จากกรณีการครอบครองอาวุธปืนของ หมิงเฉิน ซัน ที่สร้างความสั่นสะเทือนให้กับความปลอดภัยกับคนไทยเป็นอย่างมาก จนเกิดคำถามตามมาว่า ทำไมคนจีนถึงสามารถซุกซ่อนอาวุธสงครามที่มีอานุภาพทำลายล้างสูงอย่าง ปืนM4 ระเบิดซีโฟร์ ระเบิดมือ ฯลฯ ครอบครองไว้มากมายขนาดนี้ หนำซ้ำกระสุนปืนขนาด 5.56 มม. ที่ผู้ต้องหาครอบครองก็ดันมีเครื่องหมายผลิตโดยโรงงานผลิตกระสุนของกรมสรรพาวุธทหารบกเพื่อใช้ในราชการทหารอีกด้วย ความปลอดภัยที่ประชาชนพึงจะมี ยังคงมีอยู่หรือไม่

Thai PBS ขอชวนผู้อ่านทุกท่านค้นหาคำตอบร่วมกัน ผ่านการทำความเข้าใจกฎหมายปืน กฎหมายในการครอบครองอาวุธปืน ความแตกต่างระหว่างปืนถูกกฎหมายและปืนเถื่อน ซึ่งมีบทลงโทษที่แตกต่างกันอย่างมากตามพฤติการณ์การครอบครองและการพกพา รวมไปถึงช่องโหว่บางอย่างที่ทำให้ความปลอดภัยที่สมควรจะมีนั้นลดน้อยลง

การจับกุมหมิงเฉิน ซัน สร้างคำถามเรื่องการพกพาอาวุธ

ข้อควรรู้เกี่ยวกับกฎหมายปืน

เนื้อหาของ พ.ร.บ.อาวุธปืนฯ พ.ศ. 2490 มีหลักเกณฑ์และข้อกำหนดกำหนดเอาไว้หลายข้อ สามารถอ่านฉบับเต็มได้ที่ พระราชบัญญัติอาวุธปืน เครื่องกระสุนปืน วัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และสิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. ๒๔๙๐ กรมการปกครอง ส่วนในบทความนี้จะขอยกเนื้อหาบางส่วนของกฎหมายปืน ที่มีความเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นมานำเสนอ ดังต่อไปนี้

1. ประชาชนทั่วไปสามารถขออนุญาตมีอาวุธปืนไว้ในครอบครองได้ด้วยเหตุผลหลัก 3 ประการ ประกอบด้วย เพื่อป้องกันชีวิตและทรัพย์สิน เพื่อการกีฬา และเพื่อการล่าสัตว์

2. ผู้ที่ต้องการครอบครองปืนจะต้องมีคุณสมบัติเบื้องต้น คือ อายุบรรลุนิติภาวะ (20 ปีบริบูรณ์) มีสัมมาอาชีพที่ชัดเจน และต้องไม่เคยมีประวัติต้องโทษจำคุกมาก่อน หลังจากนั้นต้องทำการขอใบอนุญาต โดยจะมีใบอนุญาต 3 ใบ ที่มักจะถูกพูดถึงในยามที่เกิดเหตุเกี่ยวกับอาวุธปืน ได้แก่

เอกสารอนุญาตให้ซื้ออาวุธปืนหรือเครื่องกระสุนปืน หรือ ใบ ป.3 เอกสารฉบับนี้คือใบเบิกทางนำไปให้ร้านปืนยืนยันสิทธิ์ในการซื้อ รับปืน หรือรับโอนปืนได้อย่างถูกกฎหมาย (กรุงเทพฯ ยื่นคำร้องที่ ศูนย์บริการประชาชน วังไชยา กรมการปกครอง / ต่างจังหวัดยื่นคำร้องที่ ที่ว่าการอำเภอ ตามภูมิลำเนาทะเบียนบ้านของตนเอง)
เอกสารอนุญาตให้มีและใช้อาวุธปืนและเครื่องกระสุนปืน หรือ ใบ ป.4 เอกสารฉบับนี้มีเพื่อแสดงกรรมสิทธิ์ครอบครองปืน และอนุญาตให้มีปืนไว้ในที่อยู่อาศัยตามที่ระบุในภูมิลำเนาเท่านั้น
เอกสารอนุญาตให้พกพาอาวุธปืนติดตัว หรือ ใบ ป.12 เอกสารที่ขอยากที่สุด แบ่งเป็น 2 ระดับ คือ พกพาได้ทั่วราชอาณาจักร (ผบ.ตร. อนุญาต) และ พกพาได้ภายในจังหวัด (ผู้ว่าฯ อนุญาต) ผู้ขอต้องมีความจำเป็นหรือเหตุอันควร โดยในปัจจุบันมีการห้ามการออกใบอนุญาตให้มีอาวุธปืนติดตัวเป็นการชั่วคราว

ปัจจุบันมีการห้ามการออกใบอนุญาตให้มีอาวุธปืนติดตัวเป็นการชั่วคราว (Photo by LLUIS GENE / AFP)

3. ใบอนุญาตอาวุธปืนเป็นสิทธิเฉพาะบุคคลและยึดติดกับตัวผู้ขออนุญาตเท่านั้น ไม่สามารถนำปืนของผู้อื่นมาเก็บไว้หรือใช้งาน และไม่สามารถให้ผู้อื่นยืมปืนของไปใช้ได้เด็ดขาด หากครอบครองปืนที่มีทะเบียนถูกต้องแต่ไม่ใช่ชื่อตัวเอง จะมีความผิดฐานครอบครองปืนผิดมือ

4. ผู้ครอบครองต้องเก็บอาวุธปืนไว้ในที่ปลอดภัยและมิดชิด หากหละหลวมปล่อยให้บุคคลอื่น หยิบฉวยปืนไปใช้ก่อเหตุ แม้อาจไม่ต้องรับผิดทางอาญาแทนผู้กระทำผิด แต่จะต้องร่วมรับผิดชอบชดใช้ค่าเสียหายในทางแพ่ง เนื่องจากปืนเป็นอาวุธร้ายแรงที่เจ้าของต้องดูแลอย่างระมัดระวัง

5. แม้จะมีสิทธิครอบครองปืนเพื่อป้องกันตัว แต่หากเกิดเหตุภัยคุกคามภายในบ้าน การใช้ปืนจะต้องทำอย่างสมควรแก่เหตุ เช่น การยิงขู่ขึ้นฟ้า หรือหากจวนตัวจริง ๆ ควรเลือกยิงในจุดที่ไม่เป็นอันตรายถึงชีวิต เช่น ยิงต่ำกว่าเอวหรือยิงขา

6. ปืนไม่มีทะเบียนหรือที่เราเรียกกันว่าปืนเถื่อน เป็นคดีร้ายแรง เพราะยากต่อการตรวจสอบหากนำไปก่อเหตุ หากมีการครอบครองปืนเถื่อน ต้องระวางโทษจําคุกตั้งแต่ 1 - 10 ปี และ ปรับตั้งแต่ 2,000–20,000 บาท

กฎหมายปืน ช่องโหว่และสถานการณ์ปัจจุบันที่เปลี่ยนไป

แม้การออกกฎหมายจะมีความรัดกุม แต่ก็เป็นความรัดกุมและบทลงโทษที่ถูกกำหนดเอาไว้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2490 ปัจจุบันสถานการณ์เกิดการเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว กฎหมายปืนก็จำเป็นที่จะต้องปรับเปลี่ยนให้ทันกับสถานการณ์ปัจจุบัน ไม่งั้นอาจเกิดเป็นช่องโหว่ ที่อาจทำให้เกิดความไม่ปลอดภัยตามมา

การลักลอบซื้อขายบนโลกออนไลน์เป็นเรื่องควบคุมได้ยาก

โดยหนึ่งในช่องโหว่สำคัญก็คือการลักลอบซื้อขายบนโลกออนไลน์ที่ควบคุมยาก มีการลักลอบขายอาวุธปืน สิ่งเทียมอาวุธ และเครื่องกระสุนปืนอย่างผ่านช่องทางโซเชียลมีเดีย เว็บไซต์ เพจเฟซบุ๊ก มีแม้กระทั้งการไลฟ์สดขาย ทำเหมือนเป็นการขายสินค้าตามปกติที่ใคร ๆ ก็ทำได้ ทำให้เยาวชนหรือบุคคลที่ไม่ควรมีสิทธิครอบครองปืนสามารถเข้าถึงและสั่งซื้อได้อย่างง่ายดาย นอกจากนี้จำนวนปืนเถื่อนที่สะสมในประเทศนั้นมีจำนวนมหาศาล ข้อมูลจาก Small Arms Survey ของสวิตเซอร์แลนด์ที่ได้ทำการเผยแพร่ออกมาในปี 2017 ระบุว่า

ประเทศไทยมีอาวุธปืนในครอบครองสูงถึง 10.3 ล้านกระบอก (อันดับ 1 ในอาเซียน) แต่มีปืนที่จดทะเบียนถูกต้องเพียง 6.2 ล้านกระบอก ที่เหลืออีกกว่า 4.1 ล้านกระบอกเป็น “ปืนเถื่อน”

การแก้กฎหมายปืน จึงเป็นขั้นตอนการอุดช่องโหว่ที่สามารถทำได้ทันที และน่าจะเป็นยาแรงที่ทำให้ผู้กระทำผิดมีความเกรงกลัวมากยิ่งขึ้น เพราะบทลงโทษเกี่ยวกับอาวุธปืนของไทยในปัจจุบันยังถือว่าเบาเกินไป ในประเทศเพื่อนบ้านอย่างมาเลเซีย การพกปืนมีบทลงโทษที่รุนแรง มีการบังคับใช้ที่เข้มงวด มีการจำคุกที่ยาวนาน ปรับเงินจำนวนมหาศาล และอาจถึงขั้นประหารชีวิตได้หากไม่มีใบอนุญาตที่ถูกต้องตามกฎหมาย ส่วนการขอใบอนุญาตครอบครองอาวุธปืนอย่างถูกกฎหมายในมาเลเซีย ต้องผ่านการตรวจสอบอย่างเข้มงวด มีอัตราการอนุมัติเพียงแค่ 3% เท่านั้น ประเทศไทยจำเป็นต้องเร่งผลักดันการทบทวนและแก้ไขกฏหมายปืน ให้มีบทลงโทษที่หนักและเด็ดขาดมากยิ่งขึ้น

กฎหมายปืน และการบังคับใช้

แต่ถึงอย่างไรก็ตามต่อให้มีการแก้กฏหมายปืนให้มีความรุนแรงมากขึ้น หรือปรับขั้นตอนการขอใบอนุญาตให้มีความเข้มงวดมากขึ้น แต่ถ้าไม่มีการบังคับใช้ที่เข้มงวดความปลอดภัยก็ไม่อาจเกิดขึ้นตามมาได้ เช่น กรณีของ หมิงเฉิน ซัน ก็ได้มีนักวิชาการตั้งข้อสังเกตว่า ท่าทีของเจ้าหน้าที่ไทยมักจะอ่อนน้อมและผ่อนปรนให้กับชาวจีนมากกว่าปกติ มีการพยายามตีความให้เป็นการเก็บสะสมแทนที่จะมองเป็นการเตรียมก่อการร้าย

กระสุนที่พบมีตราสัญลักษณ์ว่าผลิตโดยโรงงานของกรมสรรพาวุธทหารบก

ไหนจะกระสุนขนาด 5.56 มม. ที่พบในที่เกิดเหตุ มีตราสัญลักษณ์ว่า ผลิตโดยโรงงานของกรมสรรพาวุธทหารบก เพื่อใช้ในราชการทหาร สิ่งนี้สะท้อนปัญหาใหญ่ด้านความมั่นคง เพราะสามารถอนุมานได้ว่ามีเจ้าหน้าที่รัฐหรือกำลังพลนำอาวุธหลวงออกมาขายให้กับชาวต่างชาติ แสดงให้เห็นถึง

ความหละหลวมและการทุจริตในระบบควบคุมคลังอาวุธของกองทัพ

จึงไม่น่าแปลกใจว่าทำไมเราจึงได้เห็นรองผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติด้านความมั่นคงลงมาดูแลคดีด้วยตนเอง เพราะต้องการสร้างความเชื่อมั่นให้กลับคืนมาได้อย่างรวดเร็วที่สุดนั่นเอง ท้ายที่สุดแล้วประชาชนอย่างเรา ๆ ก็ได้แต่หวังว่าสถานการณ์ที่เกิดขึ้นจะคลี่คลายลงในเร็ววัน รวมไปถึงความเข้มงวดในการกวดขันก็จำเป็นที่จะต้องมีเพิ่มมากขึ้น เพราะความปลอดภัยถือเป็นเรื่องพื้นฐานที่ทุกคนสมควรจะมี ไม่มีใครสมควรที่จะต้องมาเสี่ยงกับอันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้โดยไม่รู้ตัว

ติดตามอ่านเรื่องราวที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม

อ้างอิง

พระราชบัญญัติอาวุธปืน เครื่องกระสุนปืน วัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และสิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. ๒๔๙๐ | ศูนย์บริการประชาชนกรมการปกครอง
ความรู้กฎหมาย กับการครอบครอง "อาวุธปืน" | MCOT News FM 100.5
"คุมปืน" โจทย์ยากมหาดไทย | มุมการเมือง
Civilian Firearms Holdings, 2017 | Small Arms Survey

สรุปประเด็นให้โดย Generative AI

กฎหมายปืน รัดกุมแค่ไหน กวดขัน เข้มงวดพอหรือไม่ ?