ทำไม? Ghosting หรือการหายตัวไปโดยไม่บอกกล่าว จึงทำให้เกิดความเจ็บปวดทางอารมณ์ที่ยาวนานกว่าการถูกปฏิเสธโดยตรง Thai PBS Sci & Tech ขอนำจิตวิทยาน่ารู้มาให้ได้ทราบกัน เผื่อคนที่กำลังตกอยู่ในสถานการณ์นี้ จะได้หาทางรับมือผ่อนหนักเป็นเบา

ใคร..ไม่ว่าเพศใด ที่เคยถูกเมินเฉยโดยไม่บอกกล่าว (Ghosting) คงเข้าใจถึงความสำคัญของการศึกษาล่าสุดเกี่ยวกับพฤติกรรมมนุษย์ ซึ่งเผยแพร่ในวารสาร Computers in Human Behavior โดยงานวิจัยดังกล่าวพบว่า การถูกเพิกเฉยโดยไม่มีคำอธิบาย การถูกเมินเฉยโดยไม่บอกกล่าว อาจก่อให้เกิดความเสียหายทางจิตใจที่ยั่งยืนกว่าการถูกปฏิเสธโดยตรง แม้ว่าการปฏิเสธทั้งสองรูปแบบจะส่งผลกระทบต่ออารมณ์ ความต้องการ และการรับรู้ทางสังคม แต่การถูกเมินเฉยโดยไม่บอกกล่าวมีความคลุมเครือมากกว่า และขาดความชัดเจน ซึ่งทำให้ระยะเวลาในการฟื้นตัวยาวนานขึ้น

การเติบโตของโซเชียลมีเดียและแอปหาคู่ได้นำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ในวิธีการสื่อสารและปฏิสัมพันธ์ของเรา ในบางแง่ นี่เป็นสิ่งที่ดี เพราะทำให้ผู้คนสามารถเชื่อมต่อกันได้ในระยะทางที่ไกลขึ้นและเพิ่มโอกาสในการพบปะผู้คนที่มีความคิดคล้ายกัน อย่างไรก็ตาม ก็มีข้อเสียเช่นกัน

เพราะการหายตัวไปโดยไม่บอกกล่าว (Ghosting) ซึ่งก็คือ การที่ฝ่ายหนึ่งตัดสินใจยุติความสัมพันธ์โดยไม่ให้คำอธิบายใด ๆ และไม่สนใจการติดต่อใด ๆ ในภายหลัง พฤติกรรมนี้สามารถเข้าใจได้ทั้งในแง่ของการยุติความสัมพันธ์ ไม่ว่าจะเป็นความสัมพันธ์โรแมนติก ความสัมพันธ์ทางอาชีพ หรือมิตรภาพ และยังเป็นรูปแบบหนึ่งของการกีดกันทางสังคม เนื่องจากเกี่ยวข้องกับการหลีกเลี่ยงอีกฝ่ายอย่างถาวร

พฤติกรรมนี้พบเห็นได้บ่อยขึ้นเรื่อย ๆ ในโลกของแอปหาคู่และโซเชียลมีเดียที่ไร้กฎเกณฑ์ ทำให้คนที่ถูกทิ้งต้องเผชิญและทำความเข้าใจกับสิ่งที่เกิดขึ้นเพียงลำพัง สำหรับบางคน การถูกทิ้งเป็นประสบการณ์ที่เจ็บปวดอย่างมาก ในขณะที่บางคนแย้งว่าอาจเป็นการกระทำที่ใจดีกว่าการปฏิเสธใครสักคนอย่างตรงไปตรงมา

นับตั้งแต่ปี 2017 เป็นต้นมา มีงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์จำนวนมากที่ศึกษาเกี่ยวกับปรากฏการณ์ “การหายตัวไปโดยไม่บอกกล่าว” (Ghosting) ซึ่งตรวจสอบสาเหตุ ผลกระทบ และผลเสียต่าง ๆ แต่การวิจัยเหล่านี้อาศัยแบบสอบถามย้อนหลัง กล่าวคือ การขอให้ผู้เข้าร่วมวิจัยระลึกถึงประสบการณ์ในอดีต ซึ่งไม่ใช่แนวทางที่น่าเชื่อถือที่สุดในการศึกษาหัวข้อนี้ เพราะความทรงจำของมนุษย์เป็นแหล่งข้อมูลที่เป็นอัตวิสัยสูงและมีแนวโน้มที่จะเกิดอคติ เนื่องจากผู้คนมักเปลี่ยนแปลงความทรงจำของตนเพื่อให้เข้าใจเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้

เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว นักวิจัยจาก University of Milano - Bicocca ประเทศอิตาลี ได้สร้างการทดลองแบบเรียลไทม์เพื่อประเมินว่าผู้คนมีปฏิกิริยาอย่างไรต่อการถูกทิ้งโดยไม่บอกกล่าว ทีมวิจัยยังได้ตรวจสอบความเหมือนและความแตกต่าง ระหว่างการทิ้งโดยไม่บอกกล่าวและการปฏิเสธโดยตรง ซึ่งหมายถึงการที่คนคนหนึ่งบอกอีกฝ่ายอย่างชัดเจนว่าพวกเขาจะยุติความสัมพันธ์ จุดมุ่งหมายคือเพื่อศึกษาว่าผู้คนรับมือกับการปฏิเสธในรูปแบบเหล่านี้ในชีวิตประจำวันอย่างไร

ทีมวิจัยได้ทำการทดลองสองครั้งโดยใช้วิธีการบันทึกประจำวัน การทดลองครั้งแรกตรวจสอบความแตกต่างที่อาจเกิดขึ้น ในผลกระทบทางจิตวิทยาของการถูกเมินเฉยและการถูกปฏิเสธในช่วงหกวัน การทดลองครั้งที่สองขยายระยะเวลาการตรวจสอบเป็นเก้าวันและประเมินผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากเพศของผู้เข้าร่วม

ในการทดลองครั้งแรก ผู้ใหญ่ 46 คน อายุระหว่าง 19 - 34 ปี เข้าร่วมการสนทนาทางข้อความวันละ 15 นาที โดยใช้แอปพลิเคชันส่งข้อความ Telegram ผู้เข้าร่วมทุกคนจับคู่กับบุคคลที่แสร้งทำเป็นผู้เข้าร่วมคนอื่น ซึ่งแท้จริงแล้วเป็นผู้ช่วยวิจัย

เป็นเวลาสามวัน ผู้เข้าร่วมการทดลองได้พูดคุยกับผู้เข้าร่วมอื่น (ผู้ช่วยวิจัย) เกี่ยวกับเรื่องราวในชีวิตประจำวัน จากนั้นจึงกรอกแบบสอบถามที่วัดอารมณ์ ความพึงพอใจในความสัมพันธ์ และความรู้สึกใกล้ชิดระหว่างบุคคล นอกจากนี้ พวกเขายังถูกขอให้ประเมินความสามารถ ความเข้าสังคม และศีลธรรมของผู้ร่วมทดลอง รวมถึงประเมินความต้องการทางจิตวิทยาของตนเองด้วย ได้แก่ ความต้องการที่จะเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่ม ความต้องการที่จะรักษาระดับความเคารพตนเองที่เหมาะสม ความต้องการที่จะควบคุมปฏิสัมพันธ์ทางสังคม และความต้องการที่จะมีชีวิตที่มีความหมาย

ในวันที่สี่ สถานการณ์ก็เปลี่ยนไป สำหรับผู้เข้าร่วม 18 คน การสนทนายังคงดำเนินต่อไปตามปกติอีกสามวัน ซึ่งเป็นกลุ่มควบคุม ส่วนผู้เข้าร่วม 13 คน ผู้เข้าร่วมอื่น (ผู้ช่วยวิจัย) ปฏิเสธพวกเขาอย่างชัดเจนโดยส่งข้อความอธิบายว่าพวกเขาไม่ต้องการพูดคุยอีกต่อไป จากนั้นผู้เข้าร่วมที่เหลืออีก 15 คนก็ถูกตัดขาดการติดต่อ - ผู้เข้าร่วมอื่น (ผู้ช่วยวิจัย) หยุดส่งข้อความโดยไม่มีคำอธิบายใด ๆ

ผลการศึกษาพบว่า ทั้งการถูกปฏิเสธและการหายตัวไปโดยไม่บอกกล่าว (Ghosting) ทำให้ความสัมพันธ์เสียหายในทันทีและเพิ่มอารมณ์ด้านลบ ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มใด ผู้เข้าร่วมวิจัยเหล่านี้รู้สึกว่าถูกละเลยและรู้สึกว่าความภาคภูมิใจในตนเองลดลง ทีมวิจัยยังรายงานว่ามีความใกล้ชิดกับผู้อื่นน้อยลง อย่างไรก็ตาม ผู้ที่ถูกปฏิเสธโดยตรงดูเหมือนจะฟื้นตัวได้เร็วกว่าผู้ที่ถูกหายตัวไปโดยไม่บอกกล่าว (Ghosting)

ดูเหมือนว่าการปฏิเสธจะเป็นจุดจบที่เด็ดขาด ทำให้บางคนเริ่มฟื้นตัวได้ ในขณะที่คนที่ถูกตัดขาดการติดต่อโดยไม่บอกกล่าว ยังคงอยู่ในความไม่แน่นอนต่อไปอีกนาน

ในการทดลองครั้งที่สอง ทีมวิจัยพยายามตรวจสอบว่าแนวโน้มการฟื้นตัวเหล่านี้ยังคงดำเนินต่อไปในระยะเวลานานขึ้นหรือไม่ โดยได้คัดเลือกผู้เข้าร่วม 90 คนสำหรับการทดลองที่กินเวลาเก้าวัน แทนที่จะเป็นหกวัน การทดลองนี้ยังตรวจสอบด้วยว่าเพศมีบทบาทในผลกระทบของเงื่อนไขการถูกปฏิเสธหรือไม่ โดยการจับคู่ผู้เข้าร่วมกับผู้เข้าร่วมอื่น (ผู้ช่วยวิจัย) ที่เป็นเพศเดียวกันหรือเพศตรงข้าม

แม้ว่าผลลัพธ์จะคล้ายกัน แต่แนวทางการศึกษาแบบหลายวันของทีมวิจัยได้ให้ข้อมูลเชิงลึกที่มีค่าเกี่ยวกับพลวัตเชิงเวลาของการถูกเมินเฉยและการถูกปฏิเสธ ซึ่งช่วยให้เห็นถึงประสิทธิภาพของกระบวนการรับมือที่เกิดขึ้นจากรูปแบบต่าง ๆ ของการถูกตัดขาดความสัมพันธ์

โดยสรุป การตอบสนองต่อการถูกปฏิเสธนั้นรวดเร็วกว่า กล่าวคือ มันเกิดขึ้นทันทีหลังเหตุการณ์และค่อย ๆ สงบลง ในทางกลับกัน การหายตัวไปโดยไม่บอกกล่าว (Ghosting) กระตุ้นให้เกิดการตอบสนองที่ช้ากว่าและยาวนานกว่า

ทั้งนี้ การศึกษานี้ดำเนินการภายใต้เงื่อนไขที่ควบคุมได้ ดังนั้นลักษณะของความสัมพันธ์ระยะสั้นระหว่างผู้เข้าร่วมและผู้ทำการทดสอบ (ผู้ช่วยวิจัย) จึงมีความซับซ้อนน้อยกว่าความสัมพันธ์ในชีวิตจริง ในขณะเดียวกัน ความสัมพันธ์ในชีวิตจริง ผู้คนอาจมีเบาะแสทางบริบทที่ช่วยให้พวกเขาตีความสถานการณ์ได้ การวิจัยในอนาคตอาจตรวจสอบว่าการหายตัวไปโดยไม่บอกกล่าว และการถูกปฏิเสธเกิดขึ้นในความสัมพันธ์โรแมนติกในชีวิตจริงจะมีระยะเวลานานกว่าหรือไม่อย่างไร…

อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS

ที่มาข้อมูล : iflscience

“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech

สรุปประเด็นให้โดย Generative AI

จิตวิทยาน่ารู้! “หายไปไม่บอกกล่าว” เจ็บปวดนานกว่าถูกปฏิเสธโดยตรง