จากอดีตจนถึงปัจจุบัน พ.ศ. 2567 มีทางรถไฟเปิดให้บริการแล้ว
มากกว่า 4,814 กิโลเมตร
เส้นทางทั้งหมดนั้น ไม่เพียงขนส่งผู้คนและสิ่งของให้ถึงจุดหมายอย่างปลอดภัย แต่ยังนำพา…
“ความฝัน – ความหวัง”
ของผู้คนในประเทศ ด้วยการเป็น
ขนส่งราคาย่อมเยา ขนส่งได้มาก และขนส่ง
ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
หากดูขีดความสามารถรถไฟไทยในปัจจุบัน
ต้นทุนขนส่งต่ำ
0.75
บาท/ตัน/กิโลเมตร
ขนส่งผู้โดยสาร
100,000
คน/ชั่วโมง
ขนส่งทางราง
ใช้พลังงานต่ำกว่าถนน
3.5
เท่า
ปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่ำ
จากข้อมูลอาจประเมินได้ว่า เมื่อเทียบกับขนส่งประเภทอื่น รถไฟน่าจะเป็นตัวเลือกแรก ๆ
แต่ในมุม “ผู้โดยสาร”
รถไฟใช่ตัวเลือกแรกหรือไม่ ?
สัดส่วนการเดินทางของคนไทย ปี 2560 เมื่อเทียบเป็นจำนวน 100 คน
จะเห็นได้ว่ารถไฟไม่ใช่ตัวเลือกแรก
ด้วยความสะดวกในการเดินทางคนไทยส่วนใหญ่เดินทางด้วย “รถยนต์” มากกว่าขนส่งสาธารณะ
หนึ่งในเหตุผลที่มักถูกหยิบยกมาวิพากษ์ในสังคมถึงการไม่เลือกใช้บริการ คือ
รถไฟไทยดูล้าสมัย
และการเข้าถึงค่อนข้างยาก
รถไฟไทยล้าสมัยจริงหรือไม่ ?
ชวนฟัง “แฮม วันวิสข์ เนียมปาน” แฟนพันธุ์แท้รถไฟไทย
สรุปได้ว่า รถไฟที่ใช้ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 ไม่มีใช้มาจนถึงตอนนี้แล้ว
ส่วนรูปร่างที่อาจจะดูเชยนั้น ขึ้นอยู่กับการออกแบบ การใช้สี
ถ้ามันเก่า อายุนานมาก ๆ แต่ยังดูแลรักษาความสะอาดอย่างดี บำรุงรักษาอย่างดี มันก็คือของเก่าที่น่าใช้ แล้วมันก็เรียกว่าคลาสสิก แต่ถ้ามันเก่าโทรมจากการชำรุด ความบกพร่อง ก็เป็นการบ้านที่ผู้ให้บริการต้องนำไปคิดว่า จะต้องทำอย่างไรที่จะปรับปรุงภาพลักษณ์ สำหรับรถไฟไทยก็มีการทยอยทำ ไม่สามารถทำตู้มเดียวได้ เพราะการดึงตู้รถไฟออกมาเพื่อปรับปรุง เท่ากับจะต้องออกจากการบริการ…
แฮม วันวิสข์
รถไฟในปัจจุบันมีกี่แบบ
กว่าจะมาเป็นรถไฟเช่นปัจจุบันอดีต…เป็นมาอย่างไร ?
รถระบบรางถูกคิดค้นขึ้นเป็นครั้งแรก ที่ประเทศอังกฤษเมื่อประมาณ 300 ปีก่อน
ช่วงแรกใช้ม้าลากจูง และนำมาใช้ในกิจการเหมืองแร่ถ่านหิน ในปี พ.ศ. 2320
ก่อน “ริชาร์ด เทรวิธิค” (Richard Trevithick) จะคิดค้น “รถจักรไอน้ำ” คันแรกของโลกได้
หลักการคือ ใช้พลังแรงดันสูงจากไอน้ำ อันเกิดจากการต้มน้ำเดือด ในการดันลูกสูบเพื่อหมุนล้อ
จริง ๆ แล้วไทยก็ให้ความสำคัญ และลงทุนระบบราง
ตั้งแต่สมัย รัชกาลที่ 5
ทางรถไฟสายแรกของไทย คือ
กรุงเทพฯ – สมุทรปราการ (ปากน้ำ)
ระยะทาง 21 กิโลเมตร รัฐบาลไทยได้อนุมัติสัมปทานให้แก่ บริษัทชาวเดนมาร์กดำเนินการ
(ดำเนินการโดยเอกชน)
เปิดเมื่อวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2436
ในหลวง รัชกาลที่ 5 เสด็จฯ เปิดทางรถไฟหลวงสายแรกของไทย
กรุงเทพฯ – อยุธยา
ระยะทาง 71 กิโลเมตร ในวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2439
เป็นทางรถไฟหลวงระยะแรกที่ก่อสร้างเสร็จ
จากเส้นทางกรุงเทพฯ – นครราชสีมา นับเป็นจุดเริ่มต้นการเดินทางด้วยรถไฟไทย
และเป็นวันสถาปนาการรถไฟแห่งประเทศไทยในปัจจุบัน
ภายหลังมีทางรถไฟ “กรุงเทพฯ – นครราชสีมา” ไทยได้นำเข้าหัวรถจักรไอน้ำจากหลายประเทศ ได้แก่
รถจักรไอน้ำ
นอกจากดำเนินกิจการรถไฟในประเทศไทย
รถจักรไอน้ำยังถูกใช้เป็นยานพาหนะสำคัญในช่วงสงครามโลกอีกด้วย
หลายคันได้รับความเสียหาย อีกหลายคันชำรุดทรุดโทรมตามกาลเวลา แต่บางคันยังวิ่งในโอกาสพิเศษถึงปัจจุบัน อาทิ
25 มีนาคม พ.ศ. 2567 เจ้าหน้าที่การรถไฟได้นำ “รถจักรไอน้ำแบบแปซิฟิค หมายเลข 824 และ 850” ออกมาบำรุงรักษาเพื่อลงวิ่งในวันสถาปนากิจการรถไฟ 127 ปี
การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่เกิดขึ้น
ในจุด ๆ หนึ่งที่ “รถจักรไอน้ำ” พัฒนาจนสุดทางแล้ว ได้มีการค้นพบนวัตกรรมใหม่ คือ
“เครื่องยนต์ดีเซล”
ทั่วโลกเริ่มหันหลังให้รถจักรไอน้ำ เพราะรถจักรดีเซลมีประสิทธิภาพดีกว่าแทบทุกด้าน
หลักการของรถจักรดีเซล คือ ใช้เครื่องยนต์ดีเซลกำเนิดพลังงานไฟฟ้า เพื่อหมุนมอเตอร์ลากจูง
ในปี พ.ศ. 2471
ไทยนำเข้ารถจักรดีเซลมาใช้เป็นรุ่นแรกในประเทศไทย และเป็นคันแรกในทวีปเอเชียช่วงแรกเป็นการทดลองนำมาใช้
ให้ผลดีทั้งสมรรถนะการใช้งาน และความประหยัด กรมรถไฟจึงตัดสินใจนำรถจักรดีเซล มาใช้ในงานทั่วไป
รถไฟไทยอาจใกล้ถึงจุดเปลี่ยนอีกครั้ง
ในปี 2565
การรถไฟเปิดตัวหัวรถจักร EV คันแรกผลการทดลองพบว่า มีประสิทธิภาพดีกว่าหัวรถจักรดีเซล ทั้งด้าน
หัวรถจักรไฟฟ้า (EV) “MINE Locomotive” หัวรถจักรพลังงานแบตเตอรี่ คันแรกในไทย เกิดขึ้นจากความร่วมมือ
เริ่มทดลองใช้งานแล้ว มีประสิทธิภาพ อาทิ
หลักการของรถจักรไฟฟ้า คือ ใช้ไฟฟ้าหมุนมอเตอร์ลากจูง เป็นรถจักรที่มีกำลังสูงมากกว่าประเภทอื่น ๆ
แต่ถ้าจุดที่ไม่มีกระแสไฟฟ้า และไม่ใช่ว่าทุกประเทศบนโลกใบนี้ จะใช้ไฟฟ้าโดยไม่มีดีเซล ฉะนั้น สำหรับเส้นทางรถไฟที่ไม่ใช่สายหลัก โซนย่อย ๆ การเข้าไปในป่าในเขา เมืองเล็ก การติดตั้ง ระบบไฟฟ้า คือ การสิ้นเปลืองมาก ก็จะใช้ระบบดีเซลเหมือนเดิม
ในอนาคตอันใกล้
การรถไฟฯ คาดหวังนำหัวรถจักรขับเคลื่อนด้วยระบบไฟฟ้ามาลากจูงขบวน
รถโดยสาร และขบวนรถบรรทุกสินค้า ควบคู่กับระบบดีเซล เป็นการผสมผสานเทคโนโลยี
…
Share This
Created by
Digital Media Department
Content Creator
Chalee Nawatharadol
Pimtawan Naeprakone
Pitchaya Jaisuya
Graphic and Web Designer
Narongsak Somong
Phuresaphon Jantapoon
