ข่าวใหญ่สะเทือนใจ ที่อยู่ในความสนใจผู้คนเวลานี้ คงหนีไม่พ้น เหตุการณ์รถไฟชนรถเมล์ ที่นำมาซึ่งความสูญเสีย ทั้งชีวิตและทรัพย์สิน Thai PBS ชวนรู้จัก Level Crossing หรือทางผ่านเสมอระดับของทางรถไฟกับทางถนน หลักการใช้งานของทางนี้ ที่เรียกว่าเป็นมาตรฐานความปลอดภัย ควรเป็นอย่างไร

รู้จัก Level Crossing คือออะไร

Level Crossing คือ ทางรถไฟผ่านถนนเสมอระดับ โดยมีลักษณะเป็นส่วนของทางรถไฟที่ตัดผ่านถนนในแนวเสมอระดับกัน โดยที่ไม่ได้ยกระดับเป็นสะพาน หรือลดระดับเป็นทางลอดหรืออุโมงค์

ที่มาของ Level Crossing เกิดจากในอดีต เมื่อมีการขนส่งทางรถไฟ หลาย ๆ ครั้งที่ทางรถไฟต้องตัดผ่านถนน เพื่อเป็นการป้องกันไม่ให้สัตว์ที่เป็นพาหนะของผู้คนได้รับอันตราย จึงมีการคิดค้นการสร้างประตูกั้นถนนขึ้น โดยทำหน้าที่ “กั้น” เมื่อรถไฟวิ่งผ่าน ป้องกันไม่ให้สัตว์และคนได้รับอันตรายจากการถูกรถไฟชน

Level Crossing มีหลักการทำงานที่ปลอดภัยอย่างไร

เพราะ Level Crossing ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อกั้นไม่ให้ “รถไฟ” และ “คน” มาเจอกันบนจุดตัดใดจุดตัดหนึ่ง ดังนั้น หลักการทำหน้าที่ของ Level Crossing หรือทางผ่านเสมอระดับ จึงมี 2 มิติ

ในมิติของถนน ต้องมีการให้สัญญาณเตือนเพื่อหยุดการจราจรบนถนน โดยใช้คาน ไม้ หรือสายลวด เป็นสัญลักษณ์ในการกั้นขวาง ทั้งนี้ต้องกั้นทั้งสองฝั่ง เพื่อป้องกันไม่ให้รถยนต์ฝ่าฝืนหรือหลบหลีกเข้าไปในเขตทางรถไฟ รวมทั้งต้องมีสัญญาณไฟกะพริบสลับกันพร้อมเสียงหวูดเตือนภัย และต้องมีการตีเส้นจราจรบนพื้นถนนให้เห็นอย่างชัดเจน

ส่วนมิติของรถไฟ ต้องมีสัญญาณผ่านถนนเสมอระดับ หรือสัญญาณประจำที่ทำหน้าที่แจ้งพนักงานขับรถไฟ ให้สามารถนำขบวนรถไฟผ่านไปได้ ควรกำหนดทัศนวิสัยในการมองเห็น โดยต้องไม่มีสิ่งกีดขวางทางสายตา เพื่อให้คนขับรถไฟสามารถมองเห็นรถยนต์ที่อาจติดค้างอยู่บนรางได้

สำหรับประเทศไทย เครื่องหมายที่ใช้เตือนผู้ใช้ถนน มักใช้ป้ายทรงสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน มีสัญลักษณ์รถจักรไอน้ำที่มีรั้วกั้นบนป้าย นอกจากนี้ ยังมีป้ายสัญญาณเตือนเป็นรูปกากบาท เขียนข้อความ "ระวังรถไฟ" เพิ่มเติมด้วย

ส่วนรถไฟที่จะวิ่งผ่านทางผ่านเสมอระดับ จัดให้มีป้ายวงกลมสีขาว มีอักษร "ว" อยู่กลาง พร้อมขีดเส้นใต้ และอาจจัดให้มีสัญญาณผ่านถนนเสมอระดับ หรือสัญญาณประจำที่สัมพันธ์กับเครื่องกั้นด้วย

Level Crossing กฎระเบียบของจุดตัดทางถนนกับทางรถไฟ

เพราะมี “จุดตัด” ที่ต้องมาเจอกัน ที่ผ่านมา ประเทศไทยจึงมีกฎหมายจราจรที่ยึดใช้เพื่อป้องกันเหตุอันไม่พึงประสงค์ โดยพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 บันทึกไว้ว่า

มาตรา 62 ในทางเดินรถตอนใดที่มีทางรถไฟผ่าน ถ้าปรากฏว่า

มีเครื่องหมายหรือสัญญาณระวังรถไฟ แสดงว่ารถไฟกำลังจะผ่าน
มีสิ่งปิดกั้นหรือมีเจ้าหน้าที่ให้สัญญาณ แสดงว่ารถไฟกำลังจะผ่าน
มีเสียงสัญญาณของรถไฟหรือรถไฟกำลังแล่นผ่านเข้ามาใกล้อาจเกิดอันตราย

กรณีเมื่อจะขับรถผ่านไป ผู้ขับขี่ต้องลดความเร็วของรถและหยุดรถให้ห่างจากทางรถไฟไม่น้อยกว่า 5 เมตร เมื่อรถไฟผ่านไปแล้วและมีเครื่องหมายหรือสัญญาณให้รถผ่านได้ ผู้ขับขี่จึงจะขับรถผ่านไปได้

มาตรา 63 ในทางเดินรถตอนใดที่มีทางรถไฟผ่าน ไม่ว่าจะมีเครื่องหมายระวังรถไฟหรือไม่ ถ้าทางรถไฟนั้นไม่มีสัญญาณระวังรถไฟหรือสิ่งปิดกั้น ผู้ขับขี่ต้องลดความเร็วของรถและหยุดรถห่างจากทางรถไฟในระยะไม่น้อยกว่า 5 เมตร เมื่อเห็นว่าปลอดภัยแล้วจึงจะขับรถผ่านไปได้

Level Crossing จุดตัดที่ต้องมาด้วยจิตสำนึก

เพราะ Level Crossing หรือจุดตัดเสมอระดับ ถูกออกแบบบบนสมมติฐานที่ว่า “ผู้ใช้จะปฏิบัติตามกฎ” ดังนั้น ไม่ว่าจะเป็นมุมของผู้ใช้รถใช้ถนนก็ดี หรือในมุมของคนขับรถไฟก็ดี ต่างก็ต้องปฏิบัติตามกฎกติกา หรือระเบียบที่กำหนดเอาไว้อย่างเคร่งครัด

หากตราบใดที่เรายังพบเห็น คนฝ่าไม้กั้น หรือหยุดรถค้างบนจุดตัด หรือแม้แต่คนขับรถไฟเอง ไม่ปฏิบัติตามขั้นตอนการปฏิบัติงานที่เป็นมาตรฐาน หรือที่เรียกว่า SOP (Standard Operating Procedure) โอกาสที่จะเกิดอุบัติเหตุก็ยังคงเป็นไปได้อยู่เสมอ

แม้หลายประเทศจะมีความพยายามในการ “ลด” จำนวนจุดตัดเสมอระดับ เพื่อหลีกเลี่ยงการเกิดอุบัติเหตุ แต่ด้วยเงื่อนไขที่แตกต่างกันไปในแต่ละสถานที่ ทางออกที่ดี จึงอยู่ที่การเคารพกฎกติกา หากทุกคนพึงระลึกถึง “ความปลอดภัย” ไม่ว่าจะเป็นจุดตัดใด ก็จะช่วยลดปัญหาลงได้อย่างแน่นอน

อ่านเนื้อหาอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

สรุปประเด็นให้โดย Generative AI

Level Crossing จุดตัดถนนกับทางรถไฟ ใช้อย่างไรถึงจะปลอดภัย