สัญญาณรบกวนระบบ GPS ดังกล่าวส่งผลกระทบต่อการเดินเรือในเส้นทางเดินเรือหนาแน่นที่สุดแห่งหนึ่งของโลก Michelle Wiese Bockmann นักวิเคราะห์ข่าวกรองทางทะเลอาวุโส เปิดแผนที่ติดตามเรือแบบเรียลไทม์ในน่านน้ำนอกชายฝั่งอิหร่าน สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และกาตาร์ แล้วเห็นภาพที่ขัดกับตรรกะ เพราะเรือพาณิชย์หลายร้อยลำปรากฏรวมกันเป็นวงกลมเกือบสมบูรณ์แบบ ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น ตามมาอ่านคำตอบกัน

ทำไม? เรือบางลำลอยอยู่บนบกด้วยซ้ำ ซึ่งเป็นภาพที่เป็นไปไม่ได้ในเส้นทางเดินเรือที่พลุกพล่านที่สุดแห่งหนึ่งของโลก กลุ่มเรือเหล่านี้ไม่ใช่ความผิดพลาดของข้อมูล แต่เป็นร่องรอยที่มองเห็นได้ของสงครามที่มองไม่เห็น ซึ่งก็คือการรบกวนสัญญาณ GPS ขนาดใหญ่ที่กวาดไปทั่วช่องแคบฮอร์มุซนั่นเอง

การรบกวนดังกล่าวได้ทำให้ระบบระบุตัวตนอัตโนมัติ (Automatic Identification System: AIS) ที่เรือใช้ในการแจ้งตำแหน่งของตนเองเกิดความผิดพลาด นั่นหมายความว่าเรือบรรทุกน้ำมันที่บรรทุกน้ำมันหลายแสนตันอาจไม่ทราบตำแหน่งที่แน่นอนของเรือลำอื่น ๆ ที่อยู่ใกล้เคียง ซึ่งอาจเป็นปัญหาที่ร้ายแรงอย่างยิ่งในเส้นทางเดินเรือแคบ ๆ ที่แม้แต่ความผิดพลาดในการนำทางเพียงเล็กน้อยก็อาจก่อให้เกิดวิกฤตด้านสิ่งแวดล้อมหรือความมั่นคงได้

ภาพจาก BBC

Michelle Wiese Bockmann กล่าวว่า เราไม่สามารถประเมินอันตรายร้ายแรงที่เกิดขึ้น ต่อการเดินเรือและความปลอดภัยทางทะเลได้ต่ำเกินไป เพราะการรบกวนสัญญาณ GPS ทำงานโดยการส่งสัญญาณปลอมหรือสัญญาณกำลังสูงจำนวนมากไปยังเครื่องรับสัญญาณดาวเทียม ทำให้เครื่องรับสัญญาณไม่สามารถจับสัญญาณจริงจากดาวเทียมที่โคจรอยู่ได้ เนื่องจากสัญญาณระบบนำทางด้วยดาวเทียมทั่วโลก (Global Navigation Satellite System: GNSS) ที่ถูกต้องนั้นอ่อนมาก เทียบเท่ากับกำลังของหลอดไฟ 20 วัตต์ที่กระจายไปทั่วทั้งโลก ส่งผลให้แม้แต่เครื่องมือรบกวนสัญญาณขนาดเล็กก็สามารถทำให้ระบบระบุตำแหน่งใช้งานไม่ได้ในรัศมีไม่กี่ไมล์

การรบกวนทางแม่เหล็กไฟฟ้าในลักษณะนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ มันกลายเป็นเรื่องปกติในสงครามอิเล็กทรอนิกส์ในยูเครน และเมื่อเร็ว ๆ นี้ก็ถูกกล่าวหาว่าเป็นสาเหตุของการรบกวนการนำทางของเครื่องบินเหนือยุโรป รวมถึงเครื่องบินที่ประธานคณะกรรมาธิการยุโรปนั่งไปด้วย แต่ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่า การรบกวนในปัจจุบันที่ปกคลุมช่องแคบนี้ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนทั้งในแง่ของขนาดและความแม่นยำ “นี่มันอีกระดับเลย” Bockmann ย้ำ

ทั้งอิหร่านและกองทัพต่างชาติใด ๆ ยังไม่ได้ออกมายอมรับความรับผิดชอบ แต่ผู้เชี่ยวชาญต่างสงสัยอย่างยิ่งว่ามีผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย อิหร่านเคยใช้เครื่องมือรบกวนสัญญาณ ซึ่งน่าจะมาจากรัสเซียหรือจีน หรือผลิตในประเทศเอง เพื่อรบกวนเรือและโดรนของต่างชาติ นักวิเคราะห์ตะวันตกยังตั้งข้อสังเกตว่ากองกำลังสหรัฐฯ ในภูมิภาคนี้อาจใช้ระบบต่อต้านการรบกวนสัญญาณ เพื่อป้องกันฐานทัพและเรือจากอาวุธนำวิถีด้วยระบบ GNSS ซึ่งอาจสร้างสนามรบทางแม่เหล็กไฟฟ้าที่หนาแน่นของสัญญาณทั้งรุกและรับอยู่ร่วมกัน

หน่วยงานด้านความปลอดภัยทางทะเล รวมถึงสำนักงานอุทกศาสตร์แห่งชาติปากีสถาน (National Hydrographic Office: NHO) ได้ออกคำเตือนเกี่ยวกับการรุกล้ำน่านน้ำดังกล่าวแล้ว การชนกันในน่านน้ำเหล่านี้อาจส่งผลกระทบทางเศรษฐกิจระดับโลก เนื่องจากน้ำมันดิบประมาณหนึ่งในห้าของโลกผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

Alex Rose-Parfitt ผู้อำนวยการฝ่ายวิศวกรรม Raytheon UK บริษัทผู้รับเหมาด้านการป้องกันประเทศและบริษัทด้านการนำทาง เผยว่า บริษัทกำลังเร่งสร้างเครื่องมือที่สามารถทำงานได้ในพื้นที่ที่มีการรบกวนสัญญาณสูง หรือ “Landshield” ซึ่งเป็นระบบเสาอากาศป้องกันการรบกวนขนาดเท่าแผ่นดิสก์ ใช้หลายช่องสัญญาณเพื่อรักษาตำแหน่งที่เสถียรแม้ภายใต้การโจมตี เนื่องจากมองเห็นถึงความต้องการและกำลังการผลิตสินค้าป้องกันการรบกวนของบริษัทเพิ่มขึ้นอย่างมาก

ขณะที่บริษัท Advanced Navigation ของออสเตรเลีย กำลังพัฒนาระบบนำทางที่ไม่ขึ้นอยู่กับ GPS โดยใช้ไจโรสโคปและมาตรวัดความเร่ง ซึ่งคล้ายกับที่พบในสมาร์ตโฟน เพื่อคำนวณตำแหน่งของยานพาหนะเทียบกับพิกัดสุดท้ายที่ทราบ

โดยระบบนี้ยังสามารถตรวจสอบภาพถ่ายจากกล้องโทรทัศน์กับแผนที่ดาวเทียม หรือแม้กระทั่งคำนวณตำแหน่งโดยใช้รูปแบบดวงดาว ซึ่งเป็นการนำเอาเทคโนโลยีการนำทางด้วยดวงดาวในสมัยโบราณมาประยุกต์ใช้ในยุคปัจจุบัน แต่ความแม่นยำนั้นยังต่ำอยู่ จึงทำให้จำเป็นต้องใช้วิธีการวิเคราะห์ตำแหน่งและพิกัดหลายรูปแบบ

ทั้งนี้ จุดอ่อนของ GPS อยู่ที่ความเปิดกว้างของมัน เพราะ GPS สำหรับพลเรือนทำงานบนสัญญาณที่ไม่ได้เข้ารหัส ซึ่งง่ายต่อการเลียนแบบหรือถูกบุกรุก ในขณะที่ระบบทางทหารใช้ M-Code ซึ่งเป็นรูปแบบการเข้ารหัสและการตรวจสอบความถูกต้องที่ทนทานต่อการบุกรุกมากกว่า โดยผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าภูมิทัศน์การนำทางสำหรับพลเรือนจะมีการเปลี่ยนแปลงในลักษณะเดียวกับที่เครือข่าย Wi-Fi เคยประสบมา โดยจะเปลี่ยนจากระบบเปิดและไม่ปลอดภัยไปสู่ระบบที่มีการป้องกันอย่างแน่นหนาในอนาคตอันใกล้

อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS

ที่มาข้อมูล : techspot

“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech

สรุปประเด็นให้โดย Generative AI

ช่องแคบฮอร์มุซระบบ GPS ถูกรบกวน! ทำเรือแล่นเป็นวงกลม-บางลำบอกลอยอยู่บนบก