ครั้งแรกของโลก! ทีมแพทย์ ม.เชียงใหม่ ใช้หุ่นยนต์ Hugo ผ่าตัดตับจากผู้บริจาคมีชีวิต

คณะแพทยศาสตร์ ม.เชียงใหม่ ประสบความสำเร็จในการใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดระบบ “ฮิวโก้” (Hugo) ผ่าตัดตับจากผู้บริจาคมีชีวิตรายแรกในประเทศไทยและเป็นของโลก นับเป็นก้าวสำคัญของการปลูกถ่ายตับให้กับผู้ป่วย

ทีมศัลยแพทย์คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดระบบ ฮิวโก้ (Hugo™ Robotic-Assisted Surgery (RAS) system) ทำการผ่าตัดตับกลีบซ้ายของมารดาวัย 40 ปี ช่วยชีวิตบุตรสาววัย 9 ปี ที่มีภาวะท่อน้ำดีตีบตันแต่กำเนิด และเคยได้รับการผ่าตัดสร้างทางระบายน้ำดี ตั้งแต่วัยทารก ก่อนพัฒนาเป็นตับแข็งร่วมกับภาวะแทรกซ้อนรุนแรง ได้แก่ ความดันหลอดเลือดต่ำพอร์ทัลสูง

รวมทั้งกลุ่มอาการตับและปอด ซึ่งส่งผลต่อระบบหายใจ ทำให้ระดับออกซิเจนในเลือดต่ำ จำเป็นต้องใช้ออกซิเจนที่บ้าน และมีข้อบ่งชี้ในการปลูกถ่ายตับเพื่อเพิ่มโอกาสการมีชีวิตและคุณภาพชีวิตในระยะยาว

ภาพจาก : สื่อสารองค์กร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ทีมแพทย์ จึงวางแผนปลูกถ่ายตับด้วยการใช้หุ่นยนต์ช่วยในการผ่าตัดตับกลีบซ้าย จากมารดา เพื่อนำไปปลูกถ่ายให้กับบุตรสาว

แพทย์ผู้ผ่าตัด ระบุว่าเป็นการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีหุ่นยนต์กับการผ่าตัดที่มีความซับซ้อนสูง ช่วยให้ศัลยแพทย์ทำงานบริเวณขั้วตับได้ละเอียดมากขึ้น เนื่องจากขั้วตับเป็นบริเวณที่มีโครงสร้างสำคัญจำนวนมากอยู่ใกล้กัน ทั้งหลอดเลือดแดง หลอดเลือดดำพอร์ทัล หลอดเลือดดำที่ออกจากดับ และท่อน้ำดี การที่มีภาพสามมิติที่มีความละเอียดสูง ช่วยให้ศัลยแพทย์มองเห็นโครงสร้างขนาดเล็กได้ชัดเจนขึ้น

ขณะที่หุ่นยนต์ผ่าตัดที่ขยับได้หลายทิศทางคล้ายข้อมือมนุษย์ ช่วยให้การเลาะแยกเนื้อเยื่อในพื้นที่แคบและลึกทำได้อย่างนุ่มนวลและแม่นยำมากขึ้น ตลอดจนความนิ่งของแขนกลและการควบคุมการเคลื่อนไหวที่ละเอียด ช่วยเพิ่มความประณีตในการเลาะหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงตับกลีบซ้าย

โดยเฉพาะแขนงของหลอดเลือดแดงที่ไปเลี้ยงตับและหลอดเลือดดำที่นำเลือดเข้าสู่ตับซึ่งมีขนาดเล็กและอยู่ใกล้โครงสร้างสำคัญอื่น ช่วยลดแรงกระตุก เพิ่มความมั่นคงในการผ่าตัด จึงช่วยรักษาโครงสร้างสำคัญได้ดียิ่งขึ้น เพื่อคงคุณภาพของตับที่จะนำไปปลูกถ่าย และเพื่อความปลอดภัยสูงสุดของผู้บริจาค

รศ.นพ.นเรนทร์ โชติรสนิรมิต คณบดีคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ระบุว่า ความสำเร็จครั้งนี้เกิดขึ้นในช่วงเวลา ที่คณะแพทยศาสตร์ดำเนินการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดครบ 100 เคส ครอบคลุมการ รักษาในหลายสาขาโรค

โดยสาขาที่มีจำนวนการผ่าตัดมากที่สุดคือ ศัลยกรรมระบบทางเดินปัสสาวะ คิดเป็นร้อยละ 53 ส่วนใหญ่เป็นการผ่าตัดมะเร็งต่อมลูกหมาก รองลงมาคือ ศัลยกรรมตับ ทางเดินน้ำดี และตับอ่อน นับเป็นสถาบันการแพทย์ แห่งเดียวในประเทศไทยที่มีศักยภาพและประสบการณ์ในการผ่าตัดปลูกถ่ายตับจากผู้บริจาคมีชีวิต

ทั้งนี้ โดยทั่วไปการผ่าตัดปลูกถ่ายตับจากผู้บริจาคมีชีวิต มักใช้ตับกลีบขวาเนื่องจากมีขนาดใหญ่ และให้ปริมาตรตับมากกว่า แต่ศัลยแพทย์สามารถนำตับกลีบซ้ายมาใช้ในการปลูกถ่ายได้อย่างปลอดภัย ความสำเร็จครั้งนี้นอกจากจะเป็นการผ่าตัดตับจากผู้บริจาคมีชีวิตด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด เป็นครั้งแรกในประเทศไทยแล้ว

อีกทั้ง ยังเป็นความสำเร็จในการผ่าตัดตับโดยใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดระบบ Hugo เป็น ครั้งแรกของโลกอีกด้วย ซึ่งคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จะมุ่งมั่นพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพื่อเป็นโรงเรียนแพทย์ในดวงใจ เพื่อความยั่งยืนด้านสุขภาวะด้วยนวัตกรรม และเป็นกำลังสำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนไทยอย่างยั่งยืน

ความสำเร็จครั้งนี้แสดงให้เห็นถึงศักยภาพ และความพร้อมของทีมแพทย์ศัลยกรรมตับ ตับอ่อน และ ทางเดินน้ำดีของคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ในการนำเทคโนโลยีขั้นสูงมาประยุกต์ใช้กับการผ่าตัดที่ มีความซับซ้อนสูง และนับเป็นอีกหนึ่งก้าวสำคัญของวงการศัลยกรรมปลูกถ่ายตับไทยและความก้าวหน้าทางการแพทย์สู่ระดับสากล