ฟื้น "บ้านหลุยส์" 114 ปี มรดกเมืองเก่าลำปาง | Thai PBS News ข่าวไทยพีบีเอส

ฟื้น "บ้านหลุยส์" 114 ปี มรดกเมืองเก่าลำปาง

Logo Thai PBS
ฟื้น "บ้านหลุยส์" 114 ปี มรดกเมืองเก่าลำปาง
เครือข่ายลำปางรักษ์เมืองเก่า เรียกร้องยึดแบบดั้งเดิมบูรณะ "บ้านหลุยส์" อายุ 114 ปี "วราวุธ" ย้ำความสำคัญรากเหง้าประวัติศาสตร์ลำปาง ตอบรับให้ชุมชนมีส่วนร่วมทุกขั้นตอน

“บ้านหลุยส์ ที. เลียวโนเวนส์” บ้านครึ่งปูนครึ่งไม้สองชั้น เพชรเม็ดงามแห่งบ้านเก่าเมืองลำปางที่สะท้อนเสน่ห์งานประณีตศิลป์ บอกเล่าเรื่องราวยุครุ่งเรืองสัมปทานป่าไม้

เจ้าของเดิม คือ มร.หลุยส์ ที. เลียวโนเวนส์ นายห้างค้าไม้บุตรชายของแหม่มแอนนา เลียวโนเวนส์ พระอาจารย์ฝรั่งของบรรดาเจ้าฟ้าในพระบรมมหาราชวังในสมัยรัชกาลที่ 4 

 

 

ผ่านมา 114 ปี ตัวบ้านในส่วนของไม้เริ่มผุเสื่อมชำรุดตามกาลเวลา หลังคาถูกปกคลุมด้วยผ้าใบขนาดใหญ่ ภายในมีเสาเหล็กค้ำยันโครงสร้างตัวบ้าน รอการซ่อมแซมที่ต้องหยุดชะงักลงจนกว่ากรมศิลปากรจะลงพื้นที่และได้ข้อยุติของวัสดุที่นำมาใช้

“อยากบูรณะให้เหมือนดั้งเดิมมากที่สุด” เครือข่ายลำปางรักษ์เมืองเก่า สะท้อนแนวทางซ่อมแซมบ้านโบราณอายุนับร้อยปี

 

นพ.โกมล ภัทรฤทธิกุล รองประธานเครือข่ายฯ เล่าว่า ก่อนหน้านี้สำนักงานโยธาธิการและผังเมืองจังหวัดลำปาง ขอเข้าซ่อมแซมเมื่อวันที่ 24 มี.ค.2563 และเสนอใช้กระเบื้องสมัยใหม่ เพราะกังวลว่าฐานรากของบ้านไม่มั่นคง สวนทางกลับหลักฐานภาพถ่ายและคำบอกเล่าของคนเฒ่าคนแก่

เดิมหลังคาของบ้านใช้กระเบื้องดินขอ ต่อมาซ่อมแซมด้วยกระเบื้องว่าว ทางเครือข่ายฯ จึงเสนอให้ทดสอบฐานรากว่ารับน้ำหนักกระเบื้องแบบดั้งเดิมได้หรือไม่ ที่สำคัญชุมชนต้องมีส่วนร่วมเลือกแบบที่เหมาะสมทั้งภายในและภายนอกอาคาร ส่วนงบประมาณ 2.9 ล้านของจังหวัดลำปาง เสนอให้ทำหลังคาชั่วคราวระหว่างรอการซ่อมแซม หวั่นโครงสร้างเสียหายจากแดดและฝน

มีหลักฐานภาพถ่ายบ้านในอดีตและคำบอกกล่าวจากคนเฒ่าคนแก่ อย่าลดคุณค่าอาคารเก่าด้วยการใช้กระเบื้องสมัยใหม่แทนของเดิม ให้เปลี่ยนงบฯ 2.9 ล้านบาท เป็นหลังคาชั่วคราวสังกะสีก่อน

 

ความหวังฟื้นบ้านหลุยส์ ถูกส่งต่อถึงมือนายวราวุธ ศิลปอาชา รมว.ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ต้นสังกัดองค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ภาคเหนือตอนบน (ออป.เหนือบน) เจ้าของบ้านในทางนิตินัย ที่ลงพื้นที่ติดตามความคืบหน้าการซ่อมแซม พร้อมรับปากเร่งประสานกรมศิลปากร รวมทั้งหาวัสดุคลุมหลังคาชั่วคราวภายในสัปดาห์นี้ และขยายเวลาปรับปรุงซ่อมแซมอีก 1 เดือน ให้แล้วเสร็จเดือน พ.ย.นี้ ยืนยันดำเนินการด้วยความความละเอียดรอบคอบและให้ชาวชุมชนเมืองเก่าท่ามะโอมีส่วนร่วมทุกขั้นตอน ไม่ให้ซ้ำรอยอาคารบอมเบย์เบอร์มา จ.แพร่

แนวคิดคนรุ่นเก่าเป็นสิ่งที่มีค่า ขอบคุณชาวลำปางที่ร่วมอนุรักษ์และปกป้อง จะปรับปรุงพื้นที่โดยรอบทั้งอาคาร รถเก่า เพราะเป็นรากเหง้าประวัติศาสตร์ให้เห็นอดีตธุรกิจของเมืองลำปาง

ไม่ใช่แค่จุดท่องเที่ยวสำคัญของเมืองลำปางและชุมชนท่ามะโอ แต่ที่นี่จะเป็นศูนย์การเรียนรู้ของเยาวชน และคนที่สนใจการอนุรักษ์บ้านโบราณ 

 

นายชนะ สัมพลัง นายกสมาคมสถาปนิกสยามฯ เรียกสถาปัตยกรรมบ้านหลุยส์ว่าโคโลเนียล เป็นการประยุกต์ตัวบ้านเข้ากับสภาพอากาศของไทย คานหรือตงของบ้านเป็นแบบโบราณที่มีความสวยงาม งานไม้ค่อนข้างมีฝีมือและละเอียดมาก สมัยนี้อาจเหลือช่างไม่กี่คนที่สามารถทำเกล็ดไม้เล็ก ๆ แบบพลิกเปิดได้ด้วย ส่วนวิธีการเข้าไม้ก็แปลกตากว่าปัจจุบันที่ใช้ตะปู อีกทั้งพื้นที่โดยรอบบ้านมีความสวยงาม ร่มรื่น เหมาะกับการพักผ่อนสันทนาการ 

สมาคมฯ เข้ามามีส่วนร่วมดูแลการบูรณะอย่างถูกวิธี ยกตัวอย่างสีของอาคารต้องผ่านกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ตรวจสอบว่าอดีตใช้สีและก่อสร้างด้วยวิธีใด เพราะรายละเอียดทุกส่วนในบ้านล้วนมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์

งานไม้โบราณที่เกี่ยวกันเป็นเส้นทแยงมุมแทนชนทาบ สะท้อนความละเอียดของช่างยุคเก่า
ไม่อยากได้อาคารใหม่เอี่ยม แต่ให้คงเสน่ห์ของอดีตตั้งแต่ฐานราก หลังคา รายละเอียดไม้ กลอนประตู ดึงเสน่ห์อาคารเก่าให้คนรู้สึกหวงแหนมรดกของชาติ ไม่ใช่แค่ตึกในสวน

 

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง โยธาฯ ลำปาง ยืนยัน "บ้านหลุยส์" ไม่ซ้ำรอยรื้อเรือนไม้ จ.แพร่ 

 

ข่าวที่เกี่ยวข้อง