านบาท น้ำใช้อุปโภคและบริโภค

สทนช.ลงพื้นที่ “หนองหลวง” รับฟัง“แผนการพัฒนา-ใช้น้ำ-อนุรักษ์“ พื้นที่ชุ่มน้ำระดับชาติ

ปัญหาตอนนี้น้ำต้นทุนการเกษตรที่ใช้ใน 3 ตำบลไม่เพียงพอ

นายชยันต์ เมืองสง เลขาธิการ สทนช. กล่าวว่า การขับเคลื่อนหลายๆ โครงการจะแก้ปัญหาอย่างไร ต้องรับฟังปัญหา โดยให้กรมทรัพยากรน้ำเร่งศึกษาแผนแม่บทหลัก ให้รอบด้านทั้งการพัฒนาและการอนุรักษ์ เนื่องจากเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำมีความสำคัญระดับชาติ

สำหรับพื้นที่หนองหลวงเป็นพื้นที่ชุมน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ มีพื้นที่ 8,692 ไร่ ครอบคลุม 3 ตำบล 2 อำเภอ คือ ต.ห้วยสัก อ.เมือง ,ต.เวียงชัย ต.ดอนศิลา อ.เวียงชัย จ.เชียงราย มีความสำคัญต่อระบบนิเวศและวิถีชีวิตของชุมชน เป็นแหล่งน้ำการเกษตร ช่วยบรรเทน้ำท่วม และเป็นแหล่งอาหารของชุมชน รวมถึงมีความหลากหลายทางชีวภาพสูง

ปัจจุบันกรมทรัพยากรน้ำได้ศึกษา “โครงการค่าใช้จ่ายในการศึกษาความเหมาะสม สำรวจ ออกแบบ พื้นที่ชุ่มน้ำหนองหลวง จังหวัดเชียงราย” โดยประชุมปฐมนิเทศโครงการเมื่อวันที่ 15 พ.ค.69 โดยจะประชุมกลุ่มย่อย 5 ครั้ง และสิ้นสุดโครงการฯ เดือน ต.ค.69 ก่อนที่จะได้ข้อสรุป คือ 1.ข้อมูลแหล่งน้ำหนองหลวง และแผนหลักอนุรักษ์ ฟื้นฟู และการพัฒนาแหล่งน้ำ 2.แบบแปลนโครงการอนุรักษ์ฟื้นที่ชุ่มน้ำ 3.ข้อมูลด้านการศึกษาสิ่วแวดล้อม 4.ฐานข้อมูลด้านสารสนเทศและการบูรณาการ

รายงาน : โกวิทย์ บุญธรรม ผู้สื่อข่าวไทยพีบีเอส ศูนย์ข่าวภาคเหนือ