จากสถานการณ์ของลูกเรือภารกิจ Crew-11 มีอาการป่วยและจำเป็นต้องเดินทางกลับโลกอย่างเร่งด่วน นำมาสู่คำถามว่าแล้วสถานีอวกาศนานาชาติ (ISS) จะสามารถดำเนินงานต่อได้โดยไม่มีลูกเรือหรือไม่

คำตอบคือได้แค่บางส่วน สถานีอวกาศนานาชาติจริง ๆ แล้วก็เหมือนกับยานอวกาศขนาดใหญ่ที่มนุษย์สามารถเข้าไปอยู่อาศัยได้ การทำงานพื้นฐานของสถานีอวกาศนานาชาติรวมถึงการเชื่อมต่อของสถานีกับยานอวกาศสามารถทำงานโดยรับคำสั่งจากภาคพื้นได้ 100% ต่อให้ไม่มีมนุษย์เข้าไปควบคุมตัวสถานีอวกาศก็ยังสามารถโคจรรอบโลกไปโดยไม่มีปัญหา

ภาพของสถานีอวกาศนานาชาติ ที่มา NASA

แม้ทำงานได้แต่ทำการทดลองไม่ได้

แม้ว่าสถานีอวกาศจะทำงานได้แต่การทดลองทางวิทยาศาสตร์ไม่สามารถดำเนินต่อไปได้ เพราะจำเป็นต้องอาศัยมนุษย์เป็นคนติดตั้งอุปกรณ์ ดำเนินการ บันทึกผลการทดลอง รวมถึงถอดอุปกรณ์และเก็บเข้าที่ให้เรียบร้อย ดังนั้นการทดลองหลาย ๆ ชิ้นที่ถูกส่งขึ้นไปยังสถานีอวกาศนานาชาติจะไม่สามารถดำเนินการต่อได้

แต่การทดลองบางอย่างที่ไม่ต้องพึ่งพามนุษย์ เป็นการศึกษาระยะยาวและสามารถส่งผลกลับมายังพื้นโลกอาจจะทำงานต่อไปได้ เช่น กล้องโทรทรรศน์อวกาศ NICER ที่ติดตั้งอยู่นอกสถานี หรือชุดการทดลองทางควอนตัม “ห้องปฏิบัติการอะตอมเย็น” (Cold Atom Lab) ที่อยู่ภายในสถานีอวกาศนานาชาติ สิ่งเหล่านี้อาจทำงานได้แม้ไม่มีนักบินอวกาศดำเนินการ

แม้ว่าโมดูลคิโบของญี่ปุ่นจะมีส่วนการทดลองภายนอกสถานี แต่ถึงอย่างนั้นการจัดการการทดลองก็ยังจำเป็นต้องใช้ลูกเรือในสถานีอวกาศจัดการการทดลองเหล่านี้อยู่ดี ภาพจาก NASA

แต่ไม่มีลูกเรือระยะยาวไม่ได้

แม้สถานีอวกาศนานาชาติจะยังคงลอยอยู่เหนือศีรษะของพวกเราเหมือนเดิม และการทดลองบางการทดลองก็จะยังสามารถทำงานได้แม้ว่าไม่มีนักบินอวกาศอยู่ข้างบนนั้นแม้แต่คนเดียว แต่สุดท้ายแล้วสถานีอวกาศนานาชาติก็ยังต้องการลูกเรือประจำการอยู่ดี เพราะสถานีอวกาศนานาชาติออกแบบมาให้ต้องมีมนุษย์ประจำการเพื่อดูแลความเรียบร้อยโดยรวมของสถานี

ปัญหาเมื่อไม่มีลูกเรือประจำการคือการที่แผงโซลาเซลล์ไม่ได้รับแสงอาทิตย์ เมื่อแผงได้รับแสงอาทิตย์ได้ไม่เพียงพอจะส่งผลถึงระดับพลังงานไฟฟ้าและทำให้ระบบคอมพิวเตอร์ดับลงได้ ซึ่งแม้ว่าจะสามารถหมุนสถานีอวกาศจากการควบคุมโดยภาคพื้นบนโลกได้ แต่ว่าหากเกิดปัญหาหรือเหตุฉุกเฉินที่ตัวสถานีจนไม่สามารถหมุนได้ตามคำสั่ง เมื่อนั้นจำเป็นต้องใช้ลูกเรือในการหมุน

การสูญเสียระดับความสูงของสถานีอวกาศก็เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นเป็นประจำทุกวัน แม้สถานีอวกาศนานาชาติจะลอยสูงจากพื้น 400 กิโลเมตร แต่ที่ความสูงระดับนั้นก็มีชั้นบรรยากาศของโลกที่ทำหน้าที่ชะลอความเร็วของสถานีอวกาศอยู่ ซึ่งหากไม่มีเพิ่มความสูงด้วยยานอวกาศโพรเกรส (Progress) ของรัสเซียหรือดรากอน (Dragon) ของสเปซเอ็กซ์ (SpaceX) สถานีอวกาศนานาชาติจะอยู่ในวงโคจรไม่เกินหนึ่งถึงสองปีเท่านั้น ภาคพื้นจึงจำเป็นต้องส่งยานอวกาศขึ้นไปดูแลความสูงของสถานีอวกาศอยู่เรื่อย ๆ เพื่อคลายความกังวลเรื่องการตกของสถานีอวกาศนานาชาติ

แต่ถึงอย่างนั้น ภายในระยะเวลาหนึ่งถึงสองปีที่ไม่มีมนุษย์อาจจะมีปัญหาที่ร้ายแรงเกิดขึ้นกับสถานีอวกาศที่ขาดการบำรุง นั่นคือปัญหาที่เกิดจากความเสื่อมของอุปกรณ์

กล้องโทรทรรศน์อวกาศ NICER ภายนอกของสถานีอวกาศนานาชาติอาจจะเป็นอุปกรณ์วิทยาศาสตร์เพียงไม่กี่ตัวบนสถานีอวกาศที่จะยังคงใช้งานได้ไปอีกสักระยะหนึ่งหากไม่มีลูกเรือปฏิบัติภารกิจบนสถานี ภาพจาก NASA

สถานีอวกาศนานาชาติเป็นยานอวกาศอายุ 27 ปีแล้ว อุปกรณ์หลายชิ้นเริ่มผุพังตามกาลเวลา ทำให้จำเป็นอย่างยิ่งที่อุปกรณ์ชิ้นต่าง ๆ ต้องได้รับการดูแลและบำรุงรักษาโดยนักบินอวกาศอยู่เสมอ หากไม่มีการบำรุงรักษา อุปกรณ์จำพวกสายไฟ ท่ออากาศ ท่อเชื้อเพลิง ผนังยานภายในและภายนอก อาจเสียหายและไม่สามารถใช้งานได้ ซึ่งนำมาสู่การที่ระบบอัตโนมัติต่าง ๆ ของสถานีอวกาศล่มและไม่สามารถทำงานได้ตามคำสั่งของภาคพื้น และอาจร้ายแรงถึงขั้นตกกลับสู่โลกอย่างไร้การควบคุมและชนเข้ากับเขตเมืองหรือชุมชนบนโลกได้

เพราะสถานีอวกาศนานาชาติเป็นอุปกรณ์ที่ถูกออกแบบมาเพื่อให้มนุษย์อยู่อาศัยและปฏิบัติงานโดยมนุษย์ หากไม่มีมนุษย์อยู่อาศัยภายในนั้นย่อมไม่ตรงตามเป้าวัตถุประสงค์ของตัวสถานีอวกาศตั้งแต่แรก สถานีอวกาศนานาชาติอาจร้างลูกเรือได้เพียงชั่วคราวเท่านั้น ในระยะยาวถือว่ามีความจำเป็นที่จะต้องพึ่งพาการดูแลจากลูกเรือ

เรียบเรียงโดย จิรสิน อัศวกุล
พิสูจน์อักษร ศุภกิจ พัฒนพิฑูรย์

อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS

ที่มาข้อมูล : NASA

“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech

สรุปประเด็นให้โดย Generative AI

“สถานีอวกาศนานาชาติ” ไม่มีลูกเรืออยู่ได้หรือไม่?