อิสราเอลและสหรัฐอเมริกาเปิดปฏิบัติการร่วมโจมตีอิหร่าน เมื่อวันที่ 28 ก.พ.ที่ผ่านมา ตามเวลาท้องถิ่น โดย โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ระบุว่าปฏิบัติการครั้งนี้มีขึ้นเพื่อกำจัดภัยคุกคามจากอิหร่าน และประกาศชัดเจนว่า จะไม่ยอมยุติการโจมตีอิหร่าน จนกว่าสาธารณรัฐอิสลามจะล่มสลาย ซึ่งหมายถึงระบอบอิหร่านภายใต้การนำของ "อยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี"
แม้ขณะนี้จะมีการยืนยันจากสื่อของรัฐบาลอิหร่านว่า ผู้นำสูงสุดของอิหร่านถูกสังหารแล้ว แต่มีการประเมินว่าปฏิบัติการโจมตีอาจต้องใช้เวลาอีกนับสัปดาห์
ผู้นำสหรัฐฯ ระบุอีกว่า ระบบติดตามและข่าวกรองได้ติดตามความเคลื่อนไหวและที่อยู่ของคาเมเนอี ก่อนจะเปิดฉากโจมตี ซึ่งคาเมเนอีหรือแม้แต่แกนนำคนอื่น ๆ ที่ถูกสังหารก็ไม่สามารถป้องกันได้ ด้านกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามอิหร่าน (IRGC) ประกาศจะลงโทษฆาตกรที่สังหารคาเมเนอีอย่างหนักหน่วง
"อยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี" เป็นผู้นำสูงสุดคนที่ 2 นับตั้งแต่อิหร่านปฏิวัติอิสลาม และโค่นล้มการปกครองของพระเจ้าชาห์ แห่งราชวงศ์ปาห์ลาวี เมื่อปี 1979 คาเมเนอีก้าวขึ้นรับตำแหน่งหลังการเสียชีวิตของ "อยาตอลลาห์ รูฮอลลาห์ โคไมนี" ผู้นำสูงสุดคนแรกในปี 1989 ซึ่งตำแหน่งนี้มีอำนาจสูงสุดในการสั่งการนโยบายสำคัญ ๆ ของประเทศทุกเรื่อง
คาเมเนอี ถือเป็นม้ามืดที่ไม่ได้ถูกวางตัวมาตั้งแต่แรก ไม่ได้เป็นผู้นำสูงสุดทางศาสนา และไม่เคยนั่งเก้าอี้ประธานาธิบดีมาก่อน แต่คนเดิมที่ถูกวางตัวให้รับตำแหน่งนี้ถูกลดบทบาทลง เนื่องจากวิจารณ์โคไมนี กรณีสั่งประหารชีวิตนักโทษการเมืองสูงสุด 5,000 คนในปี 1988 หลังสิ้นสุดสงครามอิหร่าน-อิรัก ขณะที่คาเมเนอีได้ตำแหน่งนี้จากการสนับสนุนของประธานสภา ซึ่งเป็นคนใกล้ชิดของอดีตผู้นำสูงสุดในขณะนั้น
การสังหารคาเมเนอีส่งผลให้เกิดความไม่แน่นอนอย่างมากในอิหร่าน และนำมาสู่คำถามที่ว่า "ใครจะก้าวขึ้นเป็นผู้นำสูงสุดคนต่อไป" โดยผู้นำสหรัฐฯ ระบุระหว่างให้สัมภาษณ์สำนักข่าว CBS News ว่า เขามีตัวเลือกดี ๆ บางคนอยู่แล้วว่าจะให้ใครปกครองอิหร่าน แต่ยังไม่สามารถบอกได้ในขณะนี้ และเมื่อถูกถามย้ำว่ามีคนในใจที่อยู่ในอิหร่านแล้วใช่หรือไม่ ผู้นำสหรัฐฯ ตอบว่าใช่
แม้ขณะนี้จะตอบได้ยากว่าใครจะเป็นผู้ที่ทรัมป์สนับสนุน โดยเฉพาะหากเป็นผู้ที่ต้องอยู่ในอิหร่านด้วยแล้ว เนื่องจากฝ่ายต่อต้านระบอบอิหร่านก่อนหน้านี้ไม่ได้มีแกนนำที่ชัดเจนและโดดเด่น ซึ่งกลายเป็นจุดอ่อนหนึ่งที่ทำให้พลังในการสร้างความเปลี่ยนแปลงมีจำกัด
ขณะที่การก้าวออกมาของ "เรซา ปาห์ลาวี" โอรสของพระเจ้าชาห์องค์สุดท้าย ในทุก ๆ ครั้งไม่ได้มีน้ำหนักมากพอ และที่สำคัญเรซาใช้ชีวิตส่วนใหญ่ในสหรัฐฯ และดูเหมือนจะมีความสัมพันธ์อันดีกับอิสราเอล ซึ่งจุดนี้อาจเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ทรัมป์ไม่ได้มีจุดยืนสนับสนุนเรซาก่อนหน้านี้
ด้วยอายุของคาเมเนอีและแนวโน้มสงครามความขัดแย้ง โดยเฉพาะนับตั้งแต่สงครามในกาซาเป็นต้นมา ทำให้คาเมเนอีเตรียมแผนรับมือเพื่อให้การเปลี่ยนผ่านอำนาจเป็นไปได้อย่างราบรื่น มีเสถียรภาพและไม่ต้องมีการแย่งชิงอำนาจกันเองท่ามกลางภาวะสงคราม
เมื่อปี 2025 มีการประกาศรายชื่อผู้ที่มีสิทธิรับตำแหน่งผู้นำสูงสุด 3 ตัวเลือก ทั้งหมดเป็นนักการศาสนาที่ใกล้ชิดหรือมีจุดยืนคล้าย "คาเมเนอี" แต่ยังไม่ชัดเจนว่าทั้ง 3 คนนี้เป็นใครบ้าง ขณะที่ตัวเก็งก่อนหน้านี้อย่าง "โมจตาบา คาเมเนอี" ลูกชายของคาเมเนอี มีรายงานว่าไม่น่าจะมีชื่ออยู่ในโผนี้ แม้สื่อบางสำนักจะยังรายงานข้อมูลที่ขัดกัน
ตามรัฐธรรมนูญอิหร่านกำหนดว่า เมื่อผู้นำสูงสุดเสียชีวิต สภาผู้ชำนัญที่ประกอบด้วยนักการศาสนาระดับสูง 88 คน จะเป็นผู้เลือกผู้นำสูงสุดคนใหม่ ดังนั้นพวกเขาอาจเลือกคนอื่นที่ไม่อยู่ในรายชื่อนี้ โดยนับตั้งแต่การเลือกตั้งเมื่อเดือน มี.ค.2024 มีผู้ที่มีแนวคิดสายเหยี่ยวเข้ามามีอิทธิพลเหนือสภาชุดนี้
ล่าสุด สื่อทางการอิหร่านรายงานโดยอ้างหนึ่งในที่ปรึกษาของคาเมเนอี ว่า ประธานาธิบดี "มาซูด เปเซชเคียน" และเจ้าหน้าที่ระดับสูงอีก 2 คน จะเป็นผู้นำที่ปกครองอิหร่านในช่วงการเปลี่ยนผ่านหลังการเสียชีวิตของผู้นำสูงสุด
ก่อนหน้านี้ นักวิเคราะห์จำนวนหนึ่งคาดการณ์ว่า การเสียชีวิตของคาเมเนอีจะเปิดทางให้ IRGC ก้าวเข้ามามีอำนาจมากขึ้นกว่าเดิม ขณะที่ทรัมป์และผู้นำอิสราเอลสนับสนุนให้ชาวอิหร่านลุกฮือขึ้นยึดประเทศคืนหลังการโจมตีเสร็จสิ้น
อ่านข่าว
จับตาจุดเปลี่ยน "อิหร่าน" หลังผู้นำสูงสุดถูกสังหาร
สื่อรัฐบาลอิหร่านยืนยัน "อยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี" ถูกสังหารในเตหะราน
UNSC ประชุมฉุกเฉินหลังอิสราเอล-สหรัฐฯ เปิดปฏิบัติการถล่มอิหร่าน