ไขคำตอบ ทำไมเดือนมกราคมถึงเดินช้ากว่าเดือนไหน ๆ ?

“นี่ยังไม่พ้นมกราฯ อีกเหรอ?” แม้จะมี 31 วันเท่ากับเดือนอื่น แต่หลายคนกลับรู้สึกว่า เดือนมกราคมช่างยาวนานและยืดเยื้อราวกับไม่มีที่สิ้นสุด ลองมาทำความเข้าใจมุมมองทางจิตวิทยาที่อธิบายว่า เหตุใดเราจึงรู้สึกว่าเดือนแรกของปีนั้นยาวนานกว่าปกติ

เดือนมกราคมยาวนาน เพราะการกลับคืนสู่กิจวัตรที่คุ้นเคย

ความรู้สึกว่าเดือนมกราคมยาวนานกว่าเดือนอื่นไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็นสิ่งที่ผู้คนทั่วโลกต่างสัมผัสได้เหมือนกัน จนกลายเป็นมีมและวลีล้อเลียนที่วนกลับมาให้เห็นทุกปี ซึ่งนักจิตวิทยาและงานวิจัยจำนวนมากต่างชี้ให้เห็นตรงกันว่า ความรู้สึกนี้ไม่ใช่แค่การคิดไปเอง

สาเหตุแรกที่ทำให้มกราคมดูยาวนาน คือการ "กลับเข้าสู่กิจวัตรเดิม" หลังจากที่เราใช้เวลาในเดือนธันวาคมไปกับการพักผ่อน การเดินทางกับครอบครัว หรือปาร์ตี้ส่งท้ายปี ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่มีความยืดหยุ่นสูงและเราได้ใช้ชีวิตตามใจอย่างเต็มที่

มกราคมจึงเปรียบเสมือนการดึงเรากลับเข้าสู่ “โลกแห่งความจริง” ที่เต็มไปด้วยความจำเจ ไม่ว่าจะเป็นการเผชิญรถติดตอนเช้า การตอกบัตรเข้างาน ตารางประชุม และเดดไลน์ที่ถาโถมเข้ามา การเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลันจากความผ่อนคลายมาสู่ความตึงเครียดนี้เองที่กระตุ้นให้เราเกิดความเบื่อหน่าย เหนื่อยล้า และส่งผลให้เรารับรู้ว่าเวลาเดินช้าลงกว่าเดิม

เดือนมกราคมยาวนาน  เพราะนาฬิกาภายในร่างกาย

ความรู้สึกที่ว่าเวลาผ่านไปอย่างเชื่องช้า เกี่ยวข้องกับสารเคมีในสมองซึ่งสามารถอธิบายได้ด้วย “สมมติฐานนาฬิกาโดพามีน” (Dopamine clock)

โดพามีน (Dopamine) คือสารสื่อประสาทที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหว ความจำ ความสุข และแรงจูงใจ สารนี้จะหลั่งออกมามากที่สุดเมื่อสมองรู้สึกพึงพอใจหรือบรรลุเป้าหมาย ซึ่งในเดือนธันวาคมมักมีกิจกรรมมากมายที่กระตุ้นระดับโดพามีนให้สูงขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการพบปะทางสังคมหรือบรรยากาศแห่งการเฉลิมฉลอง ซึ่งนอกจากจะทำให้ร่างกายตื่นตัวแล้ว ยังส่งผลต่อการทำงานของ ‘นาฬิกาภายใน (Internal Clock)’ อีกด้วย

ฉินกวง ไช่ (Zhenguang Cai) นักวิชาการด้านจิตวิทยาและภาษาศาสตร์ อธิบายว่า ระดับโดพามีนที่สูงขึ้นจะไป "เร่ง" นาฬิกาภายในให้ทำงานเร็วขึ้น ทำให้เรารู้สึกว่าเวลาผ่านไปอย่างรวดเร็ว ในทางตรงกันข้าม เมื่อความตื่นเต้นช่วงเทศกาลผ่านพ้นไป ระดับโดพามีนที่ลดต่ำลงจะทำให้นาฬิกาภายในเดินช้าลง เราจึงรู้สึกว่าเวลาภายนอกช่างผ่านไปอย่างอืดอาดและเชื่องช้า

รับมืออย่างไรให้มกราคมไม่ยาวนานเกินรอ ?

ฟิลิป คลาร์ก (Philip Clarke) ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิทยาจากมหาวิทยาลัยดาร์บี้ (University of Derby) แนะนำว่า ให้เลิกจดจ่อกับ "ความยาว" ของเดือน และเปลี่ยนมาโฟกัสแค่ช่วง 48 ชั่วโมงในปัจจุบันก็พอ

ลองหาความสุขเล็ก ๆ หรือกิจกรรมที่สร้างความหมายให้แต่ละวัน ควบคู่ไปกับการเติม "สิ่งแปลกใหม่" ให้ชีวิต เช่น ลองฟังพอดแคสต์ตอนใหม่ อ่านหนังสือเล่มที่ดองไว้ หรือออกไปใช้เวลากับคนใกล้ชิด การเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อยจะช่วยทำลายความจำเจที่เป็นต้นเหตุของความรู้สึกเบื่อหน่าย และช่วยให้คุณผ่านพ้นเดือนนี้ไปได้อย่างมีความสุขมากขึ้น

สุดท้ายแล้ว มกราคมอาจไม่ได้ยาวนานกว่าเดือนไหน ๆ แต่เป็นโอกาสดีให้เราได้ค่อย ๆ ก้าวอย่างมั่นคงไปตลอดทั้งปี ลองหาความสุขเล็ก ๆ ระหว่างทาง แล้วคุณจะพบว่า "เวลา" จะเดินช้าหรือเร็ว ขึ้นอยู่กับว่าใจเราเลือกโฟกัสที่อะไร

สำหรับใครที่มองหาพลังใจเพิ่มเติม ลองไปวางแผนพักผ่อนกันต่อได้จากเนื้อหาของไทยพีบีเอส เหล่านี้

• รวมครบ! วันหยุด กุมภาพันธ์ 2569 เดือนสั้นแต่จัดทริปได้
• ยินดีที่ได้รู้จัก l รายการที่จะทำให้ "เรา" สนใจคนรอบข้างมากขึ้น และรู้จักผู้คนมากขึ้น
• Navigator l การเดินทางที่จะพาทุกคนออกไปรับรู้เรื่องราวดี ๆ ของธรรมชาติ กับ ติ๊ก-เจษฎาภรณ์ ผลดี

ที่มา: Huffington Post , Newstatesman

คอลัมน์ต่อยอด l เสริมความคิด ต่อยอดความรู้ สื่อสารความเข้าใจ โดย ศูนย์สื่อสารและส่งเสริมการตลาดเพื่อสาธารณะ ไทยพีบีเอส (CCM)