มีโอกาสเกิดน้ำท่วมสูงมาก! ทำไม? ช่วงนี้จะเกิดฝนตกหนักและตกแช่

เจาะลึกสาเหตุ "ฝนตกแช่-ตกหนัก" ทำไมปี 2026 อาเซียนและไทยจึงเสี่ยงน้ำท่วมสูง?

ในช่วงนี้หลายพื้นที่ในแถบอาเซียน โดยเฉพาะไทย เมียนมา สปป.ลาว และเวียดนาม กำลังเผชิญกับปรากฏการณ์ฝนตกหนักสะสมและตกแช่ยาวนาน อันเนื่องมาจาก "ร่องมรสุม" (Monsoon Trough) ที่มีขนาดใหญ่และทรงพลังเป็นพิเศษ แม้ว่าภาพรวมของปี 2026 จะอยู่ภายใต้อิทธิพลของปรากฏการณ์ ซูเปอร์เอลนีโญ (Super El Niño) ที่มักพาความแห้งแล้งมาสู่ภูมิภาคก็ตาม

ปรากฏการณ์ฝนตกหนักสุดขั้วในครั้งนี้ เกิดจากการประสานกันของ 4 ปัจจัยทางอุตุนิยมวิทยาและสภาพภูมิอากาศ ดังนี้

1. ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้หอบความชื้นปะทะร่องความกดอากาศต่ำ

ด้วยตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ของอาเซียนที่อยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร ในช่วงฤดูฝน ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดผ่านทะเลอันดามันและมหาสมุทรอินเดียจะมีกำลังแรงมาก โดยได้หอบเอาไอน้ำและความชื้นมหาศาลเข้ามา เมื่อมวลความชื้นนี้พัดมาปะทะเข้ากับร่องความกดอากาศต่ำ จึงกระตุ้นให้แนวร่องมรสุมขยายตัวใหญ่ขึ้น ส่งผลให้เกิดฝนตกชุกหนาแน่นในพื้นที่ตอนบนของภูมิภาคเป็นระยะ ๆ

2. มวลอากาศเย็นจากจีนแผ่ลงมา "กดและตรึง" แนวฝน

มวลอากาศเย็นหรือความกดอากาศสูงจากประเทศจีนได้แผ่ลงมาปกคลุมทางตอนบนของเมียนมา ลาว และไทย เนื่องจากมวลอากาศเย็นมีความแห้งและหนักกว่า จึงพุ่งลงมาดันให้ร่องมรสุมเลื่อนต่ำลงมาพาดผ่านบริเวณภาคกลางและภาคตะวันออก การปะทะกันอย่างรุนแรงระหว่าง "มวลอากาศเย็น" และ "มวลอากาศร้อนชื้น" ทำให้เมฆฝนก่อตัวหนาแน่นเป็นแนวยาว และถูกตรึงให้อยู่กับที่จนเกิดปรากฏการณ์ "ฝนตกแช่"

3. พายุหมุนเขตร้อนและหย่อมความกดอากาศต่ำดึงดูดพลังงาน

ทะเลจีนใต้มีการก่อตัวของหย่อมความกดอากาศต่ำกำลังแรง และพายุหมุนเขตร้อนขึ้นถี่ ซึ่งธรรมชาติของพายุและหย่อมความกดอากาศต่ำเหล่านี้ มักจะเคลื่อนที่ไปตามแนวร่องมรสุม เป็นการเพิ่มพลังงานและขยายรัศมีของร่องมรสุมให้กว้างใหญ่ยิ่งขึ้น เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลากในหลายประเทศพร้อม ๆ กัน

4. ภาวะโลกร้อนและอุณหภูมิน้ำทะเลที่สูงเป็นประวัติการณ์

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ส่งผลให้เกิดสภาพอากาศสุดขั้ว (Extreme Weather) โดยอุณหภูมิผิวน้ำทะเลรอบภูมิภาคอุ่นขึ้นกว่าปกติอย่างมาก เมื่อน้ำทะเลอุ่นขึ้น บรรยากาศจะสามารถดูดซับและกักเก็บไอน้ำได้มากกว่าเดิม เมื่อร่องมรสุมก่อตัวขึ้น จึงเปรียบเสมือนเครื่องฟองน้ำขนาดใหญ่ที่ดูดซับความชื้นและพลังงานมหาศาล แล้วปลดปล่อยออกมาเป็นปริมาณฝนสะสมมหาศาล

สรุปปรากฏการณ์ที่จะเกิดขึ้น

ปรากฏการณ์ฝนตกหนักแช่ข้ามวันข้ามคืนจนเสี่ยงเกิดอุทกภัยใหญ่ในปี 2026 เป็นผลจากการรวมตัวกันของ ความชื้นมหาศาลจากผิวน้ำทะเลที่อุ่นขึ้น + ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่กำลังแรง + การเบียดและกดทับจากมวลอากาศเย็นประเทศจีน จนทำให้ร่องมรสุมถูกตรึงไว้กับที่และปลดปล่อยฝนลงมาอย่างต่อเนื่องในที่สุด

📌อ่าน : “พยากรณ์อากาศ” รู้ได้อย่างไร? ฝนจะตก แดดจะออก พายุจะเข้า

📌อ่าน : อุณหภูมิโลกสูงขึ้น! โลกกำลังเปลี่ยนรูปร่างทางกายภาพ ส่งผลต่อการหมุนรอบตัวเอง ปี 2029 หนึ่งนาที อาจเหลือ 59 วิฯ

📌อ่าน : ชวนรู้จัก “พยากรณ์อากาศ” คืออะไร ? ทำไมรู้ว่าวันนี้ฝนตก

📌อ่าน : ฤทธิ์เอลนีโญ 2026! ปีนี้ยังไม่มีพายุเฮอร์ริเคนเกิดขึ้นในมหาสมุทรแอตแลนติก แต่พายุในมหาสมุทรแปซิฟิกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น

📌อ่าน : ทำไม? การคาดการณ์ปรากฏการณ์เอลนีโญและผลกระทบแบบเป๊ะ ๆ จึงเป็นเรื่องยาก

📌อ่าน : WMO เตือน! “เอลนีโญ” รุนแรงเป็นประวัติการณ์ ใกล้เข้ามาแล้ว

📌อ่าน : ยังแก้ไขได้! 5 เรื่องต้องรู้ เมื่อโลกอุณหภูมิสูงกว่า 1.5 องศาเซลเซียส

📌อ่าน : อะไร? คือ “ก็อดซิลลา เอลนีโญ” เมื่อสภาพอากาศกลายร่างเป็นสัตว์ประหลาด

📌อ่าน : “ปรากฏการณ์เอลนีโญ” ส่งผลให้ “แพลงก์ตอนพืช” ในแปซิฟิกลดลง

📌อ่าน : ซูเปอร์เอลนีโญกำลังจะมา ไทยเตรียมรับมือฤดูแล้งยาวนานแล้วหรือยัง?

อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS

ที่มาข้อมูล: ดร.สนธิ คชวัฒน์