ปี 2025 ถือเป็นโอกาสพิเศษที่องค์การสหประชาชาติ (UN) จะมีอายุครบ 80 ปี ดังนั้นหัวข้อของการประชุมในรอบนี้จึงเน้นเรื่องความเป็นหนึ่งเดียวกันและอนาคตของ UN ในการสร้างสันติภาพ การพัฒนาและสิทธิมนุษยชน แต่ความขัดแย้งที่กำลังเกิดขึ้นในหลายภูมิภาคทั่วโลก กลายเป็นบททดสอบสำคัญของความร่วมมือนี้
ทางการสหรัฐฯ ยกระดับการรักษาความปลอดภัยโดยรอบสำนักงานใหญ่ UN ในนิวยอร์ก รวมทั้งสั่งระดมกำลังตำรวจหลายพันนายและเจ้าหน้าที่จากหน่วยงานอื่น ๆ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการอารักขาผู้นำและคณะผู้แทนจากมากกว่า 150 ประเทศทั่วโลกที่เดินทางมาร่วมประชุมสมัชชาสหประชาชาติ (UNGA) ซึ่งเริ่มต้นขึ้นในวันที่ 23 ก.ย.ตามเวลาท้องถิ่น
การรักษาความปลอดภัยอย่างเข้มงวด มีขึ้นในช่วงที่สหรัฐฯ กำลังเผชิญกับปัญหาการใช้ความรุนแรงทางการเมือง จากกรณีการลอบสังหารนักเคลื่อนไหวฝ่ายขวาในสหรัฐฯ ขณะที่การสู้รบในกาซาและยูเครนยังคงเข้มข้น
ปี 2025 ประเด็นที่น่าจะแย่งพื้นที่สื่อทั่วโลกแทบจะทั้งหมด หนีไม่พ้นประเด็นกาซาและปาเลสไตน์ หลังจากชาติตะวันตกและยุโรป 10 ประเทศ เริ่มทยอยรับรองรัฐปาเลสไตน์อย่างเป็นทางการไปแล้วตั้งแต่วันที่ 21 ก.ย.ที่ผ่านมา ทั้งแคนาดา ออสเตรเลีย อังกฤษ โปรตุเกส และล่าสุดคือฝรั่งเศสกับมอลตา ซึ่งถือเป็นความสำเร็จสำคัญในเชิงสัญลักษณ์สำหรับชาวปาเลสไตน์ทั่วโลก
แม้ว่าความพยายามในการต่อสู้เพื่อก่อตั้งรัฐปาเลสไตน์จะมองย้อนไปได้ถึงปี 1967 แต่กว่าที่ปาเลสไตน์จะออกมาประกาศเป็นรัฐอิสระได้ต้องรอจนถึงปี 1988 ซึ่งเป็นการประกาศแต่เพียงฝ่ายเดียว ในขณะที่ดินแดนปาเลสไตน์ยังคงถูกอิสราเอลยึดครอง
ส่วนการหารือทางตรงระหว่างอิสราเอลกับองค์การปลดปล่อยปาเลสไตน์ (PLO) จนนำมาสู่การลงนามข้อตกลงออสโลในปี 1993 สร้างความหวังถึงการก่อตั้งรัฐปาเลสไตน์และการอยู่ร่วมกันของ 2 ชาติ
แม้ว่าแนวทางสองรัฐจะยังลุ่ม ๆ ดอน ๆ แต่สถานะของปาเลสไตน์บนเวทีโลกเริ่มเด่นชัดมากขึ้น หลังจากยูเนสโกลงมติรับปาเลสไตน์เป็นรัฐสมาชิก ก่อนที่ปาเลสไตน์จะได้รับสถานะเป็นรัฐผู้สังเกตการณ์ที่ไม่ได้เป็นสมาชิกของ UNGA ในปี 2012 และอีก 2 ปีถัดมา สวีเดนกลายเป็นยุโรปตะวันตกชาติแรกที่รับรองรัฐปาเลสไตน์อย่างเป็นทางการ
เมื่อปลายสัปดาห์ที่ผ่านมา สมาชิก UNGA ลงมติอนุญาตให้ มาห์มูด อับบาส ประธานาธิบดีปาเลสไตน์ สามารถกล่าวสุนทรพจน์บนเวที UNGA ผ่านระบบออนไลน์ได้ หลังจากสหรัฐฯ ปฏิเสธการออกวีซาให้อับบาส เพื่อเดินทางเข้าร่วมการประชุม ซึ่งสถานการณ์นี้คล้ายกับเมื่อปี 1988 ที่ ยัสเซอร์ อาราฟัต ผู้นำ PLO ถูกปฏิเสธวีซา ก่อนที่การประชุมจะย้ายไปจัดที่นครเจนีวาของสวิตเซอร์แลนด์แทน
สารที่อับบาสจะกล่าวบนเวทีประชุมในครั้งนี้ถูกจับตามองอย่างมาก หลังจากตะวันตกหลายชาติยกระดับการกดดันอิสราเอล ผ่านมาตรการคว่ำบาตรและการรับรองรัฐปาเลสไตน์
ถือเป็นการส่งสัญญาณที่ชัดเจนว่าประเทศต่าง ๆ เริ่มหมดความอดทนกับอิสราเอลลงไปทุกขณะ แม้ว่ามาตรการเหล่านี้จะไม่ได้ผลเป็นรูปธรรมมากนัก หากสหรัฐฯ ยังคงหนุนหลังอิสราเอล แต่อับบาสไม่ใช่ผู้นำเพียงคนเดียวที่จะมีบทบาทเด่นบนเวที UNGA ในปีนี้
มีความเป็นไปได้ที่สุนทรพจน์ของเบนจามิน เนทันยาฮู นายกรัฐมนตรีอิสราเอล ในวันที่ 26 ก.ย.นี้ จะดุเดือดกว่าปีก่อน ๆ ทั้งเรื่องแผนในกาซาและอนาคตของปาเลสไตน์นับจากนี้ไป หลังจากที่ในระยะหลัง ๆ ชาติพันธมิตรมีท่าทีแข็งกร้าวต่ออิสราเอลเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่งนักวิเคราะห์บางคนมองว่าสถานการณ์เลวร้ายที่สุดอาจถึงขั้นผนวกรวมเวสต์ แบงค์
ขณะที่โวโลดิมีร์ เซเลนสกี ประธานาธิบดียูเครน ขึ้นกล่าวสุนทรพจน์ในวันที่ 24 ก.ย. คาดว่าผู้นำยูเครนจะใช้โอกาสนี้เรียกเสียงสนับสนุนจากทั่วโลกในช่วงที่โดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐฯ ยังคงปิดปากเงียบ ทั้งการไม่ยอมวิจารณ์ วลาดิเมียร์ ปูติน ประธานาธิบดีรัสเซียและไม่คว่ำบาตรรัสเซีย
แต่ดาวเด่นน้องใหม่ปีนี้คือ อาห์เหม็ด อัล-ชารา ประธานาธิบดีซีเรีย ที่สร้างประวัติศาสตร์หน้าใหม่ด้วยการโค่นล้มตระกูลอัสซาด เมื่อเดือน ธ.ค.2567 ถือเป็นการรูดม่านปิดฉากสงครามกลางเมืองที่ยาวนานกว่า 13 ปีลงไปได้
อัล-ชารา จะเป็นผู้นำซีเรียคนแรกที่เข้าร่วมประชุม UNGA ในรอบกว่า 60 ปี แม้ว่าตัวเขาและกลุ่ม "ฮายาต ตาห์รีร์ อาล-ชาม" ซึ่งเคยมีสายสัมพันธ์กับกลุ่มอัลกออิดะห์ จะถูก UN คว่ำบาตร แต่สหรัฐฯ ก็อนุญาตให้เขาเดินทางมาร่วมประชุมได้ ซึ่งถือเป็นการส่งสัญญาณสำคัญถึงการยอมรับอัล-ชารา และรัฐบาลซีเรียชุดปัจจุบันบนเวทีโลก
ขณะที่เวที UNGA อาจเป็นนาทีทองสุดท้ายในการเดินเกมเชิงการทูตเรื่องโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน หลังจากมาตรการคว่ำบาตรอิหร่านของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (UNSC) จะเริ่มกลับมามีผลบังคับใช้อีกครั้งในวันที่ 28 ก.ย.นี้
นอกจากนี้ ประเด็นเรื่องสิ่งแวดล้อมน่าจะถูกหยิบขึ้นมาพูดบนเวทีนี้เหมือนเช่นทุก ๆ ปี โดยเฉพาะอย่างยิ่งสุนทรพจน์ของประเทศหมู่เกาะเล็ก ๆ และประเทศที่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศโลก
ตามปกติ ตัวแทนแต่ละประเทศจะมีเวลากล่าวสุนทรพจน์กันคนละประมาณ 15 นาที และแม้ว่า UN จะขอให้ยึดตามกรอบเวลาที่มี แต่ก็มีผู้นำบางคนพูดแบบไม่ยอมลงจากเวที เช่น ฟิเดล คาสโตร ผู้นำคิวบา ที่เคยขึ้นพูดเมื่อปี 1960 ใช้เวลาไปทั้งสิ้น 4 ชั่วโมงครึ่ง
อ่านข่าว
"ฝรั่งเศส" ประกาศรับรอง "รัฐปาเลสไตน์" ในเวที UNGA
อิสราเอลปฏิเสธ "รัฐปาเลสไตน์" จากการรับรองจากชาติตะวันตก
ปลดล็อก "ปาเลสไตน์" ทำไมหลายประเทศต้องให้การรับรอง "รัฐ"