กมธ.ปภ.เร่งแผนรับมือน้ำท่วมแม่สาย-น่าน ดันพนังกั้นน้ำ-ระบบเตือนภัยก่อนฤดูฝน

เมื่อวันที่ 11 มิ.ย.68 ที่รัฐสภา คณะกรรมาธิการการป้องกันและบรรเทาผลกระทบจากภัยธรรมชาติและสาธารณภัย สภาผู้แทนราษฎร ประชุมพิจารณการบริหารจัดการน้ำท่วมในพื้นที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย และพิจารณาความคืบหน้าการบริหารจัดการอุทกภัย การเยียวยาผู้ประสบภัย และแผนรับมือ ระยะเร่งด่วน ในพื้นที่จังหวัดน่าน โดยเชิญหน่วยหน่วยงานต่างๆที่เกี่ยวข้องมาประชุมชี้แจงและให้ข้อมูล

นายภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์ ประธานคณะกรรมาธิการการป้องกันและบรรเทาผลกระทบจากภัยธรรมชาติและสาธารณภัย สภาผู้แทนราษฎร เปิดเผยหลังการประชุมว่า อ.แม่สาย จ.เชียงราย แบ่งการแก้ปัญหาเป็นสองระยะ คือ เฉพาะหน้า(ระยะเร่งด่วน) กับ ระยะยาว โดยเฉพาะหน้าสิ่งกีดขวางทางน้ำอาคารราชพัสดุที่ต้องรื้อถอดยังติดปัญหาไม่สามารถทำได้ ต้องทำหนังสือขอความชัดเจนกรมธนารักษ์ ที่ผ่านมาจังหวัดเชียงรายรอรื้อถอนอาคารตั้งแต่ 4 ธ.ค.67 และอีกครั้ง 20 เม.ย.69 ยังไม่สามารถรื้ออาคารและก่อสร้างพนังชั่วคราวได้ ซึ่งไม่ทันในปีนี้ ทั้งที่จังหวัดขออนุมัติงบประมาณ 39 ล้านบาทแต่ยังติดการอนุมัติจากรมธนารักษ์ ซึ่งคณะกรรมาธิการฯ จะติดตามการแก้ปัญหาทุกสัปดาห์ เพราะหากรื้อถอนอาคารแห่งนี้ได้จะช่วยบรรเทาผลกระทบน้ำท่วมแม่สายได้มากระหว่างรอการแก้ปัญหา

ส่วนการแก้ปัญหาระยะยาว กรมโยธาธิการและผังเมืองได้ฟังความคิดเห็นประชาชนที่ได้รับผลกระทบแล้ว 3 ครั้ง ในการสร้างพนังและแนวป้องกันน้ำท่วมถาวร ซึ่งจะมีชาวบ้านได้รับผลกระทบ 800 หลังคาเรือน และเป็นผู้ไม่มีเอกสารสิทธิ์ประมาณ 500 คนและมีเอกสารสิทธิ์ เช่น ที่ธนารักษ์ โฉนด จำนวน 134 คน ซึ่งจะต้องวางแผนลงในรายละเอียดของ พอช.แนวทางการอพยพ หรือเยียวยาอย่างไร

มีรายงานว่าตัวแทน พอช. กล่าวว่าพื้นที่ อ.แม่สาย ยังไม่มีโครงการของ พอช. แต่ปี 2570 ได้ตั้งงบประมาณรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดย อ.แม่สาย เป็นหนึ่งพื้นที่ดำเนินการ อย่างไรก็ตามหลักการทำงานสำคัญจะต้องเน้นการมีส่วนร่วมประชาชน การชดเชยและเยียวยา โดยภาคนโยบายต้องลงมาคุย ปัญหาพื้นที่มีความซับซ้อนไม่เฉพาะที่ดิน ยังมีปัญหาอื่น เช่น สถานบุคคล ไร้สัญชาติ และกระแสต่อต้านของคนในพื้นที่ ซึ่งจะต้องเร่งสร้างความเข้าใจ

ด้านตัวแทนกรมโยธาธิการและผังเมือง ได้ชี้แจงถึงโครงการแก้ปัญหาน้ำท่วมระยะยาวในพื้นที่ อ.แม่สาย ระบุว่าการศึกษาและออกแบบก่อสร้างพนังสูง 3 เมตร กำแพง 1 เมตร รวม 4 เมตร ระยะทางประมาณ 3,900 เมตร มีการก่อสร้าง 6 องค์ประกอบที่สำคัญ เช่น สร้างคันกั้นน้ำ เขื่อนป้องกันตลิ่ง ปรับภูมิทัศน์ ค่าก่อสร้างรวม 3,800 ล้านบาท

หลังรับฟังความเห็น 3 ครั้ง เสร็จเดือน มิ.ย.ต้องสร้างปี 2571 เมื่อผ่าน กนช. จากนั้น สทนช.จะเสนอเข้า คณะรัฐมนตรี

นายประเสริฐ จิตพลีชีพ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย รายงานถึงความคืบหน้าการซ่อมพนังชั่วคราว มีความคืบหน้าร้อยละ 60 หน่วยทหารพัฒนา 3 จำนวน 60 นายได้เร่งซ่อมแซมคาดว่าจะแล้วเสร็จ มิ.ย.นี้ภายใน 45 วัน ขณะเดียวกัน ปภ.เขต15 และ อบจ.เชียงรายได้นำเร่งกำจัดสิ่งกีดขวางทางน้ำโดยเฉพาะบริเวณสะพานมิตภาพฯ แห่งที่ 1

ส่วนความพร้อมโทรมาตร ที่มูลนิธิเพื่อนพึ่ง(ภา)ยามยาก และ สทนช.ติดตั้งในแม่สายจำนวน 6 จุด แบ่งเป็นในเมียนมา 3 จุด และไทย 3 จุด ตรวจการใช้งานยังใช้ได้ปกติจะช่วยแจ้งเตือนสถานการณ์น้ำได้อย่างน้อย 8-9 ชั่วโมง

ทั้งนี้ อ.แม่สาย ยังเป็นพื้นที่หลักการซ้อมแผนหลักของประเทศ กรม ปภ.ได้ซ้อมแผนเพื่อรองรับสถานการณ์ เตือนภัย อพยพ ช่วยเหลือ และการเยียวยา

ส่วน จ.น่าน นายภัทรพงษ์ กล่าวว่าการป้องกันภัยในพื้นที่ยังพบการขยับช้ามาก งบประมาณน้ำท่วม จ.น่าน ปี 2568 จำนวน 125 ล้านบาทยังอยู่ระหว่างรอช่วยเหลือ และยังรองบขุดลอกปี 2570 ของกรมเจ้าท่าในพื้นที่เขตเมืองน่านจำนวน 2 จุด และอีก 18 จุด ซึ่งปีนี้การขุดลอกอาจยังไม่ทันรับมือน้ำท่วมในปีนี้ เพื่อลดความสูญเสียได้มีข้อเสนอจากนักวิชาการ ให้ทำแผนที่ชัดเจน ว่าสามารถรองรับน้ำได้เท่าไหร่ และเตรียมแผนการอพยพโดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง

จ.น่าน มีเวลา 1 เดือนก่อนน้ำจะมา ได้ตั้งวอร์รูมที่ อบจ.น่าน บูรณาการแผนแจ้งเตือนภัย

ส่วนกรณี ”ฝายธงน้อย“ ที่อาจเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้น้ำยกตัว และเท้อท่วมเขตเทศบาลเมืองน่านหรือไม่ ประเด็นนี้ คณะกรรมาธิการฯ จะเชิญหน่วยงานมาให้ข้อมูลต่อไป

นายครรชิต ชมภูแดง หัวหน้า ปภ.จ.น่าน ได้รายงานถึง การพัฒนาระบบเตือนภัยปี 2569 จ.น่านได้ตั้งคณะทำงานฯ มี ผอ.โครงการชลประทาน จ.น่าน เป็นประธาน เพื่อพัฒนาระบบการเตือนภัย ระบบโทรมาตร มีหน่วยงาน สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ(สสน.)ปภ.และชลประทาน จัดตั้งศูนย์บริหารจัดการน้ำ ที่ อบจ.น่าน เพื่อประมวลและวิเคราะห์ปริมาณน้ำ แจ้งเตือนประชาชนในพื้นที่เสี่ยง

ด้านตัวแทนกรมชลประทาน ได้ชี้แจงถึงปัญหาการขุดลอกต่างตอบแทน ที่กำหนดหลักเกณฑ์ระหว่างท้องถิ่นกับเอกชนพบว่าบริษัทรับเหมาหนีงาน การขุดลอกแม่น้ำน่านมีความไม่คุ้มค่าจากตะกอนทรายและดินไม่เป็นที่ต้องการและคุ้มค่าเชิงพาณิชย์

ส่วนระบบเตือนภัย กรมชลประทานได้รายงานปัญหาน้ำท่วม จ.น่าน ปี 2568 ยังพบปัญหาการเตือนภัยยังไม่ครอบคลุม และไม่ทันเวลา การคาดการณ์เตือนภัยน้ำยังคาดเคลื่อน ประกอบกับการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ ซึ่งจะต้องบูรณาการข้อมูลจาก กรมอุตุฯ ระดับเตือนภัยพื้นที่เสี่ยงน้ำฝนและน้ำท่าให้ครอบคลุมมากขึ้น

ด้านโยธาธิการและผังเมือง จ.น่าน รายงานถึงแนวการก่อสร้างพนังป้องกันน้ำท่วมเขตเมืองน่าน มีการก่อสร้าง 4 ระยะเริ่มตั้งแต่ ปี 2555 และปัจจุบัน 2569 อยู่ระหว่างเสริมแนวป้องกันงบประมาณอยู่ระหว่างจัดซื้อจัดจ้าง ส่วนปี 2570 การก่อสร้างกำแพงเพิ่มเติมอยู่ระหว่างของบประมาณจำนวน 250 ล้านบาท

มีรายงานว่าที่ประชุมคณะกรรมธิการฯ มีความกังวลปัญหาการขุดลอกแม่น้ำน่าน ที่อาจไม่ทันปีนี้ โดยเฉพาะ 18 จุดที่เป็นพื้นที่โค้งน้ำและสะสมตะกอน รวมถึงพื้นที่ในเขตเทศบาลเมืองน่าน

รศ.ชูโชค อายุพงษ์ หัวหน้าศูนย์วิจัยด้านการจัดการภัยพิบัติทางธรรมชาติ ม.เชียงใหม่ กล่าวถึงสิ่งจำเป็นเร่งด่วนการแก้ปัญหาน้ำท่วมน่าปีนี้ จะต้องเร่งขุดลอก 10 กม.ที่ไหลผ่านเมือง กรมเจ้าท่าจะต้องเป็นผู้ของบพิเศษ ผ่านกรรมการลุ่มน้ำน่าน ผ่านจังหวัดน่านเท่านั้นปีนี้

จังหวัดต้องบอกความจริงกับประชาชนว่ารับน้ำได้กี่ลูกบาศก์เมตร ถ้าน้ำน่าน 2,800 ลบ.ม./วินาที เกินกว่านั้นจะต้องอพยพ รถจมน้ำก็เป็นตัวชี้วัด

ส่วนฝายธงน้อย ที่ก่อสร้างกั้นแม่น้ำน่านเพื่อผลิตไฟฟ้าพลังน้ำสามารถดันน้ำเท้อได้ 10 กม.ถึงโรงพยาบาลน่านหรือไม่ จะต้องนำข้อมูลมาพูดคุยกันแก้ปัญหาร่วมกัน รศ.ชูโชค กล่าว

สำหรับพื้นที่ อ.แม่สาย จ.เชียงราย เกิดน้ำท่วมใหญ่ ปี 2567 และ อ.เมือง จ.น่าน เกิดน้ำท่วมใหญ่ ปี 2568 สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจ ชีวิตและทรัพย์สินจำนวนมาก

รายงาน : โกวิทย์ บุญธรรม ผู้สื่อข่าวไทยพีบีเอส ศูนย์ข่าวภาคเหนือ