ฝนกรด คืออะไร ทำไมถึงตกลงมาเป็นสีดำ

สถานการณ์ความขัดแย้งในภูมิภาคตะวันออกกลางยังคงร้อนระอุ และยังไม่มีสัญญาณว่าจะคลี่คลายในเร็ววัน หลังการสู้รบยืดเยื้อกว่า 1 สัปดาห์ ความตึงเครียดกลับยิ่งทวีความรุนแรง ความเสียหายเกิดขึ้นทั้งต่อบ้านเมืองและชีวิตผู้คน อีกทั้งแรงกระเพื่อมของความขัดแย้งยังเริ่มขยายวงไปยังประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาค

ท่ามกลางการตอบโต้ที่ยังดำเนินต่อเนื่อง อิหร่านกำลังเผชิญการโจมตีอย่างหนัก โดยเฉพาะคลังน้ำมันและโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน ขณะที่ผู้นำอิหร่านประกาศชัดว่าจะไม่ยอมจำนนต่อแรงกดดัน

อ่านข่าว : ตะวันออกกลางตึงเครียด ซาอุดีอาระเบีย เสียชีวิต 2 คนแรก เลบานอน ยอดแตะ 400 คน

"อิหร่าน" เผชิญเมฆสีดำ และ "ฝนกรด" หลังอิสราเอลโจมตีคลังน้ำมัน

เมื่อวันที่ 8 มี.ค. ในกรุงเตหะราน เมืองหลวงของอิหร่าน ถูกปกคลุมด้วยกลุ่มควันหนาทึบเต็มท้องฟ้า หลังเกิดการโจมตีทางอากาศต่อคลังเก็บน้ำมันหลายแห่งในเมืองหลวงและพื้นที่ใกล้เคียง ส่งผลให้เกิดเพลิงไหม้ครั้งใหญ่และควันดำลอยปกคลุมทั่วเมือง มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 6 คน และบาดเจ็บหลายสิบคนในสถานที่เกิดเหตุ

รายงานระบุว่า คลังน้ำมันอย่างน้อย 4 แห่ง รวมถึงศูนย์โลจิสติกส์ปิโตรเลียมในและรอบกรุงเตหะรานถูกโจมตี ขณะที่ประชาชนจำนวนมากรายงานว่า กลิ่นควันและสารเคมีลอยปกคลุมทั่วพื้นที่ และหลายคนเริ่มมีอาการระคายเคืองทางเดินหายใจ

ขณะเดียวกัน สภาเสี้ยววงเดือนแดงอิหร่าน ประกาศเตือนว่า สถานการณ์ดังกล่าวอาจทำให้เกิดภาวะฝนกรด โดยแนะนำให้ประชาชนอยู่ในบ้านพักหากมีฝนตก และหากอยู่กลางแจ้งให้รีบหาที่หลบทันที แต่หากน้ำฝนถูกผิวหนัง ห้ามถูโดยเด็ดขาด ให้รีบล้างออกด้วยน้ำเย็นและเปลี่ยนเสื้อผ้า

ผู้คนบรรยายสถานการณ์ในบ้านและบนท้องถนนของพวกเขา ผ่าน "เดอะการ์เดียน" บางคนถึงกับเรียกมันว่า "เหมือนวันสิ้นโลก" เนื่องจากดวงอาทิตย์ถูกบดบัง

เนกิน (นามสมมติ) นักกิจกรรมและอดีตนักโทษการเมืองที่อาศัยอยู่ในย่านตะวันออกของกรุงเตหะราน บอกกับ "เดอะการ์เดียน" ว่า สถานการณ์ที่เกิดขึ้น "เลวร้ายอย่างยิ่ง" เธอเล่าว่า ควันหนาทึบปกคลุมไปทั่วเมืองจนแทบหายใจไม่ออก ดวงตาและลำคอแสบร้อน และคนอื่นๆ อีกหลายคนก็รู้สึกเช่นเดียวกัน ขณะที่ผู้คนจำนวนมากยังจำเป็นต้องออกไปข้างนอกเพราะเพราะไม่มีทางเลือก

หน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมของอิหร่าน แนะนำให้ประชาชนในกรุงเตหะรานอยู่แต่ในบ้าน สภาเสี้ยวเดือนแดงของอิหร่าน กล่าวว่า สารเคมีที่เป็นพิษอาจทำให้เกิดฝนกรดและเป็นอันตรายต่อผิวหนังและปอด จึงแนะนำให้ประชาชนหลีกเลี่ยงการเปิดเครื่องปรับอากาศหรือออกไปข้างนอกทันทีหลังฝนตก

นอกจากนี้ ยังสนับสนุนให้ประชาชนปกป้องอาหารที่เปิดโล่ง ผู้ว่าการกรุงเตหะราน แนะนำให้สวมหน้ากากอนามัยเมื่ออยู่ข้างนอก นายแพทย์ชาห์ราม คอร์ดาสตี แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโลหิตวิทยาและมะเร็งวิทยาชาวอิหร่าน ที่พำนักอยู่ในสหราชอาณาจักร เตือนว่าก๊าซพิษและฝุ่นละอองขนาดเล็ก อาจทำให้ระคายเคืองตาและทางเดินหายใจ ทำให้อาการหอบหืด โรคปอด และโรคหัวใจแย่ลง อีกทั้งยังอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งบางชนิด

เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่า สงครามไม่ได้สร้างเพียงความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สินเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของผู้คนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

หยาดฝนที่ตกลงมาท่ามกลางควันสงครามในครั้งนี้ จึงไม่ใช่เพียงฝนธรรมดา แต่เป็นฝนที่ปนเปื้อนเขม่าและสารพิษ ซึ่งอาจกลายเป็น “ฝนกรด” ที่เป็นอันตรายต่อทั้งมนุษย์และธรรมชาติ แล้ว ฝนกรดคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร และเราจะป้องกันตัวเองได้อย่างไร

ฝนกรด คืออะไรกันแน่ ทำไมถึงตกลงมาเป็นสีดำ

ฝนกรด เป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ ที่เกิดขึ้นเมื่อมลพิษในอากาศทำปฏิกิริยากับไอน้ำในชั้นบรรยากาศ จนทำให้ความเป็นกรดของน้ำฝนเพิ่มสูงขึ้น หรือมีค่า pH ต่ำกว่าปกติ โดยทั่วไปน้ำฝนธรรมดาจะมีค่า pH ประมาณ 5.6 แต่หากเป็นฝนกรด ค่า pH อาจลดลงเหลือ 4.5 หรือต่ำกว่า ซึ่งถือว่ามีความเป็นกรดมากขึ้นอย่างชัดเจน

สาเหตุสำคัญของฝนกรดมาจากมลพิษทางอากาศ โดยเฉพาะ ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO₂) ที่เกิดจากการเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิล เช่น ถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซธรรมชาติ รวมถึง ก๊าซไนโตรเจนออกไซด์ (NOx) ซึ่งปล่อยออกมาจากเครื่องยนต์ยานพาหนะ และโรงงานอุตสาหกรรม

ฝนกรดส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรง

• ทำให้น้ำในแหล่งน้ำธรรมชาติเป็นกรด - ส่งผลต่อระบบนิเวศน์ในน้ำ ปลา สัตว์น้ำ และพืชน้ำตาย
• ทำลายป่าไม้ - ฝนกรดกัดเซาะใบไม้ ทำให้ต้นไม้ตาย ส่งผลต่อความหลากหลายทางชีวภาพ
• กัดเซาะอาคารและโบราณสถาน - ฝนกรดกัดเซาะหินอ่อน ปูนปั้น และโลหะ ทำให้เสื่อมโทรมและพังทลาย
• ส่งผลต่อสุขภาพ - ฝนกรดที่ฟุ้งกระจายในอากาศ ส่งผลต่อระบบทางเดินหายใจ

สาเหตุหลักของการเกิด "ฝนกรดสีดำ"

หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิด "ฝนกรดสีดำ" คือ เขม่าควันจากสงคราม การระเบิด หรือไฟไหม้ขนาดใหญ่ โดยเฉพาะกรณีที่มีการโจมตีคลังน้ำมัน โรงกลั่น หรือยุทโธปกรณ์ทางทหาร ซึ่งมักทำให้เกิดการเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิลอย่างรุนแรงและไม่สมบูรณ์ ส่งผลให้เกิดควันดำและฝุ่นละอองจำนวนมหาศาลลอยสะสมอยู่ในชั้นบรรยากาศ

ขณะเดียวกัน การระเบิดและการเผาไหม้ยังปล่อยก๊าซเคมีหลายชนิดออกมา โดยเฉพาะ ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ และ ไนโตรเจนออกไซด์ เมื่อก๊าซเหล่านี้ทำปฏิกิริยากับไอน้ำในอากาศ จะก่อตัวเป็น กรดซัลฟิวริก และ กรดไนตริก จากนั้นเมื่อเกิดฝน หยดน้ำจะพาเอาฝุ่นละออง เขม่าควัน และสารเคมีที่แขวนลอยอยู่ในอากาศตกลงมาพร้อมกัน ทำให้น้ำฝนมีสีเทาเข้มหรือดำ และมีความเป็นกรดสูงกว่าปกติ

หากร่างกายสัมผัสกับฝนกรดที่ปนเปื้อนเขม่าควันและสารเคมีในปริมาณมาก อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพหลายด้าน เช่น

การสูดดมละอองฝนหรือไอระเหยที่มีสารเคมีปนเปื้อน อาจทำให้เกิดการระคายเคืองในลำคอ ไอ หายใจลำบาก ปอดอักเสบเฉียบพลัน หรือกระตุ้นอาการหอบหืดในผู้ที่มีโรคประจำตัว

ความเป็นกรดของน้ำฝน รวมถึงสารเคมีและเขม่าควัน อาจทำให้เกิดอาการผื่นคัน แสบร้อน ระคายเคืองผิวหนัง หากเข้าดวงตาอาจทำให้เกิดตาอักเสบ ระคายเคืองรุนแรง

ในระยะยาว การสัมผัสกับสารประกอบในอากาศและในฝนดำนี้ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งได้ เมื่อสูดดมอนุภาคขนาดเล็กมาก (PM2.5) เข้าไป อนุภาคเหล่านี้สามารถเข้าสู่กระแสเลือดได้ ซึ่งเชื่อมโยงกับผลกระทบต่อสุขภาพ หลายประการ รวมถึงมะเร็ง

อ้างอิงข้อมูล : theguardian , theconversation.com , ศูนย์พิษวิทยาศิริราช