แสงแดดจริง ๆ “ยอดเขาแหลมกลายเป็นสีทอง” นักวิทย์ฯ – ผู้เชี่ยวชาญชี้แสงแดดปกติ

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาจาก: Facebook

ภาพแสดงโพสต์เฟซบุ๊ก ระบุ สุดแปลกยอดเขาแหลมกลายเป็นสีทองอร่าม

Thai PBS Verify ตรวจสอบเพจเฟซบุ๊กชื่อ “ฟาร์มอ้น สังขละบุรี” หลังจากมีการโพสต์ภาพของภูเขาที่สว่างไปด้วยแสงสีทองที่ปลายยอดเขา พร้อมกับระบุรายละเอียดว่า

สุดแปลกยอดเขาแหลมกลายเป็นสีทองอร่าม

เมื่อวันพุธที่ 5 พฤศจิกายน 68 เวลา 17.45 น. เกิดปรากฏการณ์ แปลกประหลาด ยอดเขาแหลมกลายเป็นสีทอง ตำบลท่าขนุน อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งสามารถมองเห็นด้วยตาเปล่าชัดเจนนานถึง 5 นาที ก่อนที่จะกลับสู่สภาพเดิม โดยมีนักท่องเที่ยวเดินทางมาเที่ยวอำเภอทองผาภูมิ ได้ถ่ายด้วยมือถือมีการพูดถึงเหตุการณ์แปลกประหลาดดังกล่าว

หมายเหตุภาพไม่มีการตกแต่งแต่อย่างใด ข้อมูลโดย จากนักท่องเที่ยวแชร์ภาพแก่ร้านครัวเงาะป่า อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี

ทั้งนี้หลังจากโพสต์ดังกล่าวถูกแชร์ได้มีผู้เข้ามาแสดงความคิดเห็นกว่า 5,000 ครั้ง รวมไปถึงแชร์โพสต์ดังกล่าวไปกว่า 4,500 ครั้ง ซึ่งผู้ที่เข้ามาแสดงความคิดเห็นส่วนใหญ่ ต่างรู้สึกแปลกใจกับปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น โดยบางส่วนสงสัยว่าภาพดังกล่าวเป็นภาพจริงหรือ AI (คลิกที่นี่เพื่อดูลิงก์บันทึก)

“แสงสีทอง” มาจากไหน?

สำหรับปรากฏการณ์ดังกล่าว รศ. เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์  อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หรือ “อ.เจษฎา” ได้ออกมาโพสต์อธิบายถึงสาเหตุของปรากฏการณ์นี้ด้วยเช่นกัน โดย อ.เจษฎา ได้แชร์ข่าวจาก Thairath – ไทยรัฐออนไลน์ พร้อมระบุข้อความสั้น ๆ ว่า “ก็คือ แสงอาทิตย์ ตอนเย็น ฉายส่องลงมาที่เขา เลยเป็นแสงสีสวย” (คลิกที่นี่เพื่อดูลิงก์บันทึก)

รศ. เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ โพสต์เฟซบุ๊กชี้แจง ระบุเป็นเพียงแสงอาทิตย์ตอนเย็น

จุดถ่ายภาพ “เขาแหลม” อยู่ที่ไหน?

จากการสังเกตภาพในโพสต์ดังกล่าว Thai PBS Verify ได้ทำการค้นหาสถานที่ในโพสต์ ด้วยการใช้คำสำคัญโดยนำคำว่า “เขาแหลม ทองผาภูมิ” ไปค้นหาผ่าน Google Maps จนพบที่ตั้งของเขาแหลม

แผนที่เขาแหลม อ.ทองผาภูมิ จ.กาญจนบุรี

นอกจากนี้เราพบว่า ในโพสต์ดังกล่าวมีหนึ่งภาพที่ระบุว่า “ติดต่อห้องพัก” จึงทำการค้นหาโรงแรมที่พักในพื้นที่ และพบกับหนึ่งในภาพของ โรงแรมทองผาภูมิริเวอร์  ซึ่งมีอาคารที่มีลักษณะตรงกันกับภาพในโพสต์ดังกล่าว ทำให้พบว่า โรงแรมแห่งนี้เป็นสถานที่ที่มีการถ่ายภาพเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น

ภาพจากโพสต์ที่แสดงภาพสถานที่ถ่ายภาพ แสงสีทอง (ซ้าย) เปรียบเทียบกับ ภาพโรงแรมทองผาภูมิริเวอร์ (ขวา)

หลังจากนั้นเราจึงใช้การค้นหาผ่าน Google Street View เพื่อตรวจสอบสถานที่ดังกล่าวว่าตรงกันหรือไม่ ซึ่งพบว่าด้านหลังของโรงแรมแห่งนี้ คือสถานที่ตั้งของเขาแหลมที่ถูกบันทึกภาพไว้ในโพสต์จริง

ภาพจากโพสต์ (ซ้าย) เปรียบเทียบกับ ภาพจากแผนที่ Google Street View ของโรงแรมทองผาภูมิริเวอร์ (ขวา)

แผนที่ Google Street View

“แสงสีทอง” เกิดขึ้นบ่อยหรือไม่?

“มันเป็นความปกติ ที่เกิดขึ้นบ่อยครั้ง” นายสุภณัฐ รัตนธนาประสาน เจ้าหน้าที่ภาพนิ่งและวิดิโอ สำนักสื่อดิจิทัล Thai PBS ให้คำนิยามถึงปรากฏการณ์ดังกล่าวในฐานะของช่างภาพข่าว ที่ผ่านการถ่ายภาพมาอย่างยาวนาน โดย นายสุภณัฐ ระบุว่า หากเป็นประสบการณ์ของช่างภาพ “แสงสีทอง” ที่พบนั้นถือว่าปรากฏการณ์ที่เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นตามปกติที่สามารถพบเจอได้  ซึ่งหากมองแบบช่างภาพ หากพระอาทิตย์คล้อยต่ำลงเท่าใด แสงก็จะยิ่งมีสีส้มมากขึ้นเรื่อย ๆ อุณหภูมิของแสงก็จะเปลี่ยนเป็นอุณหภูมิที่อุ่นขึ้นเรื่อย ๆ (คลิกที่นี่เพื่อดูลิงก์บันทึก)

สุภณัฐ รัตนธนาประสาน เจ้าหน้าที่ภาพนิ่งและวิดิโอ

ส่วนกรณีที่มีแสงสีทองเฉพาะบริเวณของยอดเขานั้น เนื่องจากวันดังกล่าวน่าจะเป็นวันที่ฟ้าใส หรือไม่มี “ตีนเมฆ” หรือ “เมฆต่ำ” ซึ่งในช่วงเวลาเย็นเมฆเหล่านี้มักจะอยู่ติดกับเส้นขอบฟ้า จึงทำให้แสงพระอาทิตย์สามารถสาดเป็นแนวตรงมาได้ ซึ่งโดยปกติแล้วแสงจะสาดเป็นมุม 45 องศา หรือ 30 องศา และคล้อยต่ำลงมาเรื่อย ๆ และเมื่อยิ่งใกล้เส้นขอบฟ้า แสงเหล่านั้นจะสาดมาเป็นแนวตรง ซึ่งอาจจะกระทบกับจุดนั้นจุดเดียว หรืออาจจะสาดมาโดนพื้นที่อื่น ๆ แต่ถ่ายมาไม่ครอบคลุมด้วยก็เป็นได้

จากที่ดูภาพดังกล่าว พบว่าเป็นการถ่ายภาพจากมือถือในระยะไกล ซึ่งการคำนวนค่าเคลวินในกล้องอาจจะทำให้คลาดเคลื่อนจนทำให้แสงสีทองมีความเข้มแบบนั้น แต่ปรากฏการณ์ดังกล่าวก็ถือเป็น “ความบังเอิญของความปกติ” อย่างรูปที่เคยถ่ายก็มีลักษณะคล้ายกันคือ แสงที่ตีนเมฆมีน้อย ทำให้เห็นพระอาทิตย์อยู่กลางเสาชิงช้า กทม. และอีกเรื่องคือเรื่องขององศาของพระอาทิตย์ที่ตกอาจจะทำให้มองเห็นได้แค่ช่วงนี้ช่วงเดียว เพราะมุมที่พระอาทิตย์ตกในขณะนี้ได้ส่องมาที่เขาลูกนี้พอดี แต่หากผ่านไปสัก 1 อาทิตย์ แสงดังกล่าวก็อาจจะไม่ส่องมายังจุดนี้แล้วก็ได้

ภาพแสดงแสงพระอาทิตย์ที่ส่องเป็นแนวตรง

เรื่องจริงเป็นอย่างไร?

ภาพ “ยอดเขาแหลมสีทอง” เป็น ภาพจริงจากเหตุการณ์ธรรมชาติ ไม่ใช่ภาพที่สร้างด้วย AI หรือภาพตกแต่ง ขณะที่การอธิบายทางวิทยาศาสตร์ รศ. เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ จากคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ชี้แจงว่า “เป็นเพียงแสงอาทิตย์ตอนเย็นที่ส่องกระทบยอดเขา จึงเห็นเป็นสีทอง ไม่ใช่ปรากฏการณ์เหนือธรรมชาติ”

เช่นเดียวกับ นายสุภณัฐ รัตนธนาประสาน ช่างภาพข่าว Thai PBS อธิบายเพิ่มเติมว่า ปรากฏการณ์แสงสีทองเช่นนี้เกิดขึ้นเป็นปกติในช่วงเย็น ซึ่งแสงดังกล่าวเกิดจากมุมของแสงอาทิตย์ที่ส่องตรงมาที่ภูเขาในช่วงที่ฟ้าใสหรือมีเมฆต่ำ (“ตีนเมฆ”) ขณะที่สีทองที่เข้ม อาจเกิดจากค่าการรับแสงของกล้องมือถือ (ค่าเคลวิน) ที่ไม่ตรงกับความเป็นจริงนัก จึงทำให้ได้ภาพที่แสงมีสีทองมากกว่าปกติ

ขณะที่การตรวจสอบด้วยเครื่องมือ เช่น Google Maps และ Google Street View พบว่ามุมภาพด้านหลังโรงแรมตรงกับวิวในโพสต์ ยืนยันได้ว่าเป็นภาพจริงของพื้นที่ในจังหวัดกาญจนบุรี ไม่ใช่ภาพตัดต่อ