"เวเนซุเอลา" เป็นเพียง 1 ใน 6 ประเทศของโลกที่ "จีน" ยกให้เป็นหุ้นส่วนที่มีความสำคัญระดับสูงสุด สะท้อนถึงความร่วมมือที่แน่นแฟ้น ทั้งด้านการเมือง ความมั่นคงและเศรษฐกิจ โดยตลอดช่วงหลายปีที่ผ่านมาทั้ง 2 ประเทศลงนามข้อตกลงด้านพลังงาน ระบบโครงสร้างพื้นฐานและการเงิน รวมกว่า 600 ฉบับ แต่ความสัมพันธ์นี้อาจต้องสะดุดลงหลังจากนี้หรือไม่
ทางการจีนออกมาเคลื่อนไหวรายวัน นับตั้งแต่สหรัฐฯ โจมตีเวเนซุเอลาและบุกจับกุมตัวนิโคลัส มาดูโร และภริยา ล่าสุดโฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีนย้ำจุดยืนสนับสนุนรัฐบาลเวเนซุเอลาและประชาชนในการปกป้องอธิปไตย ความมั่นคงและสิทธิอันชอบธรรม รวมทั้งผลประโยชน์ของประเทศ
เวเนซุเอลาสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตกับจีน แทนที่ไต้หวัน ตั้งแต่เมื่อปี 1974 ก่อนที่ความสัมพันธ์นี้จะแน่นแฟ้นยิ่งขึ้นในยุคของ Hugo Chavez ซึ่งสนับสนุนแนวคิดสังคมนิยม และทำให้เวเนซุเอลากลายเป็นพันธมิตรที่ใกล้ชิดที่สุดของจีนในลาตินอเมริกา แต่จีนไม่ได้หยุดอยู่แค่นี้
กลยุทธ์การแผ่ขยายอิทธิพลของจีนไปในประเทศต่างๆ มักจะผูกโยงเข้ากับการให้ความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจ ทั้งการให้เปล่าและปล่อยกู้ ขณะนี้จีนให้การสนับสนุนทางการเงินกับหลายๆ ประเทศในลาตินอเมริกาและแคริบเบียน รวมมากกว่า 3,200 โครงการ มูลค่ากว่า 300,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
เวเนซุเอลารับเงินจีนมากที่สุด ทั้งเงินช่วยเหลือและเงินกู้ รวมคิดเป็นกว่า 1 ใน 3 ของเงินที่จีนสนับสนุนภูมิภาคนี้ทั้งภูมิภาค ทิ้งห่างบราซิลกว่า 40,000 ล้านดอลลาร์ ตามมาด้วยอาร์เจนตินา เอกวาดอร์ เปรู คิวบา หรือแม้แต่เม็กซิโกที่รั้วติดกับสหรัฐฯ ยังได้รับเงินช่วยเหลือและเงินกู้จากจีนเกือบๆ 7,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
จีนเริ่มปล่อยกู้ให้กับเวเนซุเอลาตั้งแต่ปี 2007 และเงินจากจีนส่วนใหญ่ถูกนำไปใช้ในโครงการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและอุตสาหกรรมน้ำมันของเวเนซุเอลา จนมาถึงขณะนี้ หนี้ก้อนนี้พุ่งสูงใกล้แตะ 60,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐแล้ว ซึ่งด้วยปัญหาเศรษฐกิจ ทำให้เวเนซุเอลาตกลงส่งน้ำมันให้จีนเพื่อชดใช้หนี้แทน
แต่การที่สหรัฐฯ จะส่งบริษัทน้ำมันอเมริกันเข้ามาลงทุนในเวเนซุเอลาและจะขายน้ำมันเอง จะส่งผลให้จีนต้องสูญเงินก้อนนี้หรือไม่ เพราะมาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ พูดชัดเจนว่าการโจมตีเวเนซุเอลาและโค่นมาดูโร ก็เพื่อขัดขวางไม่ให้จีนหรือประเทศอื่นๆ นอกภูมิภาค ยื่นมือเข้ามาลงทุนหรือควบคุมอุตสาหกรรมน้ำมันของประเทศที่อยู่หลังบ้านสหรัฐฯ
ขณะที่การขู่โจมตีประเทศอื่นๆ ในภูมิภาคนี้ของสหรัฐฯ ทั้งโคลอมเบีย คิวบาและเม็กซิโก ถือเป็นการส่งสัญญาณเตือนจีนกลายๆ ว่าสหรัฐฯ จะพยายามขัดขวางอิทธิพลจีนโดยใช้ทุกวิถีทางที่ทำได้ ซึ่งรวมถึงการใช้กำลังด้วยหรือไม่
นับตั้งแต่ สี จิ้นผิง เปิดตัวข้อริเริ่มสายแถบและเส้นทาง หรือ BRI ในปี 2013 จนถึงปัจจุบัน จีนลงนามความร่วมมือในโครงการที่เกี่ยวข้องกับ BRI แล้วกว่า 200 ฉบับกับ 150 ประเทศทั่วโลก ซึ่งในจำนวนนี้มีประเทศในลาตินอเมริกาและแคริบเบียนรวมอยู่ด้วย 22 ประเทศ จากทั้งหมด 33 ประเทศทั่วภูมิภาค
โครงการเหล่านี้ ด้านหนึ่งเหมือนเป็นใบเบิกทางให้จีนสามารถแผ่ขยายอิทธิพลเข้าไปในประเทศต่างๆ ได้ ผ่านการลงทุนในโครงการก่อสร้างระบบโครงสร้างพื้นฐาน โดยปานามาถือเป็นประเทศแรกในลาตินอเมริกาที่เข้าร่วมโครงการ BRI แต่เจอแรงกดดันจากสหรัฐฯ จนต้องรักษาระยะห่างและเดินเกมความสัมพันธ์อย่างระมัดระวัง
เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา คนงานในปานามาช่วยกันเก็บกวาดอนุสาวรีย์สไตล์จีน ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากคลองปานามา หลังถูกรื้อออกไปในช่วงกลางดึกโดยไม่มีใครทราบเรื่อง
ส่วนที่เป็นประเด็นขึ้นมา เพราะอนุสาวรีย์แห่งนี้สร้างขึ้นเนื่องในโอกาสฉลองครบรอบ 150 ปี การเข้ามาของชาวจีนในปานามาและผู้อพยพชาวจีนที่มีส่วนช่วยสร้างทางรถไฟและคลองปานามา ซึ่งการรื้อถอนอนุสาวรีย์ที่มีความหมายทางประวัติศาสตร์เช่นนี้ เรียกเสียงวิจารณ์เป็นวงกว้าง จนประธานาธิบดีปานามาต้องออกมาลดกระแสความไม่พอใจ ด้วยการประกาศเตรียมสร้างอนุสาวรีย์ขึ้นมาใหม่อีกครั้ง
ถือเป็นภาพสะท้อนหนึ่งถึงสถานการณ์ในปานามา หลังเผชิญแรงกดดันอย่างหนักจากรัฐบาลโดนัลด์ ทรัมป์ โดยเมื่อเดือน ก.พ.2025 ปานามาถอนตัวจากโครงการ BRI ซึ่งเกิดขึ้นเพียงไม่กี่วันหลังทรัมป์ขู่ยึดคลองปานามา ท่ามกลางความกังวลถึงอิทธิพลจีนเหนือเส้นทางเดินเรือสำคัญของโลก
ยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐฯ ฉบับทรัมป์ โฟกัสไปที่ซีกโลกตะวันตกอย่างชัดเจน ซึ่งสหรัฐฯ จะไม่ยอมให้ใครมายุ่งกับภูมิภาคนี้และที่สำคัญต้องไม่เข้ามาควบคุม หรือเป็นเจ้าของทรัพย์สินใดๆ ในเชิงยุทธศาสตร์ในภูมิภาคของสหรัฐฯ
อ่านข่าว
"ทรัมป์" ประกาศ "เวเนซุเอลา" จะส่งมอบน้ำมันให้สหรัฐฯ 50 ล้านบาร์เรล
ประวัติศาสตร์ "น้ำมันเวเนซุเอลา" สู่เครื่องมือการเมืองสหรัฐฯ
ประชุม UNSC เดือด! จีน-UN ประณามสหรัฐฯ จับกุมมาดูโร ผิด กม.ระหว่างประเทศ