“ยูเนสโก”เลือกไทย เป็นที่ตั้งศูนย์ฝึกอบรมโบราณคดีใต้น้ำภูมิภาคเอเชียแปซิฟิค

ความพร้อมทั้งเทคโนโลยี อุปกรณ์ และองค์ความรู้เกี่ยวกับงานโบราณคดีใต้น้ำ ทำให้ยูเนสโกเลือกประเทศไทยเป็นที่ตั้งของศูนย์ฝึกอบรมโบราณคดีใต้น้ำ ภูมิภาคเอเชียแปซิฟิค

การอบอุ่นร่างกายทุกยามเช้า บริเวณชายหาด อุทยานแห่งชาติเกาะรัง จังหวัดตราด เป็นกิจวัตรที่อาสาสมัครนักโบราณคดีใต้น้ำฝึกหัดต้องปฏิบัติตลอด 8 วัน ที่ใช้ชีวิตบนเกาะแห่งนี้ เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับภารกิจเรียนรู้งานโบราณคดีใต้ท้องทะเล หลังจบภาคทฤษฎีซึ่งกินเวลา 10 วัน นักโบราณคดีใต้น้ำฝึกหัดจะลงพื้นที่ทดลองปฏิบัติงานจริงที่เกาะรัง ไม่ไกล จากบริเวณนี้คือเส้นทางเดินเรือในอดีตที่ค้นพบข้าวของเครื่องใช้ และเครื่องถ้วยสังคโลก การฝึกดำน้ำในสถานที่ใกล้เคียงกับพื้นที่จริงช่วยให้อาสาสมัครเข้าใจการทำ งานของนักโบราณคดีใต้น้ำ

การดำน้ำตามสายเชือกที่ขึงเป็นผังรูป 3 เหลี่ยม เพื่อกำหนดพื้นที่ทำงานเป็นพื้นฐานการสำรวจเบื้องต้น ทุกคนจะฝึกดำน้ำในระดับความลึก 30 ฟุต 60, 90 และ 120 ฟุต ตามระดับเฉลี่ยของการขุดค้น แต่ละครั้งใช้เวลาไม่เกิน 40 นาที ซึ่งเป็นระยะเวลาที่มีความปลอดภัยเมื่อทำงานใต้น้ำ

กลุ่มงานโบราณคดีใต้น้ำก่อตั้งมาเป็นเวลา 38 ปี มีนักโบราณคดีใต้น้ำรับผิดชอบงานทั่วประเทศเพียง 2 คน และเจ้าหน้าที่ประจำกลุ่มงานอีก 12 คน แต่ละปีมีผู้ได้รับบาดเจ็บ และประสบอุบัติเหตุจากการทำงานใต้น้ำไม่น้อย การอบรมอาสาสมัครโบราณคดีใต้น้ำ ไม่เพียงเผยแพร่ความรู้ทางโบราณคดีที่แตกต่างไปจากที่เคยเห็น แต่ยังสร้างสำนึกอนุรักษ์ธรรมชาติ และท้องทะเล หลายปีมานี้ ระบบนิเวศน์ใต้ทะเลเริ่มเปลี่ยนไป คือสิ่งที่สัมผัสได้จากนักโบราณคดีใต้น้ำ

แม้บุคลากรกลุ่มงานโบราณคดีใต้น้ำยังมีจำนวนน้อยมากเมื่อเปรียบเทียบกับ ภารกิจรับผิดชอบงานทั่วประเทศ แต่ความพร้อมด้านองค์ความรู้เกี่ยวกับงานโบราณคดีใต้น้ำ ทำให้ยูเนสโกเลือกประเทศไทยเป็นที่ตั้งของศูนย์ฝึกอบรมโบราณคดีใต้น้ำ ภูมิภาคเอเชียแปซิฟิค มาตั้งแต่ปี 2552 เพื่อทำหน้าที่ให้การอบรม และแลกเปลี่ยนข้อมูลวิชาการโบราณคดีใต้น้ำระดับสากล ขณะเดียวกันก็สร้างความเข้าใจในกลุ่มคนรุ่นใหม่เกี่ยวกับภารกิจงานด้านนี้ ผ่านโครงการอบรมอาสาสมัครโบราณคดีใต้น้ำ และอนุรักษ์ท้องทะเลไทย ซึ่งจัดทำเป็นครั้งที่ 11 เน้นให้ความรู้กับนักศึกษาคณะโบราณคดีที่สนใจ เพื่อสร้างนักดำน้ำรุ่นใหม่ สนับสนุนงานอนุรักษ์ประวัติศาสตร์ใต้ท้องทะเล