คงมีไม่กี่ประเทศบนโลกนี้ ที่มีสุสานของกวี ยิ่งใหญ่พอ ๆ กับสุสานผู้นำประเทศ

Shiraz เป็นเมืองโบราณของอาณาจักรเปอร์เซียมาร่วม สี่พันกว่าปี เคยเป็นเมืองหลวงเก่าของประเทศอิหร่าน ในสมัยราชวงศ์ซานด์ระหว่างปี ค.ศ. 1750-1800

คนทั่วไปอาจได้คุ้นเคยกับคำว่า ชิราซ Shiraz ในฐานะองุ่นพันธุ์เลิศรสที่นำมาผลิตไวน์พันธุ์ Shiraz มีเปลือกสีม่วงแดงจัด มีสารแทนนินสูง ทำให้ไวน์มี body หนักแน่น เมืองนี้คือแหล่งปลูกองุ่นพันธุ์นี้ แม้ว่าปัจจุบันจะไม่ได้มีการผลิตไวน์แล้ว

หลายปีก่อนผู้เขียนแวะมาเมือง shiraz ไม่ได้มาชิมองุ่น แต่ตั้งใจมาคารวะสุสานกวีเอกนามอุโฆษของชาวอิหร่าน นาม ฮาเฟซ (Hafez)

ฮาเฟซ (Hafez) เป็นคนเมือง ชิราซ เกิดและตายที่นี่ (ค.ศ.1315-1390) ตลอดชีวิตของท่านได้แต่งบทกวีไว้จำนวนมาก ผลงานของเขาประกอบด้วยวรรณกรรมชุดของเปอร์เซีย (Diwan) เป็นบทกวีที่ได้รับการยกย่องว่างดงาม ไพเราะ คมคาย มีความหมายลึกซึ้งกินใจ ทั้งยังครองตัวได้เป็นแบบอย่างให้กับคนทั่วไป แม้จะไม่ได้เป็นนักบวช จนได้รับการยกย่องเป็นกวีเอกของอิหร่าน

ปลูกพฤกษาแห่งมิตรภาพไว้
ซึ่งความปรารถนาแห่งหัวใจนั้นนำไปสู่ผล
ถอนทึ้งพุ่มไม้แห่งความเป็นศัตรูขึ้นมา
ซึ่งมันนำความยุ่งยากลำบากนับไม่ถ้วนมาให้

คนอิหร่านอาจไม่รู้จักชื่อกษัตริย์ แต่สำหรับกวีเอกคนนี้ คนอิหร่านทุกคนรู้จักดี แม้ท่านจะตายไปหลายร้อยปีแล้ว แต่ความนิยมบทกวีของฮาเฟซยังคงต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน รวมไปถึงประเทศอัฟกานิสถาน และทาจิกิสถาน

กล่าวกันว่า บ้านทุกหลังในอิหร่าน จะมีหนังสือสองเล่ม เล่มแรกคือคัมภีร์อัลกุรอาน ของชาวมุสลิม เล่มที่สองคือ บทกวีของฮาเฟซ หากช่วงใดมีปัญหาชีวิต พวกเขาจะหยิบบทกวีของท่านมาอ่าน บทกวีของท่านช่วยได้เสมอ

ชาวอิหร่านนั่งอ่านบทกวีของฮาเฟซ ณ สุสานเมืองชิราซ

ชาวอิหร่านปรึกษาฮาเฟซทุกเมื่อที่ต้องการ โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลสำคัญของชาวอิหร่าน โนรูซ (Norooz) ซึ่งเป็นปีใหม่ของอิหร่าน

เมื่อคนอิหร่านมีปัญหาชีวิต เขาจะอ่านคัมภีร์อัลกุรอาน สองบท เพื่ออวยพรให้กับฮาเฟซ แล้วจึงเปิดหนังสือของท่านหน้าในหน้าหนึ่ง ข้อความในหนังสือหน้านั้น จะเปิดเผยคำตอบในการแก้ปัญหาชีวิต

ฮาเฟซ ไม่ใช่แค่กวีธรรมดา ลุ่มลึก แต่อ่านง่าย คนธรรมดาเข้าถึงได้และชี้ทางสว่างให้กับผู้คนได้เสมอ

คนอิหร่านมาเมืองชีราซ ส่วนใหญ่ตั้งใจมาคารวะสุสานท่านผู้นี้ สุสานของฮาเฟซ (Hafez) มีขนาดใหญ่พอควร เมื่อเดินเข้าไป จะเห็นบ่อน้ำเป็นทางยาวสองข้างขนาบด้วยพุ่มดอกกุหลาบตลอดแนว มีการปลูกต้นไม้ให้ภายในร่มรื่น ตามสไตล์ของการแต่งสวนแบบเปอร์เซีย

ชิราซเป็นเมืองแห่งดอกกุหลาบ แม้กระทั่งชื่อ กุหลาบ ก็มาจากคำว่า โกหลับ ของภาษาเปอร์เซีย แปลว่า น้ำดอกไม้ เมื่อเดินไปสุดบ่อน้ำ จะเห็นโดมขนาดใหญ่ ข้างในเป็นสุสานทำด้วยหินอ่อน สีขาวปนเขียวทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ผู้คนเดินทางมาคารวะฮาเฟซยังสุสาน

แต่ละวันสุสานของท่านจะมีผู้คนมาเยี่ยมคำนับมากมาย ผู้เขียนเห็นคนอิหร่านหลายคน เอาบทกวีของท่านมานั่งอ่านต่อหน้าสุสาน มีการเปิดบทเพลงที่ประพันธ์โดยบทกวีของท่านภายในสุสาน คนอิหร่านจะเข้าคิวต่อแถวมาแตะแท่นหินอ่อน สวดมนต์ให้ท่านด้วยความสงบ ดูแล้วขนลุก รู้สึกได้ถึงความยิ่งใหญ่ของกวีเอกท่านนี้

สุสานฮาเฟซแห่งเมืองชิราซ

ทุกวันนี้ในประเทศอิหร่าน ฮาเฟซ (Hafez) กลายเป็นกวีเอกที่ได้รับการเทิดทูนมากขึ้น บทกวีของเขาไม่เคยล้าสมัย สำหรับชาวอิหร่านแล้ว คำว่า กวี มีความหมายใกล้เคียงกับ ปัญญา นั่นหมายความว่า กวีคือผู้นำทางปัญญา ชี้ทางสว่าง มีอิทธิพลทางความคิดและจิตใจต่อประชาชน ประเทศนี้จึงยกย่องกวีมากกว่านักการเมือง เพราะบทกวีอันทรงพลังล้วนเป็นอมตะเสมอ ไม่ต่างจากคำสอนของศาสดาสำคัญของโลก แม้เวลาจะผ่านไปนับพันปี ยังมีคนอ่านเสมอ เป็นบทกวีที่ไม่ตายไปจากความทรงจำของผู้คน ชีวิตของกวีเอกจึงมีผู้คนศรัทธาเสมอ

ดังนั้นจึงไม่แปลกใจที่มีคนกล่าวว่าอิหร่านได้ส่งมอบของขวัญดีงามให้แก่ชาวโลกสามประการคือ
หนึ่ง พรมเปอร์เซีย
สอง ภาพวาดขนาดจิ๋ว
และสาม บทกวี…

อ่านบทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

สรุปประเด็นให้โดย Generative AI

Hafez (ฮาเฟซ) กวีผู้ยิ่งใหญ่ของอิหร่าน