บูมเมอแรง "บัตรคนจน" เขย่าชาวบ้าน "สะเทือน" รัฐบาลภูมิใจไทย

แม้รัฐบาลจะเปิดให้ยื่นอุทธรณ์ “บัตรคนจน” ตั้งแต่วันที่ 17-31 ก.ค.2569 แต่ผ่านเพียง 4 วัน มีประชาชนเข้ายื่นอุทธรณ์แล้วประมาณ 2.9 ล้านราย กว่า 40% คือปัญหาถือครองรถยนต์มากที่สุด จากเหตุ “โอนลอย” ทั้งรถยนต์ รถจักรยานยนต์ และรถที่ยังมีชื่อในทะเบียน แต่ไม่ได้ใช้งาน ไม่ได้ถอนสภาพ ทำให้ข้อมูลในระบบไม่ตรงกับข้อเท็จจริง ส่งผลกระทบต่อการพิจารณาสิทธิ กระทรวงการคลังจึงเตรียมเสนอ ครม. ปรับหลักเกณฑ์และคืนสิทธิ เพื่อให้เริ่มใช้สิทธิวันที่ 1 ต.ค. นี้

กลายเป็นปมร้อน หลังผลการตรวจสอบคุณสมบัติ “บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ” หรือ “บัตรคนจน” ตามโครงการฯ ปี 2569 จากผู้ลงทะเบียน 18.82 ล้านคน มีผู้ผ่านเกณฑ์ 9.51 ล้านคน และถูกตัดสิทธิกว่า 9.3 ล้านคน ทำให้เมื่อวันที่ 18 ก.ค.ที่ผ่านมา “สิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ” รมช.คมนาคม ต้องฮอตไลน์คุย “เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ” รมว.คลัง ข้ามประเทศ ให้ทบทวนหลักเกณฑ์คัดกรอง ส่งผลให้กระทรวงการคลัง ต้องเสนอแผนโยกงบผู้ไม่ผ่านเกณฑ์อีก 6 ล้านคน เข้าร่วมโครงการไทยช่วยไทยพลัส เป็นเวลา 2 เดือน โดยจะเสนอต่อประชุม ครม. ในวันพรุ่งนี้ (21 ก.ค. 2569)

“เกณฑ์บัตรคนจนบนกระดาษ VS ความจริงหน้างาน แต่พอลงพื้นที่จริง เจอชาวบ้านที่มีชื่อถือครอง มอเตอร์ไซค์ 2 คัน คันแรกปี 2540 คันที่ 2 ปี 2545 ซึ่งปัจจุบันกลายเป็นซาก หายไปไหนแล้วก็ไม่รู้ แต่กลับถูกระบบตัดสิทธิ เพราะมองว่า ไม่จน” ข้อความหน้าบนเพจเฟซบุ๊กของ กรวีร์ ปริศนานันทกุล ประธานวิปรัฐบาล สส.พรรคภูมิใจไทย จ.อ่างทอง สะท้อนให้เห็นอีกด้านหนึ่ง ถึงปัญหาของการคัดกรองและระบบการตรวจสอบผู้ตกหล่นจากเกณฑ์ “คนจน”

ไม่ใช่แค่ปัญหาการครอบครองรถยนต์สิ้นสภาพ ที่อาจเหลือแค่ เศษเหล็ก และเศษซาก ที่รัฐบาลจะปรับเกณฑ์ใหม่ โดยไม่นำรถยนต์อายุเกิน 20 ปี และรถจักรยานยนต์อายุเกิน 15 ปี มาเป็นเงื่อนไขตัดสิทธิ ที่เจ้าของสามารถยื่นให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงเป็นรายกรณีได้เท่านั้น

แต่ยังมีการทบทวนสิทธิของ “ผู้เรียน กศน.” หรือ สกร. รวมถึงผู้เรียนอาชีวศึกษานอกระบบ ก็ต้องไม่ถูกตัดสิทธิ เพียงเพราะมีสถานะเป็นนักเรียน นักศึกษา แต่ยังต้องผ่านการพิจารณารายได้ ทรัพย์สิน และคุณสมบัติด้านอื่น นอกจากนี้ ต้องมีการแยกระหว่างนักเรียน ในระบบและนักเรียนนอกระบบ โดยตัวเลขเบื้องต้นมีประมาณ 50,000 ราย ซึ่งกระทรวงการคลังและกระทรวงศึกษาธิการ ต้องมาดูจำนวนเพื่อปรับข้อมูลให้สอดคล้องกัน

ส่วนผู้มีปัญหาการถูกสวมชื่อเป็นลูกจ้าง ผู้ถือหุ้น หรือกรรมการบริษัท ก็สามารถยื่นหลักฐานขอแก้ไขข้อมูลและทบทวนสิทธิได้เช่นกัน

อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้านี้ นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.คลัง ชี้แจงถึงสาเหตุตัวเลขผู้ไม่ผ่านเกณฑ์จำนวนมากว่า เป็นผลจากการที่รัฐบาลได้ปรับปรุงระบบการคัดกรองให้มีความจริงจังและรัดกุมมากยิ่งขึ้น โดยนำข้อมูลผู้ลงทะเบียนไปตรวจสอบไขว้กับฐานข้อมูลต่าง ๆ ของรัฐอย่างละเอียด ให้เป็นไปตามเกณฑ์และคุณสมบัติที่ตั้งไว้ เช่น ฐานข้อมูลการเสียภาษี การถือครองที่ดิน รายได้ และการถือครองรถยนต์ ทำให้สามารถคัดกรองผู้ที่ไม่ได้มีฐานะยากจนจริงออกไปได้

การสกรีน ก็เพื่อที่จะเอาคนจนจริง ๆ เข้ามาสู่ระบบ รัฐบาลอยากจะช่วยคนที่ลำบากจริง ๆ งบประมาณด้านสวัสดิการฯมีจำกัด จึงอยากให้บัตรใบนี้ เป็นของคนที่ไม่มีอะไรเลยจริง ๆ เช่น ผู้สูงอายุที่ป่วยติดเตียงและไม่มีรายได้ เพื่อให้ความช่วยเหลือลงไปถึงคนที่สมควรได้รับสวัสดิการและลำบากที่สุดอย่างแท้จริง

ปฏิเสธไม่ได้ว่า เจตนาดีของรัฐบาลได้กลายเป็น “บูมเมอแรง” สะท้อนกลับ หลัง “ศิริกัญญา ตันสกุล” สส.บัญชีรายชื่อและรองหัวหน้าพรรคประชาชน ตั้งข้อสังเกตว่า ตัวเลขงบประมาณเห็นได้ชัดว่า รัฐบาลอาจวางเป้าหมายลดจำนวนผู้ได้รับสิทธิ บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ

ปีงบประมาณ 2570 จัดสรรงบประมาณไว้เพียงประมาณ 42,000 ล้านบาท ลดลงจากในอดีตที่ใช้งบกว่า 50,000 ล้านบาท ส่งผลให้จำนวนผู้ได้รับสิทธิถูกจำกัดเหลือประมาณ 9-10 ล้านคน จึงมีการปรับหลักเกณฑ์ให้เข้มงวดมากขึ้น เพื่อคัดกรองผู้ได้รับสิทธิ

ศิริกัญญา ระบุว่า เกณฑ์ที่เข้มงวด ทำให้คนจนตัวจริงไม่น้อยต้องหลุดจากสิทธิ และปัญหาข้อมูลของหน่วยงานรัฐคลาดเคลื่อน เช่น บางคนไม่มีรถ แต่ระบบแจ้งว่ามีรถยนต์ บางคนไม่มีที่ดิน แต่ข้อมูลระบุว่า ถือครองที่ดินเกิน 10 ไร่ หรือกรณีบุตรนำชื่อพ่อ-แม่ไปใช้ถือครองรถจักรยานยนต์ ทำให้ผู้ปกครองถูกตัดสิทธิ ทั้งที่ไม่ได้เป็นเจ้าของทรัพย์สินจริง

ขณะที่ นายวินิจ วิเศษสุวรรณภูมิ ผอ.สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง ในฐานะโฆษกกระทรวงการคลัง บอกว่า สิ่งที่เกิดขึ้นเป็นข้อเท็จจริง ที่ต้องนำมาพิจารณา ทั้งเรื่องความลำบาก ความยากจน ในการปรับเกณฑ์ต่าง ๆ ได้มีการสำรวจข้อมูล ดูความเดือดร้อนหลายส่วน เมื่อแต่ละกระทรวงส่งเงื่อนไขต่าง ๆ ที่เสนอปรับเกณฑ์มาที่กระทรวงการคลัง ก็จะรับเรื่องและกำหนดเงื่อนไขเพิ่มขึ้น

ขณะนี้มีประชาชนขอทบทวนสิทธิแล้ว 2.9 ล้านคน กว่าร้อยละ 40 เป็นเรื่องรถยนต์เมื่อรับเรื่องนี้แล้ว กระทรวงการคลัง จะนำเรื่องเข้าคณะกรรมการประชารัฐ แล้วเมื่อพิจารณากำหนดรายละเอียดแล้ว จะนำเข้าที่ประชุมคณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบ ในการเพิ่มเงื่อนไขให้สอดคล้องกับความเป็นจริงมากขึ้น โดยจะเร่งให้ทันสำหรับประชาชนที่เข้าใหม่ ให้ได้รับสิทธิสวัสดิการภายใน 1 ต.ค.2569

โดยรัฐจะจัดให้ลงทะเบียนในลักษณะแบบเชิงรุก ซึ่งที่ผ่านมามีเจ้าหน้าที่จากกระทรวงมหาดไทยและกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ได้ลงพื้นที่สำรวจคนจนได้เพิ่มอีก 2.3 ล้านคน ซึ่งกระทรวงการคลัง เชื่อว่าเป็นข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และกลุ่มนี้จะได้บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ อีก 9.5 ล้านคน เป็นกลุ่มเดิม 7.2 ล้านคน และอีก 2.3 ล้านคน เป็นกลุ่มใหม่ที่ลงทะเบียนผ่านเกณฑ์

กลุ่ม 2.3 ล้านคน จำนวนนี้ได้ไปยืนยันตัวตน e-KYC แล้ว 841,000 คน ซึ่งทางกรมการปกครองจะดำเนินการให้...นอกจากนี้ จะมีการถ่ายโอนสิทธิไทยช่วยไทยพลัส 60/40 ให้กลุ่มที่ไม่ได้บัตรสวัสดิการฯอีกด้วย เป็นการคืนสิทธิสวัสดิการฯ ให้คนละ 1 พันบาท เป็นเวลา 2 เดือน เริ่มตั้งแต่ ส.ค.-ก.ย.นี้ ใช้เงินงบประมาณ 1.2 หมื่นล้าน เป็นการสับหมุนงบเดิมฯ ที่อยู่ในก้อนเงินสวัสดิการแห่งรัฐ

ในส่วนเรื่องของรายได้ หลายคนสงสัยว่า ไม่เคยยื่นแบบภาษีไว้เลย ทำไมถึงมีข้อมูลรายได้ มีการใช้ข้อมูลที่เป็นการหักภาษี ณ ที่จ่าย ซึ่งข้อมูลนี้เป็นข้อมูลที่มีมีการหมุนอยู่ตลอดเวลา หรือ สิ่งที่เรียกว่า Dynamic Data หากรับไว้ จะต้องเสียสิทธิ แต่หลายคนมาทักท้วงที่กรมสรรพากรว่า ไม่เคยได้รับเงิน ไม่รู้จักคนที่สรรพากรอ้างว่าจ่ายเงินให้ ซึ่งทางเจ้าหน้าที่ได้รับเรื่องร้องเรียนไว้แล้ว เพราะหลายครั้ง มีผู้ทุจริตขโมยชื่อคนอื่นมาเป็นลูกจ้างปลอม เพื่อประโยชน์ในการหักภาษี เลี่ยงภาษี ทั้งนี้ จะมีการติดตามคนที่เอาชื่อไปแอบอ้าง

นอกจากนี้รัฐบาลยังเตรียมขยายเวลายื่นคำร้องถึงวันที่ 20 ก.ย.2569 โดยจะเปิดศูนย์ One Stop Service ณ ที่ว่าการอำเภอทั่วประเทศ และจัดเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ช่วยประชาชนที่เดินทางหรือเข้าถึงระบบออนไลน์ไม่สะดวก โดยตั้งเป้าให้ผู้ผ่านการทบทวน เริ่มได้รับสวัสดิการภายในวันที่ 1 ต.ค.นี้

“บัตรคนจน” นโยบายสวัสดิการแห่งรัฐ เคยทำให้รัฐบาลได้รับความนิยม ขณะเดียวกันระบบที่ไม่รอบคอบรัดกุม ก็อาจเขย่าอารมณ์ชาวบ้าน กลายเป็นบูมเมอแรง ย้อนกลับมา สส. ในพื้นที่และรัฐบาลไม่ใช่น้อย ไม่เช่นนั้นคงไม่เร่งปรับเกณฑ์อุตลุดเช่นนี้

อ่านข่าว

ยธ.จ่ายเยียวยาญาติผู้เสียชีวิตไฟไหม้โรงเบียร์ ล็อตแรก 31 คน วงเงิน 9.3 ล้าน

ศาลยุติธรรมเปิดตัว "คันฉ่อง" เช็กสถานะคดีแพ่ง-คดีผู้บริโภคแบบเรียลไทม์

“แต่งตั้ง ผบ.ตร.” มี “กฎหมายแม่บท” นำทาง แต่ “กติการอง” ยังตามไม่ทัน