เปิดโลกโบราณโลหะวิทยา กับ รศ.สุรพล นาถะพินธุ (ตอนที่ 2)
จากจุดเริ่มต้นในตอนที่แล้วที่เราได้ร่วมเดินทางย้อนเวลาไปกับ รองศาสตราจารย์สุรพล นาถะพินธุ นักโบราณโลหะวิทยาแถวหน้าของเมืองไทย เพื่อทำความเข้าใจรากฐานของ 'ยุคสำริด (Bronze Age)' ตั้งแต่ภาพรวมระดับโลกอย่างดินแดนตะวันออกกลางและจีน มาจนถึงร่องรอยการผลิตสำริดในดินแดนไทย และปิดท้ายด้วย 'ไก่และสุ่มสัมฤทธิ์' จากแหล่งโบราณคดีดอนตาเพชร
ในตอนที่ 2 นี้ เราจะก้าวสู่ 'ยุคเหล็ก (Iron Age)' ซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่พลิกโฉมหน้าประวัติศาสตร์โลก เมื่อเทคโนโลยีการถลุงแร่ธาตุที่แข็งแกร่งกว่าเดิมกลายเป็นกุญแจสำคัญในการสร้างแสนยานุภาพและการขยายอาณาจักร เราจะไปทำความรู้จักกับชาวฮิตไทต์ (Hittites) ผู้กุมความลับในการผลิตอาวุธเหล็กปริมาณมากจนก้าวขึ้นมามีชัยเหนือสมรภูมิโบราณในระยะแรก
สำหรับในประเทศไทย เราจะเจาะลึกหลักฐานชิ้นสำคัญจากแหล่งโบราณคดีโนนนกทา จังหวัดขอนแก่น และบ้านเชียง จังหวัดอุดรธานี พร้อมระลึกถึงบทบาทของนักโบราณคดีระดับตำนานอย่าง Prof. Wilhelm G. Solheim และ Donn Bayard
นอกจากนี้ อาจารย์สุรพลจะพาเราไปสำรวจเมืองโบราณจันเสน แหล่งโบราณคดีบ้านใหม่ชัยมงคล รวมถึงความทรงจำอันล้ำค่า ณ บ้านท่าแค จังหวัดลพบุรี ซึ่งเป็นสถานที่แห่งแรกที่ท่านได้สวมบทบาทผู้อำนวยการขุดค้น อาจารย์ศรีศักร วัลลิโภดม นักประวัติศาสตร์คนสำคัญ ได้เขียนไว้ในหนังสือ ‘ในดินแดนแห่งสุวรรณภูมิ’ หน้า 166 ว่า
“….นายพิกอตต์ (Vincent Pigott) นั้นได้ทำการขุดค้นทางโบราณคดีที่ ‘ห้วยโป่ง’ อำเภอโคกสำโรง ในขณะที่อาจารย์สุรพล นาถะพินทุ ทำการขุดค้นที่ ‘บ้านท่าแค’ อำเภอเมืองลพบุรี อาจกล่าวได้ว่าการขุดค้นทางโบราณคดีอย่างมีระบบในระยะหลังนี้เป็นงานของนักโบราณคดีทั้งสองคนนี้ก็ว่าได้”
ทั้งนี้ในหนังสือเล่มดังกล่าว หน้า 168 ระบุว่า
“แต่ที่โดดเด่นก็คือที่ ‘บ้านท่าแค’ ที่เป็นชุมชนพื้นฐานที่ทำให้เกิดเมืองละโว้หรือลพบุรีขึ้นมา และพัฒนาการของบ้านเมืองสมัยทวารวดีในบริเวณซีกตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยานั้น อาจกล่าวได้ว่ามีพื้นฐานมาจากสังคมที่มีการถลุงโลหะและการแสวงหาธาตุโลหะเป็นพื้นฐาน เพราะภูมิภาคนี้มีแหล่งแร่ธาตุ เช่น ทองแดงและเหล็ก ดีกว่าที่อื่นในประเทศขณะนั้น” อาจารย์สุรพลจะมาขยายความในประเด็นสำคัญที่ว่ามานี้
ที่พลาดไม่ได้คือ การเปิดเผยหัวใจสำคัญของ 'วิทยาศาสตร์ในงานโบราณโลหะวิทยา' ผ่านหลักการ 3 ประการ ได้แก่
(1) วัตถุโลหะชิ้นหนึ่งทำจากอะไร? โดยใช้การวิเคราะห์ธาตุองค์ประกอบ
(2) วัตถุโลหะชิ้นนั้นทำขึ้นมาได้อย่างไร? โดยการใช้การวิเคราะห์โครงสร้างจุลภาค
(3) วัตถุโลหะชิ้นนั้นพบร่วมกับวัตถุอื่น ๆ อะไรบ้าง?
เมื่อทราบข้อมูลทั้งหมดแล้ว ก็จะนำไปตีความจากบริบทแวดล้อม เพื่อถอดรหัสว่าวัตถุชิ้นนั้นมีความหมายอย่างไรต่อประวัติศาสตร์และสังคมมนุษย์
ปิดท้ายด้วยแง่คิดที่เปี่ยมด้วยแรงบันดาลใจ อาจารย์สุรพลจะมาเฉลยคำตอบว่า "อะไรคือความสุขที่แท้จริงของการเป็นนักโบราณโลหะวิทยา"
มาร่วมเปิดโลกวิทยาการที่เชื่อมโยงอดีตเข้ากับปัจจุบันไปพร้อมกันในรายการ #Eurekaท่องโลกวิทยาการติดตามได้ในรายการ Eureka ท่องโลกวิทยาการ ตอนเปิดโลกโบราณโลหะวิทยา กับ รศ.สุรพล นาถะพินธุ (ตอนที่ 2) วันพุธที่ 15 เมษายน 2569 เวลา 22.30 - 23.00 น. ทางไทยพีบีเอส
Eureka ท่องโลกวิทยาการ
- 27:53
9 สมการจากมันสมองของไอน์สไตน์
7 ม.ค. 69 - 27:42
เหตุใด Einstein จึงโจมตีกลศาสตร์ควอนตัม ?
14 ม.ค. 69 - 27:26
Climate Adaptation กรณีศึกษาจากยุโรป
21 ม.ค. 69 - 30:00

วิศวกรรมอุตสาหการ : วิศวกรรมที่ไม่ได้อยู่แค่โรงงาน
4 มี.ค. 69 - 30:00

100 ปี กลศาสตร์คลื่น
11 มี.ค. 69 - 30:00

เจาะลึก Winter Storm Fern และ Polar Vortex
18 มี.ค. 69 - 30:00

ความรู้ใหม่เกี่ยวกับฟ้าผ่าและกรณีศึกษา
25 มี.ค. 69 - 30:00

ระบบการเลี้ยงสัตว์น้ำแบบน้ำไหลเวียน
1 เม.ย. 69 - 30:00

เปิดโลกโบราณโลหะวิทยา กับ รศ.สุรพล นาถะพินธุ (ตอนที่ 1)
8 เม.ย. 69 - กำลังเล่น...

เปิดโลกโบราณโลหะวิทยา กับ รศ.สุรพล นาถะพินธุ (ตอนที่ 2)
15 เม.ย. 69 - 30:00

Origami: Art, Design & Engineering
22 เม.ย. 69 - 26:55
ไขปริศนา Neutrino อนุภาคผู้กุมความลับของจักรวาล กับ ดร.อรรถกฤต ฉัตรภูติ
29 เม.ย. 69 - 30:00

อวสานอารยธรรมมนุษย์ในมุมมองของวิทยาศาสตร์
6 พ.ค. 69 - 30:00

10 สุดยอดโลหะสร้างอารยธรรมมนุษย์
13 พ.ค. 69 - 30:00

ซูเปอร์เอลนีโญ (Super El Niño)
20 พ.ค. 69 - 30:00

อนัสติโลซิส ตอนแรก วัสดุและการเสื่อมสภาพ
27 พ.ค. 69
Eureka ท่องโลกวิทยาการ
- 27:53
9 สมการจากมันสมองของไอน์สไตน์
7 ม.ค. 69 - 27:42
เหตุใด Einstein จึงโจมตีกลศาสตร์ควอนตัม ?
14 ม.ค. 69 - 27:26
Climate Adaptation กรณีศึกษาจากยุโรป
21 ม.ค. 69 - 30:00

วิศวกรรมอุตสาหการ : วิศวกรรมที่ไม่ได้อยู่แค่โรงงาน
4 มี.ค. 69 - 30:00

100 ปี กลศาสตร์คลื่น
11 มี.ค. 69 - 30:00

เจาะลึก Winter Storm Fern และ Polar Vortex
18 มี.ค. 69 - 30:00

ความรู้ใหม่เกี่ยวกับฟ้าผ่าและกรณีศึกษา
25 มี.ค. 69 - 30:00

ระบบการเลี้ยงสัตว์น้ำแบบน้ำไหลเวียน
1 เม.ย. 69 - 30:00

เปิดโลกโบราณโลหะวิทยา กับ รศ.สุรพล นาถะพินธุ (ตอนที่ 1)
8 เม.ย. 69 - กำลังเล่น...

เปิดโลกโบราณโลหะวิทยา กับ รศ.สุรพล นาถะพินธุ (ตอนที่ 2)
15 เม.ย. 69 - 30:00

Origami: Art, Design & Engineering
22 เม.ย. 69 - 26:55
ไขปริศนา Neutrino อนุภาคผู้กุมความลับของจักรวาล กับ ดร.อรรถกฤต ฉัตรภูติ
29 เม.ย. 69 - 30:00

อวสานอารยธรรมมนุษย์ในมุมมองของวิทยาศาสตร์
6 พ.ค. 69 - 30:00

10 สุดยอดโลหะสร้างอารยธรรมมนุษย์
13 พ.ค. 69 - 30:00

ซูเปอร์เอลนีโญ (Super El Niño)
20 พ.ค. 69 - 30:00

อนัสติโลซิส ตอนแรก วัสดุและการเสื่อมสภาพ
27 พ.ค. 69




























































