กระบวนการตรวจสอบ

กระบวนการตรวจสอบข้อเท็จจริงของ Thai PBS Verify ดำเนินการบนหลักการสากลของ International Fact-Checking Network (IFCN) โดยให้ความสำคัญสูงสุดกับความถูกต้องของข้อมูล ความเป็นกลางทางการเมือง ความโปร่งใสของกระบวนการ และความรับผิดชอบต่อสาธารณะ วิธีวิทยานี้ออกแบบให้ตรวจสอบได้ทุกขั้นตอน ตั้งแต่การคัดเลือกข้อกล่าวอ้างจนถึงการเผยแพร่บทความที่สมบูรณ์และโปร่งใส

การตรวจสอบข้อเท็จจริงจะเริ่มต้นจากการคัดเลือกประเด็นที่มีผลกระทบต่อสาธารณะและมีความสำคัญต่อความเข้าใจของประชาชน ไม่ว่าจะเป็นประเด็นการเมือง นโยบายสาธารณะ เศรษฐกิจ สุขภาพ ความมั่นคง ประเด็นเชิงสังคม หรือเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับภัยพิบัติและเหตุการณ์เร่งด่วน รวมถึงข้อมูลที่สร้างจากเทคโนโลยีดิจิทัล เช่น AI และ Deepfake บุคลากรจะระบุและบันทึกแหล่งที่มา ความแพร่หลาย และบริบทของข้อกล่าวอ้าง เพื่อใช้เป็นข้อเท็จจริงตั้งต้นสำหรับการตรวจสอบ

เมื่อเข้าสู่ขั้นตอนการตรวจสอบ Thai PBS Verify ใช้หลักฐานเชิงประจักษ์จากหลายแหล่งและหลายมิติ โดยยึดหลัก Multi-source Verification ซึ่งรวมถึงข้อมูลราชการ เอกสารทางวิชาการ ฐานข้อมูลสาธารณะ งานวิจัย รายงานจากองค์กรที่เชื่อถือได้ ข้อมูลภาคสนาม ตลอดจนข้อมูลดิจิทัลที่ผ่านการตรวจสอบด้วยเครื่องมือมาตรฐาน เช่น Reverse Image Search การตรวจสอบ Metadata และชุดเครื่องมือ OSINT ต่าง ๆ หากประเด็นมีความซับซ้อนหรือเกี่ยวข้องกับความรู้เฉพาะด้าน  Thai PBS Verify จะปรึกษาผู้เชี่ยวชาญและให้โอกาสผู้ถูกกล่าวถึงในการชี้แจงอย่างเป็นธรรมก่อนสรุปผล

การสรุปผลของ Thai PBS Verify ตั้งอยู่บนหลักฐานเท่านั้น โดยปราศจากความคิดเห็นส่วนบุคคลหรือท่าทีทางการเมือง การจัดระดับผลการตรวจสอบจะใช้ระบบมาตรฐาน ได้แก่ จริง (Truth) ข่าวปลอม (Disinformation/Malinformation) ข่าวบิดเบือน (Misinformation) ภาพปลอม (Fake Image) และตรวจสอบแล้ว (Fact-Check) พร้อมคำอธิบายประกอบเพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจเหตุผลและกระบวนการที่ทำให้เกิดการจัดระดับนั้น

ทุกบทความมีการอ้างอิงแหล่งข้อมูลอย่างโปร่งใส พร้อมลิงก์ตรวจสอบได้ บรรณาธิการจะตรวจทานความถูกต้องก่อนเผยแพร่ หากพบข้อผิดพลาดในภายหลัง Thai PBS Verify จะดำเนินการแก้ไขตามนโยบาย Correction Policy โดยประกาศการแก้ไขอย่างชัดเจน เปิดเผย และให้ข้อมูลที่ถูกต้องแก่สาธารณะโดยเร็วที่สุด

กระบวนการทั้งหมดตั้งอยู่บนหลักการความเป็นกลางและความอิสระของฝ่ายบรรณาธิการ บุคลากรทุกคนต้องปฏิบัติตามนโยบายผลประโยชน์ทับซ้อน และไม่เข้าร่วมกิจกรรมทางการเมืองที่อาจส่งผลต่อความเป็นกลางของงานตรวจสอบ เพื่อให้ประชาชนมั่นใจได้ว่าทุกชิ้นงานของ Thai PBS Verify เกิดจากข้อเท็จจริงที่ตรวจสอบได้อย่างอิสระ ไม่ถูกแทรกแซงจากผู้มีอำนาจหรือกลุ่มผลประโยชน์ใด

Thai PBS Verify ทบทวนและพัฒนาวิธีวิทยานี้อย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลของ IFCN การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และสภาพการณ์ข่าวสารของสังคมไทย โดยยึดมั่นในเจตนารมณ์เดียวคือ การรักษาความถูกต้อง โปร่งใส และความไว้วางใจของสาธารณะในฐานะหน่วยงานตรวจสอบข้อเท็จจริงของสื่อสาธารณะไทย

หลักการการตรวจสอบของ Thai PBS Verify

ขั้นตอนแรก การคัดเลือกประเด็น มี 2 ระดับ

• ระดับสูง เป็นประเด็นที่อยู่ในช่วงสถานการณ์อ่อนไหว ประเด็นที่มีการกระจายอย่างรวดเร็ว ประเด็นที่ส่งผลกระทบกับชีวิตและทรัพย์สิน
• ระดับมาตรฐาน เป็นประเด็นทั่วไปที่ยังส่งผลกระทบไม่รุนแรง

โดยประเด็นทั้ง 2 ระดับกำลังอยู่ในกระแสในสื่อสังคมออนไลน์ ณ เวลานั้น ครอบคลุมถึงแนวโน้ม รูปแบบ และข่าวสารเกี่ยวกับการตรวจสอบข้อเท็จจริงและข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง

ขั้นตอนสอง การตรวจสอบข้อเท็จจริงบนความถูกต้องและโปร่งใส ผู้ตรวจสอบข้อเท็จจริง (Fact Checker) ตรวจสอบข้อเท็จจริงอย่างละเอียดหลากวิธีและหลายขั้นตอนด้วยเทคโนโลยีการสื่อสารขั้นสูง และหรือการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญในประเด็นนั้น

ขั้นตอนสาม บรรณาธิการตรวจสอบข้อเท็จจริงซ้ำอีกครั้งก่อนเผยแพร่สู่ผู้ชม

ขั้นตอนสี่ เผยแพร่สู่ผู้ชมบนแพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์ที่หลากหลายเพื่อกระจายสู่วงกว้าง