ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

แกะรอย “แผ่นดินไหว” ที่สุราษฎร์ธานี และ 2 รอยเลื่อนยักษ์ผู้หลับใหล (แต่ไม่สนิท)

12 ก.พ. 694 นาที12 ก.พ. 69

ภูมิศาสตร์กายภาพน่ารู้! เมื่อเร็วๆ นี้ ข่าวการเกิดแผ่นดินไหวในจังหวัดสุราษฎร์ธานี ได้สร้างความตื่นตระหนกและสงสัยให้กับผู้คนจำนวนมาก

ขนาดตัวอักษร

ภูมิศาสตร์กายภาพน่ารู้! เมื่อเร็วๆ นี้ ข่าวการเกิดแผ่นดินไหวในจังหวัดสุราษฎร์ธานี ได้สร้างความตื่นตระหนกและสงสัยให้กับผู้คนจำนวนมาก หลายคนตั้งคำถามว่า "ภาคใต้ไม่ได้มีแค่ทะเลสวยหรือ?" ทำไมแผ่นดินถึงไหวได้? คำตอบของเรื่องนี้ซ่อนอยู่ลึกลงไปใต้เปลือกโลกที่เราเหยียบยืน ผ่านร่องรอยทางธรณีวิทยาที่เรียกว่า "กลุ่มรอยเลื่อนมีพลัง" (Active Faults)

สำหรับเรื่องดังกล่าว GISTDA สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) ให้ความรู้ว่า ในทางภูมิศาสตร์กายภาพ ภาคใต้ของไทยไม่ได้เป็นเพียงคาบสมุทรที่ยื่นลงไปในทะเลขนาบข้างด้วยอ่าวไทยและอันดามันเท่านั้น แต่หากเราลอกชั้นดินและป่าไม้ออก เราจะพบกับโครงสร้างของ "เทือกเขาหินแกรนิต" ที่วางตัวเป็นแกนกลาง ยืดยาวในแนวเหนือ-ใต้ เปรียบเสมือนกระดูกสันหลังของด้ามขวาน แต่กระดูกสันหลังนี้ไม่ได้ต่อกันสนิท มันมี "รอยร้าว" สำคัญที่พาดผ่านในแนวตะวันออกเฉียงเหนือ-ตะวันตกเฉียงใต้ (NE-SW) ซึ่งเป็นผลพวงจากการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกมานานนับล้านปี

รอยร้าวที่ว่านี้ คือพระเอก (หรือผู้ร้าย) ของเรื่องราวแผ่นดินไหวในครั้งนี้ ซึ่งมีด้วยกัน 2 รอยเลื่อน ได้แก่ รอยเลื่อนระนอง และ รอยเลื่อนคลองมะรุ่ย

รอยเลื่อนระนอง (Ranong Fault): พี่ใหญ่แห่งด้ามขวาน นี่คือรอยเลื่อนที่มีขนาดใหญ่และยาวที่สุดในกลุ่มนี้ มีความยาวต่อเนื่องประมาณ 270 กิโลเมตร

เส้นทางพาดผ่าน: เริ่มต้นจากฝั่งทะเลอันดามัน จังหวัดระนอง ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร และเลื้อยลงมายังจังหวัดพังงา

พฤติกรรม: รอยเลื่อนนี้เปรียบเสมือนรอยร้าวขนาดใหญ่ที่แบ่งแยกหินคนละยุคออกจากกัน การขยับตัวของมันแม้เพียงเล็กน้อย ก็สามารถส่งแรงสั่นสะเทือนกระจายไปทั่วพื้นที่โดยรอบได้

รอยเลื่อนคลองมะรุ่ย (Khlong Marui Fault): เส้นทางสู่ไข่มุกอันดามัน รอยเลื่อนนี้วางตัวขนานอยู่ทางทิศใต้ของรอยเลื่อนระนอง มีความยาวประมาณ 150 กิโลเมตร

เส้นทางพาดผ่าน: ตัดผ่านกลางจังหวัดสุราษฎร์ธานี ลึกเข้าไปยังจังหวัดกระบี่ จังหวัดพังงา และพาดผ่านไปจนถึงจังหวัดภูเก็ต

ความสำคัญชื่อ "คลองมะรุ่ย" มาจากชื่อคลองในอำเภอทับปุด จังหวัดพังงา ซึ่งแนวร่องน้ำของคลองนี้ก็เกิดขึ้นจากการกัดเซาะตามแนวรอยแตกของเปลือกโลกนั่นเอง นี่คือตัวอย่างที่ชัดเจนของ "ภูมิศาสตร์กายภาพ" ที่ธรณีวิทยาเป็นตัวกำหนดภูมิลักษณ์ (Landform) ของแม่น้ำและหุบเขา

ทำไม "สุราษฎร์ธานี" ถึงสั่นสะเทือน?

เหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นในสุราษฎร์ธานี เป็นหลักฐานยืนยันว่า "รอยเลื่อนเหล่านี้ยังมีชีวิต" (Active) สาเหตุหลักไม่ได้เกิดจากการชนกันของแผ่นเปลือกโลกโดยตรงที่นี่ แต่เกิดจาก "แรงเค้น" (Stress) ที่สะสมมาจากการขยับตัวของเปลือกโลกในระดับมหภาค (เช่น การชนกันของแผ่นอินเดียกับยูเรเซีย) แรงเหล่านี้ถูกส่งผ่านเนื้อหินมาเรื่อย ๆ จนมาถึงจุดที่รอยเลื่อนเหล่านี้รับแรงไม่ไหว จึงเกิดการ "ปลดปล่อยพลังงาน" ออกมาในรูปแบบของการเลื่อนตัวแบบแนวระนาบเหลื่อมขวา (Right-lateral strike-slip) หรือเหลื่อมซ้ายในอดีต ทำให้เกิดแรงสั่นสะเทือนที่เราเรียกว่าแผ่นดินไหวนั่นเอง

ความรุนแรง?

ในทางภูมิศาสตร์ กิจกรรมของรอยเลื่อนในไทยส่วนใหญ่จัดอยู่ในระดับ "ขนาดเล็กถึงปานกลาง" ไม่ได้รุนแรงเหมือนในวงแหวนแห่งไฟ (Ring of Fire) อย่างญี่ปุ่นหรืออินโดนีเซีย แต่ "ความถี่" ที่เกิดขึ้นเป็นการเตือนให้เราตระหนักรู้ การออกแบบอาคารในภาคใต้ปัจจุบันจึงเริ่มมีการคำนึงถึงปัจจัยต้านทานแผ่นดินไหวมากขึ้น

ปรากฏการณ์นี้สอนให้เรารู้ว่า ธรรมชาติมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ภูเขาที่เราเห็น แม่น้ำที่เราใช้ ล้วนก่อกำเนิดมาจากพลังงานใต้พิภพ การเรียนรู้เรื่องรอยเลื่อนระนองและคลองมะรุ่ย จึงไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่คือการทำความรู้จักกับ "พื้นดิน" ที่เราอาศัยอยู่อย่างแท้จริง เพื่อการเตรียมพร้อมและการอยู่อาศัยอย่างเข้าใจธรรมชาติ


อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS  

แหล่งข้อมูลอ้างอิง : กรมทรัพยากรธรณี, กองเฝ้าระวังแผ่นดินไหว กรมอุตุนิยมวิทยา

“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech
 

เขียนโดย

"เซบา บาสตี้" นิสิตสาขาวิชาภาษาเพื่อการสร้างสรรค์งานสื่อสิ่งพิมพ์ ม.มหาสารคาม เจ้าหน้าที่เนื้อหาดิจิทัล สำนักสื่อดิจิทัล ไทยพีบีเอส คนทำงานด้านการเขียน : Specialist Contents / Journalist / Writer / Creative Copywriter / Proofreader Lover

บทความที่เกี่ยวข้อง

“สารหนู” วิกฤตมากับน้ำ! ผลจากการทำเหมืองแร่ทองคำ-แรร์เอิร์ธ ไทยทำอะไรได้บ้าง?สิ่งแวดล้อม

“สารหนู” วิกฤตมากับน้ำ! ผลจากการทำเหมืองแร่ทองคำ-แรร์เอิร์ธ ไทยทำอะไรได้บ้าง?

ด้วยความเป็นห่วงพี่น้องประชาชนที่ได้รับผลกระทบสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำสาย-แม่น้ำกก ในจังหวัดเชียงราย ผลจากการทำเหมืองแร่ทองคำ-แรร์เอิร์ธ

21 พ.ย. 69|11 ชั่วโมงที่แล้ว
อ่านต่อ →
หลับดีขึ้นด้วยคลื่นเสียง! แผ่นแปะอัลตราซาวนด์ เพิ่มเวลาช่วงหลับฝัน เสริมการทำงานของสมองวิทยาศาสตร์

หลับดีขึ้นด้วยคลื่นเสียง! แผ่นแปะอัลตราซาวนด์ เพิ่มเวลาช่วงหลับฝัน เสริมการทำงานของสมอง

นักวิทย์พัฒนา “แผ่นแปะอัลตราซาวนด์” กระตุ้นช่วงหลับฝัน แปะขนาดเล็กติดหน้าผากที่ใช้คลื่นเสียงความถี่สูง ส่งตรงเข้ากระตุ้นสมองส่วนลึกอย่างปลอดภัย ช่วยเพิ่มระยะเวลาการหลับฝัน (REM) ซึ่งเป็นช่วงสำคัญในการฟื้นฟูความจำและอารมณ์

21 พ.ย. 69|12 ชั่วโมงที่แล้ว
อ่านต่อ →
ใบไม้สังเคราะห์สร้างพลังงาน! เปลี่ยนน้ำทะเลปนเปื้อนเป็นก๊าซไฮโดรเจน พร้อมกำจัดสารพิษวิทยาศาสตร์

ใบไม้สังเคราะห์สร้างพลังงาน! เปลี่ยนน้ำทะเลปนเปื้อนเป็นก๊าซไฮโดรเจน พร้อมกำจัดสารพิษ

นักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีนันยาง ประเทศสิงคโปร์ พัฒนา “ใบไม้สังเคราะห์” ผลิตไฮโดรเจนสะอาดจากน้ำทะเลพร้อมกำจัดสารพิษในคราวเดียว ได้รับแรงบันดาลใจมาจากใบไม้จริง

21 พ.ย. 69|16 ชั่วโมงที่แล้ว
อ่านต่อ →
Anthropic เข้าตลาดหุ้นวันแรก ส่งราคาซื้อขายพุ่งAI

Anthropic เข้าตลาดหุ้นวันแรก ส่งราคาซื้อขายพุ่ง

Anthropic จากผู้พัฒนา Claude สู่บริษัท AI ซึ่งก่อตั้งมาเพียง 5 ปี เข้าซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ Nasdaq เป็นวันแรก พร้อมสร้างความสนใจจากนักลงทุน หลังราคาหุ้นพุ่งขึ้นสูงสุด 38% และมูลค่าตลาด

20 พ.ย. 69|1 วันที่แล้ว
อ่านต่อ →