วันนี้ (7 มี.ค.2569) ดร.ปริญญา เทวานฤมิตรกุล อาจารย์ประจำภาควิชากฎหมายมหาชน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โพสต์เฟซบุ๊ก Prinya Thaewanarumitkul ถึงผลการออกเสียงประชามติ ว่า เมื่อผมได้อ่าน “ผลการออกเสียงประชามติ“ ของ กกต. ที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 4 มี.ค.2569 ที่ผ่านมา ผมรู้สึกแปลกใจ เพราะเป็นการประกาศผลที่มีแต่ตัวเลข แต่ไม่มีการสรุปผลว่า ประชามติที่ขอความเห็นชอบจากประชาชน ในการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ผ่านหรือไม่ผ่าน
พ.ร.บ.ประชามติ มาตรา 13 กำหนดว่า “ให้ใช้เสียงข้างมากของผู้มาออกเสียง” ก็คือแข่งกันระหว่าง “เห็นชอบ” กับ “ไม่เห็นชอบ” ว่า ข้างไหนมากกว่า โดยยังมีเงื่อนไขในมาตรา 13 อีกประการว่าเสียงเห็นชอบ “ต้องสูงกว่าคะแนนเสียงไม่แสดงความคิดเห็น“ ด้วย ประชามติจึงจะผ่านซึ่งเสียงเห็นชอบของประชามติวันที่ 8 ก.พ.2569 (21,621,638 คน) นั้น มากกว่าไม่เห็นชอบ (11,241,653 คน) และมากกว่าไม่แสดงความคิดเห็น (3,074,330 คน) จึงสรุปผลได้ว่า การขอความเห็นชอบจากประชาชนในให้การทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ "ผ่านประชามติ"
แล้วทำไม กกต. จึงไม่สรุปผลการทำประชามติ ว่าผ่านหรือไม่ผ่านอย่างที่ผมสรุป ? ทำไมจึงบอกแต่ตัวเลขให้ประชาชนมาคิดต่อเอาเอง? ด้วยความสงสัยผมจึงไปดูการประกาศผลประชามติเห็นชอบรัฐธรรมนูญ 2560 (ประชามติวันที่ 7 ส.ค.2569) เพื่อจะดูว่า กกต. ตอนนั้นเขาทำอย่างไร
ปรากฏว่า กกต. ในคราวนั้น (ภาพประกอบ 3 และ 4) แม้จะไม่ได้สรุปผลว่า ประชามติผ่านหรือไม่ผ่าน แต่ กกต. ตอนนั้นสรุปเปอร์เซ็นต์ให้ (เห็นชอบ 61.35 % ไม่เห็นชอบ 38.65 %) จึงเห็นได้ง่ายว่า เสียงเห็นชอบมากกว่า (ตอนนั้นมี 2 คำถาม) แต่ในคราวนี้นอกจากไม่สรุปผลแล้ว กกต. ชุดปัจจุบันก็ไม่สรุปเปอร์เซ็นต์ ไว้ในประกาศนี้ด้วย ทำให้เป็นการประกาศผลที่ไม่เหมือนการประกาศผล (ทั้งๆ ที่ใช้เวลาเกือบ 1 เดือน ขณะที่ในปี 2559 ใช้เวลาแค่ 3 วันเท่านั้น)
ที่ กกต. ไม่แจ้งเปอร์เซ็นต์เห็นชอบ-ไม่เห็นชอบ ไว้ในประกาศ อาจจะเป็นเพราะว่า กกต. ได้เคยแจ้งไว้แล้วในเอกสาร “ข่าวประชาสัมพันธ์” เมื่อวันที่ 27 ก.พ.2569 (ภาพประกอบ 2) โดยระบุว่า มีผู้เห็นชอบ 58.64 % ไม่เห็นชอบ 30.46 % ไม่แสดงความคิดเห็น 8.34 % และบัตรเสีย 2.56 %
ซึ่งในแว่บแรก เราจะเห็นว่า เปอร์เซ็นต์ผู้เห็นชอบให้จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่คือ 58.64 % นั้น น้อยกว่าเปอร์เซ็นต์ผู้ให้ความเห็นชอบรัฐธรรมนูญ 2560 ที่มีผู้ให้ความเห็นชอบ 61.35 % แม้จำนวนผู้เห็นชอบให้จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ (21.6 ล้านคน) จะมากกว่าจำนวนผู้เห็นชอบรัฐธรรมนูญ 2560 (มีผู้เห็นชอบ 16.8 ล้านคน) ถึง 4.8 ล้านคน แต่ถ้าเปอร์เซ็นต์เห็นชอบให้ทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ น้อยกว่าเปอร์เซ็นต์เห็นชอบรัฐธรรมนูญ 2560 ก็อาจจะมีปัญหาความชอบธรรมได้ เพราะผู้ที่ปกป้องรัฐธรรมนูญ 2560 อาจจะอ้างว่าเปอร์เซ็นต์ที่ให้ทำฉบับใหม่ น้อยกว่าเปอร์เซ็นต์ที่เคยให้ความเห็นชอบรัฐธรรมนูญ 2560
แต่ความจริงแล้วเปอร์เซ็นต์ผู้ให้ความเห็นชอบการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ไม่ได้น้อยกว่านะครับ เพราะผลประชามติ 7 สิงหาคม 2559 นั้น คิดเฉพาะเห็นชอบ (61.35 %) กับไม่เห็นชอบ (38.65 %) แต่ประชามติ 8 ก.พ.2569 กกต. ชุดนี้ เอางดออกเสียง กับบัตรเสียมาคิดเปอร์เซ็นต์ด้วย! ถ้าทำแบบ 7 ส.ค.2559 คือคิดเปอร์เซ็นต์เฉพาะเห็นชอบ กับไม่เห็นชอบ เสียงเห็นชอบในครั้งนี้คือ 65.81 % มากกว่าประชามติเห็นชอบรัฐธรรมนูญ 2560 ที่ได้ 61.35 % ครับ!
คำถามคือ แล้ว กกต. มีเจตนาใด จึงคิดเปอร์เซ็นต์แตกต่างจากประชามติ 7 ส.ค.2559? ทำให้อดคิดไม่ได้ว่า หรืออาจจะเป็นความต้องการที่จะทำให้เปอร์เซ็นต์เห็นชอบการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ น้อยกว่าเปอร์เซ็นต์ที่เคยเห็นชอบรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ?
นับเป็นการทำงานที่แปลกประหลาดที่สุดอีกเรื่องหนึ่งของ กกต. ชุดนี้ครับ นี่ยังไม่ได้พูดถึงเรื่องจำนวนผู้ไปใช้สิทธิออกเสียงประชามติซึ่งมี 36.8 ล้านคนนั้น น้อยกว่าผู้ไปใช้สิทธิเลือกตั้งซึ่งมี 37.8 ล้านคน ถีง 1 ล้านคน ที่มีสาเหตุหลักมาจากการที่ กกต. เปิดลงทะเบียนประชามตินอกเขตแค่ 3 วัน ทำให้มีคนเลือกตั้งล่วงหน้าจำนวน 8 แสนคน ไปลงทะเบียนประชามตินอกเขตไม่ทัน ซึ่ง กกต. ก็ไม่ได้แสดงความรับผิดชอบใดๆ เลย
กกต. ชุดนี้ทำงานแย่กว่า กกต.เมื่อ 10 ปีที่แล้วเยอะเลย (อันนี้พูดเบามาก) ซึ่งไม่ถูกต้องนะครับ เพราะไม่ว่าใครหรือองค์กรใดก็ควรจะต้องทำงานให้ดีขึ้นๆ ไม่ใช่ยิ่งทำยิ่งแย่ลง ที่สำคัญคือควรต้องเปิดกว้างรับฟังเสียงสะท้อนจากประชาชนหน่อย ไม่ใช่เอาแต่ไปกล่าวหาคนวิจารณ์ว่า “เซาะกร่อนบ่อนทำลาย กกต.” หรือไปแจ้งความฟ้องร้องเขา ผมขอเรียนว่าไม่มีใครทำลาย กกต. ได้หรอกครับนอกจาก กกต. เองครับ
อ่านข่าว:
แนวร่วมธรรมศาสตร์ฯ จี้ กกต.นับคะแนนใหม่ทั่วประเทศ - ลาออก
"ผลประชามติ" คนไทยในซิดนีย์ เห็นชอบจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่ 7,647 คะแนน
กกต.เปิดข้อมูลเลือกตั้ง 2569 สรุปคะแนน-การคำนวณ สส.บัญชีรายชื่อ