วันนี้ (17 พ.ย.2569) นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข พร้อมด้วย นพ.ธิติ แสวงธรรม อธิบดีกรมอนามัย แถลงมาตรการเฝ้าระวังผลกระทบด้านสุขภาพจากการปนเปื้อนสารโลหะหนัก โดยเฉพาะสารหนูในแม่น้ำกก แม่น้ำรวก และพื้นที่ใกล้เคียง จ.เชียงราย
นพ.สมฤกษ์ กล่าวว่า ปัญหาการปนเปื้อนดังกล่าวเป็นสถานการณ์ที่เกิดขึ้นต่อเนื่องมานานกว่า 2 ปี กระทรวงสาธารณสุขจึงวางระบบเฝ้าระวังร่วมกันระหว่างกรมอนามัย กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กรมควบคุมโรค และสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด โดยทำงานประสานกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อเฝ้าระวังทั้งสุขภาพประชาชน คุณภาพน้ำดื่ม น้ำใช้ และแหล่งน้ำธรรมชาติ
อย่างไรก็ตาม ขอให้ประชาชนระมัดระวังการใช้น้ำ โดยเฉพาะน้ำดื่มและน้ำใช้จากแหล่งน้ำธรรมชาติที่มีความเสี่ยง รวมถึงหลีกเลี่ยงการสัมผัสแหล่งน้ำดังกล่าวจนกว่าจะมีข้อมูลยืนยันความปลอดภัย
ด้าน นพ.ธิติ กล่าวว่า สถานการณ์ในพื้นที่แบ่งเป็น 2 ส่วน ได้แก่ พื้นที่ลุ่มน้ำกกและลุ่มน้ำรวก ซึ่งผลตรวจคุณภาพน้ำของการประปาส่วนภูมิภาคยังอยู่ในเกณฑ์ดี ส่วนประปาหมู่บ้านที่ใช้น้ำจากแหล่งน้ำบาดาลยังไม่พบผลกระทบ ขณะที่การตรวจติดตามประชาชนในพื้นที่ดังกล่าว ยังไม่พบการปนเปื้อนตามข้อมูลที่ได้รับ
ส่วนพื้นที่ อ.เชียงของ มีความน่ากังวลมากกว่า เนื่องจากเป็นบริเวณที่ทับซ้อนกับแนวสายแร่ และมีศักยภาพในการทำเหมือง พบสารหนู (Arsenic) ในแหล่งน้ำธรรมชาติและน้ำผิวดินในปริมาณค่อนข้างสูง อีกทั้งมีความเป็นไปได้ที่จะส่งผลกระทบต่อระบบประปาที่ใช้น้ำบาดาล จึงต้องเฝ้าระวังและตรวจสอบอย่างใกล้ชิด
ขณะนี้สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร่วมกับกรมอนามัย กรมควบคุมโรค และกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง แม้จะตรวจพบประชาชนบางส่วนมีค่าสารหนูเกินมาตรฐาน แต่ยังไม่มีรายงานผู้ป่วยที่มีอาการพิษจากสารหนูเฉียบพลัน
นพ.ธิติ อธิบายว่า การเกิดโรคจากสารหนูโดยทั่วไป มักเกี่ยวข้องกับการสะสมในร่างกายเป็นเวลานานประมาณ 5-10 ปี ยกเว้นกรณีได้รับสารหนูในปริมาณสูงมาก ซึ่งอาจทำให้เกิดพิษเฉียบพลันได้ ข้อมูลที่พบจึงจำเป็นต้องนำไปสอบสวนและติดตามต่อ รวมถึงขยายการเฝ้าระวังไปยังพื้นที่อื่นที่มีแนวสายแร่ เพื่อประเมินความเสี่ยงต่อประชาชนให้ครอบคลุมมากขึ้น
สำหรับมาตรฐานสารหนูในน้ำ ประเทศไทยกำหนดให้น้ำสำหรับบริโภคมีสารหนูไม่เกิน 0.01 มก./ลิตร ตามเกณฑ์มาตรฐานองค์การอนามัยโลก (WHO) ส่วนน้ำใช้กำหนดไว้ไม่เกิน 0.05 มก./ลิตร โดย นพ.ธิติ ระบุว่า ประเด็นมาตรฐานดังกล่าวเคยมีการหารือกับเมียนมา ซึ่งอีกฝ่ายใช้เกณฑ์ 0.05 มิลลิกรัมต่อลิตร
นพ.ธิติ กล่าวต่อว่า การได้รับสารหนูในระดับประมาณ 0.01-0.05 มก./ลิตร อย่างต่อเนื่อง อาจเกิดปัญหาสุขภาพจากการสะสมในระยะยาว โดยอาจใช้เวลาประมาณ 10 ปีขึ้นไปจึงเริ่มพบผลกระทบ ขณะที่หากมีความเข้มข้นสูงขึ้น เช่น 0.05-0.30 มก./ลิตร ระยะเวลาที่อาจเกิดผลกระทบก็มีแนวโน้มสั้นลง
ส่วนตัวเลขความเข้มข้น 0.30-0.40 มก./ลิตร ที่มีการกล่าวถึงในขณะนี้ ยังไม่ใช่ตัวเลขที่ได้รับการยืนยัน แต่หากผลตรวจยืนยันว่ามีสารหนูเกิน 0.30 มก./ลิตร ก็อาจเสี่ยงต่อการเกิดพิษเฉียบพลัน
โดยเฉพาะจากการรับสารผ่านการกิน ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสีย ส่วนการสัมผัสทางผิวหนังอาจไม่แสดงอาการชัดเจน หากสัมผัสแหล่งน้ำที่สงสัยว่าปนเปื้อน ควรรีบล้างทำความสะอาด
นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยเรื่องการแปลผลตรวจสารหนูที่ต้องพิจารณาอย่างระมัดระวัง โดย นพ.ธิติ ยกตัวอย่างการตรวจอาหารทะเล ซึ่งอาจพบค่าสารหนูสูงจากสารหนูบางรูปแบบที่ไม่ได้บ่งชี้ถึงความเป็นพิษโดยตรง จึงต้องพิจารณาวิธีตรวจและบริบทของตัวอย่างประกอบ ไม่ควรสรุปความเสี่ยงจากตัวเลขเพียงอย่างเดียว
เมื่อถามว่าสถานการณ์ในเชียงรายเข้าขั้นวิกฤตด้านสุขภาพแล้วหรือไม่ นพ.สมฤกษ์ กล่าวว่า ขณะนี้ยังไม่ถือเป็นวิกฤต แต่เป็นสถานการณ์ที่ต้องเฝ้าระวังอย่างจริงจัง เนื่องจากแม้จะตรวจพบประชาชนบางส่วนมีค่าสารหนูเกินมาตรฐาน แต่ยังต้องสอบสวนเพิ่มเติมว่าผลกระทบครอบคลุมประชาชนในวงกว้างเพียงใด และกลุ่มตัวอย่างที่ตรวจพบสะท้อนสถานการณ์ของประชาชนทั้งหมดหรือไม่
พร้อมย้ำว่า การพบสารหนูในประชาชนเป็นข้อมูลที่ต้องนำไปขยายผลตรวจสอบ ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะเกิดอาการเจ็บป่วยเฉียบพลัน จึงต้องติดตามทั้งระดับการสัมผัสสาร ระยะเวลาที่ได้รับ และจำนวนประชาชนที่ได้รับผลกระทบ ก่อนประเมินระดับความรุนแรงของสถานการณ์ต่อไป
อ่านข่าว :
"แอร์มีนา" ถึงไทย 18 พ.ย. ตำรวจเตรียมสอบข้อมูลเครือข่ายยาเสพติดข้ามชาติ
"พีท พีระ" นักร้องชื่อดัง อดีตสมาชิกวงพีซเมเกอร์ เสียชีวิตวัย 47 ปี
"นรเศรษฐ์" หอบหลักฐานยื่น ตร.ไซเบอร์ เอาผิดสามี "ไอเดียร์" เอี่ยวเว็บ Shuffle
