วันนี้ (15 มิ.ย.2569) สำนักข่าวเอพีรายงาน อ้างอิงข้อมูลจากเจ้าหน้าที่ภาครัฐระดับสูงของสหรัฐฯ รายหนึ่งเมื่อวันศุกร์ที่ (12 มิ.ย.) แม้ว่ายังไม่มีการแถลงรายละเอียดของข้อตกลงสันติภาพฝ่ายสหรัฐฯ-อิหร่าน ในเบื้องต้นนี้อย่างเป็นทางการว่า ข้อตกลงนี้จะปูทางสู่กระบวนการ ทำลายสต๊อกยูเรเนียมเข้มข้นในอิหร่าน หรือถ่ายโอนออกจากอิหร่าน
ข้อมูลจากเจ้าหน้าที่รายเดิมระบุด้วยว่า ฝ่ายสหรัฐฯ และอิหร่านจะใช้เวลาช่วง 60 วันหลังจากการลงนามในข้อตกลงสันติภาพ เบื้องต้นนี้ร่วมหารือเกี่ยวกับรายละเอียดต่าง ๆ ทางด้านเทคนิคในการทำลาย หรือถ่ายโอนสต๊อกยูเรเนียมเข้มข้นออกจากอิหร่าน รายงานชี้ว่า ที่ผ่านมาอิหร่านยืนกราน ที่จะมีสต๊อกยูเรเนียมเข้มข้นไว้ในครอบครองต่อไปมาโดยตลอด
รายงานชี้ด้วยว่า ยังไม่มีข้อมูลว่า ผู้ใด หรือฝ่ายใดจะได้รับมอบหมายจากสหรัฐฯ ให้รับผิดชอบในการทำลาย หรือถ่ายโอนสต๊อกยูเรเนียมเข้มข้นออกจากอิหร่าน ซึ่งเชื่อกันว่าถูกฝังกลบอยู่ใต้ที่ตั้งนิวเคลียร์ 3 แห่งในอิหร่านที่ถูกสหรัฐฯ โจมตีเมื่อเดือน มิ.ย.2568 เพื่อสนับสนุนอิสราเอลในศึกอิสราเอล-อิหร่านในครั้งนั้น
ข้อมูลจากเจ้าหน้าที่ภาครัฐสหรัฐฯ นี้ยังระบุว่า ข้อตกลงสันติภาพฝ่ายสหรัฐฯ-อิหร่านนี้ยังครอบคลุมถึงเงื่อนไขต่าง ๆ ในการเปิดช่องแคบฮอร์มุซด้วย ส่วนข้อมูลจากเจ้าหน้าที่ในภูมิภาคตะวันออกกลาง 3 คนระบุ คาดการณ์ว่าข้อตกลงเบื้องต้นนี้ จะรวมถึงการยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรต่ออิหร่านเป็นระยะ ๆ และการยกเลิกการอายัดสินทรัพย์อิหร่านด้วย
อย่างไรก็ตาม อับบาส อารักชี รมว.ต่างประเทศของอิหร่าน แถลงก่อนหน้านี้ว่า อิหร่านต้องการข้อตกลงสันติภาพกับฝ่ายสหรัฐฯ ที่ไฟเขียวให้อิหร่านเก็บค่าบริการต่อเรือนานาชาติที่แล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งถึงแม้เป็นน่านน้ำสากล แต่อยู่ระหว่างอิหร่านกับโอมาน รายงานชี้ว่าประเด็นนี้สหรัฐฯ และอีกหลายชาติก็ยืนกรานบอกปัด
ทั้งนี้ สหรัฐฯ และประเทศอื่น ๆ ยืนกรานว่า เงื่อนไขดังกล่าวของอิหร่าน เป็นการละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศ รายงานยังชี้ว่า ยังไม่มีความชัดเจนว่าอิสราเอล ซึ่งพึ่งพิงด้านการทหารต่อสหรัฐฯ แต่เปิดศึกกับกลุ่มติดอาวุธต่าง ๆ ในตะวันออกกลางที่อิหร่านหนุนหลัง จะยุติปฏิบัติการทางทหารในทุกสมรภูมิในทันที และอย่างถาวรหรือไม่
มูฮัมหมัด เชห์บาซ ชารีฟ นายกรัฐมนตรีปากีสถาน ซึ่งรับบทบาทไกล่เกลี่ยหลัก แถลงว่า หลังจากประกาศข้อตกลงสันติภาพเบื้องต้นฉบับนี้เมื่อวานนี้ (14 มิ.ย.) แล้ว ถือว่าคู่ศึกประกาศยุติปฏิบัติการทางทหารในทุกสมรภูมิโดยทันที และอย่างถาวร รวมถึงในเลบานอน
ทั้งนี้ อิหร่านยืนกรานมาโดยตลอดเช่นกันว่า ข้อตกลงใด ๆ ของฝ่ายสหรัฐฯ-อิหร่าน จะต้องครอบคลุมถึงการหยุดยิงในเลบานอนด้วย แต่อิสราเอลยังคงทำศึกกับกลุ่มเฮซบอลลาห์ ซึ่งอิหร่านหนุนหลังในพื้นที่ทางตอนใต้ของเลบานอน
อิสราเอล คัตซ์ รมว.กลาโหมของอิสราเอล ประกาศเมื่อวันศุกร์ที่ (12 มิ.ย.) ว่า อิสราเอลอาจปฏิบัติการทางทหารต่ออิหร่านอย่างอิสระ และอิสราเอลจะไม่ถอนทหารออกจากดินแดนต่าง ๆ ที่อิสราเอลเข้ายึดครองแล้วในขณะนี้ รวมถึงเลบานอน ซีเรีย ฉนวนกาซา และเขตเวสต์แบงก์
อย่างไรก็ดี อารักชีแถลงเมื่อวันศุกร์ที่ (12 มิ.ย.) ในทำนองเดียวกับฝ่ายปากีสถานว่า จะมีการเจรจาเพื่อให้ได้ข้อสรุปสุดท้าย เกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ในอิหร่านในช่วง 60 วันหลังจากการลงนามในข้อตกลงสันติภาพเบื้องต้น ฝ่ายสหรัฐฯ-อิหร่าน และว่าอาจมีการขยายเวลาการเจรจาดังกล่าวออกไปมากกว่า 60 วัน
อิหร่านยืนกรานมาโดยตลอดว่า โครงการนิวเคลียร์ในอิหร่านมีจุดประสงค์เพื่อสันติ ถึงแม้อิหร่านมีสต๊อกยูเรเนียมเข้มข้นเพียงพอ ที่จะผลิตระเบิดนิวเคลียร์ได้หลายลูก ถ้าอิหร่านประสงค์เช่นนั้น ทั้งนี้ ประเด็นโครงการนิวเคลียร์ในอิหร่าน รวมถึงสต๊อกยูเรเนียมเข้มข้นนี้ เป็นเหตุผลหลักที่สหรัฐ-อิหร่าน ร่วมเปิดศึกกับอิหร่านเมื่อกว่า 3 เดือนที่ผ่านมา
ส่งผลให้อิหร่านปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซเป็นการต่อรอง ส่งผลกระทบต่อเนื่องให้อุปทานน้ำมัน-ก๊าซธรรมชาติในตลาดโลกสะดุด กดดันให้ราคาพลังงาน อาหาร และสินค้าจำเป็นพื้นฐานอื่น ๆ อาทิ ปุ๋ย พุ่งทะยาน ไม่เฉพาะในภูมิภาคตะวันออกกลาง แต่ขยายไปยังภูมิภาคอื่น ๆ ทั่วโลก
ทั้งนี้ ฝ่ายสหรัฐฯ-อิหร่าน กำหนดจะลงนามในข้อตกลงสันติภาพเบื้องต้นนี้ ที่สวิตเซอร์แลนด์ในวันศุกร์ที่ (19 มิ.ย.) รายงานคาดการณ์ว่า เป็นช่วงหลังจาก โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีของสหรัฐฯ เข้าร่วมการประชุมสุดยอดประจำปีผู้นำกลุ่ม 7 ชาติสำคัญของโลก หรือ กลุ่ม G7 รวมถึงสหภาพยุโรป (EU) ที่ฝรั่งเศสตั้งแต่วันนี้ (15 มิ.ย.) ตามเวลาท้องถิ่น
อ่านข่าว
4 ชาติยุโรปจ่อยกเลิกคว่ำบาตร "อิหร่าน" ย้ำต้องไม่ครอบครองนิวเคลียร์
ราคาน้ำมันโลกร่วงรับ สหรัฐฯ-อิหร่าน จับมือบรรลุข้อตกลงเปิด "ฮอร์มุซ"
สหรัฐฯ-อิหร่านบรรลุข้อตกลงสันติภาพ อนุมัติเปิดช่องแคบฮอร์มุซ จ่อลงนาม 19 มิ.ย.นี้