ย้อนรอย 6 โศกนาฏกรรมเดือนตุลาคม ร่องรอยความสูญเสียที่โลกไม่เคยลืม

ภาพจำที่คุ้นเคยของ "เดือนตุลาคม" สำหรับใครหลายคนอาจเป็นค่ำคืนเทศกาลฮาโลวีน ที่ผู้คนต่างแต่งกายด้วยชุดแฟนซีออกมาเฉลิมฉลองกันอย่างสนุกสนาน หรือบางทฤษฎีก็เชื่อว่าเดือนนี้เป็น สัญญาณของการเปลี่ยนผ่านฤดูกาลและการเริ่มต้นใหม่

ทว่าในอีกมุมหนึ่ง เดือนตุลาคมกลับเป็นช่วงเวลาที่ทิ้งร่องรอยแห่งความสูญเสียและโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่ไว้ในประวัติศาสตร์โลกอย่างน่าประหลาด วันนี้ Thai PBS จะพาย้อนกลับไปมอง 6 เหตุการณ์สำคัญในอดีตที่เคยเกิดขึ้นในเดือนนี้ เพื่อให้เราได้เรียนรู้ จดจำ และช่วยกันป้องกันไม่ให้เกิดความสูญเสียซ้ำรอยอีกในอนาคต

6 ตุลาคม 2519 การล้อมปราบและสังหารหมู่นักศึกษา ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

เหตุการณ์ 6 ตุลาฯ คือโศกนาฏกรรมทางการเมืองที่รัฐใช้อำนาจปราบปรามนักศึกษาและประชาชน ซึ่งรวมตัวชุมนุมกันอย่างสงบภายในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ และลานสนามหลวง เพื่อคัดค้านการกลับเข้าประเทศของ จอมพล ถนอม กิตติขจร

การล้อมปราบเริ่มต้นขึ้นในช่วงดึกจนถึงเช้ามืดของวันที่ 6 ตุลาคม นำโดยกองกำลังตำรวจตระเวนชายแดน และกลุ่มติดอาวุธฝ่ายขวา เช่น กลุ่มกระทิงแดง และกลุ่มลูกเสือชาวบ้าน ที่ระดมอาวุธหนักยิงเข้าใส่ผู้ชุมนุม เหตุการณ์ครั้งนี้ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตอย่างเป็นทางการอย่างน้อย 46 ราย บาดเจ็บ 145 ราย และถูกจับกุมอีกกว่า 3,000 ราย ซึ่งแม้จะผ่านมากว่าครึ่งศตวรรษ แต่ผู้กระทำความผิดกลับยังไม่เคยได้รับโทษตามกฎหมายเลยแม้แต่คนเดียว

23 ตุลาคม 2002 วิกฤตการณ์ตัวประกันโรงละครมอสโก (รัสเซีย)

เมื่อวันที่ 23 ตุลาคม 2002 ระหว่างการแสดงละครเวทีเรื่อง Nord-Ost กลุ่มผู้ก่อการร้ายชาวเชเชนประมาณ 50 คน พร้อมอาวุธครบมือ ได้บุกยึดโรงละครดูบรอฟกา (Dubrovka Theater) ในกรุงมอสโก และจับผู้ชมพร้อมทีมงานเป็นตัวประกันไว้ราว 800 คน

หลังจากการเจรจาอันตึงเครียดยาวนานกว่า 57 ชั่วโมง ในเช้ามืดวันที่ 26 ตุลาคม กองกำลังพิเศษของรัสเซียได้ตัดสินใจบุกเข้าควบคุมสถานการณ์ โดยการปล่อยแก๊สยาสลบเข้าทางระบบระบายอากาศของโรงละคร แม้จะสามารถสยบกลุ่มผู้ก่อการร้ายได้ แต่แก๊สดังกล่าวส่งผลให้มีตัวประกันและผู้บริสุทธิ์ต้องเสียชีวิตรวมกับผู้ก่อเหตุมากกว่า 150 คน

8 ตุลาคม 2005 แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในแคชเมียร์ (ปากีสถาน-อินเดีย)

ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2005 เกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวรุนแรงขนาด 7.6 ลึกลงไปใต้ดินในภูมิภาคแคชเมียร์ พื้นที่ปกครองของประเทศปากีสถาน แรงสั่นสะเทือนปอกเปิกพื้นดินจนบ้านเรือนและอาคารพังทลายลงมาในชั่วพริบตามากกว่า 32,000 หลัง

เหตุการณ์ครั้งนี้คร่าชีวิตผู้คนไปอย่างน้อย 79,000 คน และทำให้ผู้คนนับแสนชีวิตต้องกลายเป็นคนไร้บ้านทันที นอกจากนี้ แรงสั่นสะเทือนยังสร้างความเสียหายครอบคลุมไปถึงพื้นที่ชายแดนของประเทศอินเดียและอัฟกานิสถาน จนมีรายงานผู้เสียชีวิตเพิ่มเติมอีกจำนวนมาก

1 ตุลาคม 2022 โศกนาฏกรรมเหยียบกันตาย สนามฟุตบอลกานจูรูฮัน (อินโดนีเซีย)

วันที่ 1 ตุลาคม 2022 ที่สนามฟุตบอลกานจูรูฮัน ประเทศอินโดนีเซีย หลังจบการแข่งขันที่ทีมเจ้าบ้าน อเรมา เอฟซี (Arema FC) พ่ายแพ้ต่อทีมคู่ปรับ เปอร์เซบายา เอฟซี (Persebaya FC) แฟนบอลเจ้าบ้านบางส่วนที่ยัวะและผิดหวังได้วิ่งกรูกันลงมาในลานสนามเพื่อต่อว่านักเตะและโค้ช

ตำรวจปราบจลาจลพยายามเข้าควบคุมสถานการณ์ด้วยการยิงแก๊สน้ำตาใส่กลุ่มแฟนบอลบนสนามและลามไปถึงบนอัฒจันทร์ ส่งผลให้แฟนบอลกว่า 42,000 คนเกิดความตื่นตระหนกและวิ่งแย่งกันหนีออกทางประตูที่มีจำกัด เกิดการล้มทับและอัดก็อปปี้กันบริเวณทางออกอย่างรุนแรง เป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 125 คน และบาดเจ็บอีกร่วม 300 คน

29 ตุลาคม 2565 โศกนาฏกรรมอิแทวอน (เกาหลีใต้)

ค่ำคืนวันฮาโลวีนที่ควรเต็มไปด้วยความสุขและรอยยิ้ม กลับกลายเป็นโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่เมื่อคืนวันที่ 29 ตุลาคม 2022 ในย่านอิแทวอน กรุงโซล ประเทศเกาหลีใต้ เมื่อผู้คนจำนวนมหาศาลหลั่งไหลเข้ามาท่องเที่ยวจนแน่นขนัดในตรอกซอยแคบชันข้างโรงแรมแฮมิลตัน

ความแออัดขั้นวิกฤตส่งผลให้เกิดการเบียดเสียด ล้มทับ และอัดแน่นต่อกันเป็นโดมิโนจนไม่สามารถขยับตัวหรือหายใจได้ เหตุการณ์นี้คร่าชีวิตผู้คนไปถึง 159 คน และมีผู้บาดเจ็บอีกกว่า 190 คน ในจำนวนผู้เสียชีวิตมีชาวต่างชาติ 20 ราย รวมถึงคนไทย 1 ราย ส่งผลให้รัฐบาลเกาหลีใต้ต้องประกาศไว้อาลัยทั่วประเทศยาวนานถึง 7 วัน

30 ตุลาคม 2022 สะพานแขวนแม่น้ำมัชชูถล่ม (อินเดีย)

สถานที่ท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจต้องกลายเป็นจุดเกิดเหตุสลด เมื่อสะพานเเขวนข้ามแม่น้ำมัชชู เมืองโมรพี รัฐกุชราต ประเทศอินเดีย ซึ่งมีอายุเก่าแก่กว่า 100 ปี และเพิ่งเปิดให้ใช้งานหลังการซ่อมแซม เกิดพังถล่มลงมาในช่วงเวลาเย็นประมาณ 18:40 น. ตามเวลาท้องถิ่น

ขณะเกิดเหตุ มีผู้คนและนักท่องเที่ยวข้ามสะพานอยู่แน่นขนัดหลายร้อยชีวิต ส่งผลให้ร่างของผู้คนพลัดตกลงไปในแม่น้ำอันลึกและเชี่ยวกราก ท้ายที่สุดเหตุการณ์นี้คายความสูญเสียด้วยยอดผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 135–141 คน และบาดเจ็บอีกราว 100 คน

เหตุการณ์ในเดือนตุลาคมตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา อาจทำให้หลายคนตั้งคำถามว่าเป็นเรื่องของความโชคร้าย หรือเป็นเพียงช่วงเวลาที่บังเอิญเกิดการเปลี่ยนแปลงใหญ่พร้อมกันกันแน่ ? แต่ในอีกมุมหนึ่ง บทเรียนจากเดือนตุลาคมเหล่านี้มีไว้เพื่อให้เราช่วยกันสร้างสังคมที่ปลอดภัยขึ้น เคารพในความหลากหลาย และไม่ปล่อยให้โศกนาฏกรรมเดิม ๆ เกิดขึ้นซ้ำรอยอีกครั้ง

ติดตามเรื่องราวประวัติศาสตร์ บทเรียนจากวิกฤตการณ์โลก และการวิเคราะห์มาตรการความปลอดภัยในสังคม สามารถติดตามรับชมและรับฟังรายการคุณภาพจาก Thai PBS ได้ทาง

ที่มา: U.S. History, BBC, The Guardian