ปรัชญ์อร ประหยัดทรัพย์ บรรณาธิการข่าวเศรษฐกิจ สถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส กล่าวในข่าวค่ำไทยพีบีเอส เมื่อวันที่ 16 มี.ค.2569 ว่า ปัญหานี้ไม่ได้เกิดจากน้ำมันหมดประเทศ แต่เกิดจากกลไกราคาที่บิดเบี้ยวจนเกิด "ปัญหาสองตลาด" และนโยบายตรึงราคาที่กลายเป็นตัวเร่งความตื่นตระหนก
ปรัชญ์อร ประหยัดทรัพย์
ปัญหาสองตลาด ชนวนเหตุของการ "แย่งซื้อ" หน้าปั๊ม หัวใจสำคัญของปัญหานี้คือ ความต่างของราคาน้ำมันระหว่าง "ตลาดขายปลีกหน้าปั๊ม" กับ "ตลาดขายส่ง/อุตสาหกรรม"
ตลาดแรก หน้าปั๊มแบรนด์ใหญ่ ได้รับการชดเชยจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ทำให้ราคาดีเซลถูกตรึงไว้ไม่เกิน 30 บาทต่อลิตร
ตลาดที่สอง ปั๊มอิสระและภาคอุตสาหกรรม ปั๊มอิสระที่มีจำนวนมากเกือบ 20,000 แห่งทั่วประเทศ ต้องซื้อน้ำมันจากโรงกลั่นหรือพ่อค้าคนกลาง (จ็อบเบอร์) ในราคาตลาดโลกที่ไม่มีการชดเชย ซึ่งปัจจุบันราคาสูงกว่าหน้าปั๊มเกือบ 10-18 บาทต่อลิตร ผลที่ตามมา เมื่อปั๊มอิสระซื้อน้ำมันมาขายแล้วขาดทุน จึงหยุดจำหน่าย ขณะเดียวกันภาคอุตสาหกรรมและรถขนส่งขนาดใหญ่ ที่เคยซื้อน้ำมันลอตใหญ่ ก็หันมา "แย่งเติม" น้ำมันราคาถูกที่ปั๊มแบรนด์ใหญ่แทน ทำให้ความต้องการใช้ที่ปั๊มแบรนด์ใหญ่พุ่งสูงขึ้นถึง 3 เท่าตัว จนรถขนส่งน้ำมันกระจายสินค้าไม่ทัน
ตรงกับที่ สราวุธ แก้วตาทิพย์ อธิบดีกรมธุรกิจพลังงาน อธิบายว่า ช่วงที่ผ่านมาเกิดความกังวลเรื่องสถานการณ์พลังงานโลก ทำให้ประชาชนจำนวนมากแห่เติมน้ำมันจนยอดเติมเพิ่มขึ้นถึง ประมาณ 3 เท่า ส่งผลให้การขนส่งน้ำมันไปยังสถานีบริการบางแห่งไม่ทันกับความต้องการในช่วงเวลาเดียวกัน โดยเฉพาะปั๊มขนาดเล็ก หรือปั๊มอิสระ ที่ซื้อน้ำมันผ่านพ่อกลางคนกลาง หรือที่เรียกว่า "จ็อบเบอร์" ขณะที่ปั๊มขนาดใหญ่ จะมีสัญญากับโรงกลั่นระยะยาว ทำให้ไม่ขาดแคลนน้ำมัน
ปัจจุบัน ประเทศไทยมีปั๊มน้ำมันประมาณ 26,000 ปั๊ม เป็นปั๊มขนาดใหญ่ 8,500 แห่ง ที่เหลืออีก 17,500 แห่ง เป็นปั๊มอิสระ จะมีรถน้ำมันทยอยมาส่งในแต่ละวัน แต่เมื่อประชาชนเกิดความตื่นตระหนักและแห่ไปเติมน้ำมัน จนยอดเติมเพิ่มขึ้น 3 เท่า ทำให้การขนส่งน้ำมันสะดุดและน้ำมันในปั๊มมีไม่เพียงพอ
สราวุธ แก้วตาทิพย์
ทั้งนี้ มีข้อเสนอหลายทาง เพื่อพยุงราคาน้ำมัน ตั้งแต่ ลดภาษีสรรพสามิต เพิ่มสัดส่วนไบโอดีเซล ไปจนถึงการปรับราคาแบบขั้นบันได เพื่อช่วยป้องกันไม่ให้ตลาดเกิดภาวะตื่นตระหนก และการสร้างความชัดเจน ซึ่งตรงนี้ "การสื่อสารคือหัวใจ" เพื่อช่วยให้ระบบโลจิสติกส์การขนส่งน้ำมันกลับเข้าสู่ภาวะปกติ
อ่านข่าว
“ศรีลังกา” ประกาศให้วันพุธเป็นวันหยุดราชการ หวังประหยัดพลังงาน
"รมว.พลังงาน" สั่งโรงกลั่นเพิ่มกำลังผลิต รองรับสงกรานต์นี้
"กลุ่มรถบรรทุก" นัดรวมตัว 18 มี.ค. จี้รัฐปลดล็อกจ่ายน้ำมันไปปั๊มย่อย