จับตา "ทุนจีน" ฮุบธุรกิจมะพร้าวน้ำหอม

"มะพร้าวน้ำหอมไทย" ได้รับความนิยมจากตลาดจีน ความต้องการที่เพิ่มขึ้น ทำให้มีนักลงทุนจีนเข้ามาตั้งโรงคัดบรรจุ หรือล้งมากขึ้น โดยเฉพาะ จ.ราชบุรี แหล่งปลูกสำคัญ มีกว่า 200 ล้ง แต่ราคากลับตกต่ำ จนถูกตั้งข้อสังเกตว่ากลุ่มทุนจีนอาจเข้าครอบงำอย่างเบ็ดเสร็จ

ไทยพีบีเอสสำรวจสวนมะพร้าว ต.ท่านัด อ.ดำเนินสะดวก จ.ราชบุรี พบว่า มีการปักป้ายโฆษณาอักษรภาษาจีน และมีภาษาไทยกำกับ ระบุว่าเป็นแหล่งผลิตมะพร้าวน้ำหอมคุณภาพ และบริษัทมีผลิตภัณฑ์จากมะพร้าวที่หลากหลาย เช่น น้ำมะพร้าว 100 % น้ำมะพร้าวสีชมพู

พื้นที่ไม่ไกลกัน ที่ ต.แพงพวย พบป้ายโฆษณาขายเครื่องดื่มลักษณะคล้ายน้ำมะพร้าว เป็นภาษาจีนอีก 1 ป้าย เมื่อขับรถสำรวจล้ง ใน อ.ดำเนินสะดวก พบว่า มีล้งมะพร้าวน้ำหอม มีชื่อบริษัทเป็นชื่อจีน และมีภาษาจีน กระจายอยู่รอบ ๆ หลายแห่ง

ชาวบ้านในพื้นที่ ให้ข้อมูลว่า ปัจจุบันทุนจีนรุกเข้ามาในอุตสาหกรรมมะพร้าวน้ำหอมไทยอย่างครบวงจร ทั้งการผลิต แปรรูป และส่งออก โดยล้งส่วนใหญ่ที่ส่งออกจะเป็นการร่วมทุนไทย-จีน ส่วนล้งที่เป็นของคนไทยโดยตรงมีน้อย ส่วนใหญ่คนไทยจะรับจ้างผลิตส่งให้กับนายทุนจีนอีกทอดหนึ่ง

นายชวลิต หงส์ศุภางค์พันธุ์ ผู้บริหาร บริษัท เพียวฟรุ๊ต อ.ดำเนินสะดวก จ.ราชบุรี บอกว่า จำนวนล้งในพื้นที่เพิ่มขึ้นตามความต้องการของตลาดจีน มีนักลงทุนจีนเข้ามารับซื้อผลผลิตและแปรรูปเพิ่มขึ้น สำหรับล้งของตนนั้นจะรับจ้างผลิต ปอกเปลือก ตัดแต่งทรง ส่งให้กับบริษัทจีนที่เซี่ยงไฮ้เพื่อขายต่ออีกทอดหนึ่ง ในลักษณะ OEM ส่วนราคาตลาดปลายทางที่จีนเป็นผู้กำหนด และใช้เป็นราคาอ้างอิงรับซื้อผลสดจากเกษตรกร

ด้านนายสุเทพ พิสุทธิ์ไพศาล เกษตรกร ต.ท่านัด อ.ดำเนินสะดวก จ.ราชบุรี เชื่อว่า ราคามะพร้าวที่ตกต่ำ ส่วนหนึ่งมาจากการกดราคา หรือฮั้วราคาของล้ง ซึ่งมีทั้งล้งที่จดทะเบียนถูกต้องและไม่ถูกต้อง

นายไชยวิทย์ บัวงาม ประธานสภาเกษตรกร จ.ราชบุรี ระบุว่า ทุนจีนมีบทบาทสำคัญในอุตสาหกรรมมะพร้าวน้ำหอมไทย เพราะไทยพึ่งพาตลาดจีนถึง 80% ช่วงแรกล้งเข้ามารับซื้อในราคาสูง แต่เมื่อมีทุนจีนเข้ามามากขึ้น ราคามะพร้าวกลับปรับตัวลดลง มีการดำเนินธุรกิจแบบครบวงจร จากเดิมที่เข้ามารับซื้อ ปัจจุบันเข้ามาเซ้ง-เช่าสวนมะพร้าว ปลูกและป้อนโรงงานเอง รวมทั้งเป็นผู้กำหนดราคารับซื้อและส่งออก

ขณะนี้ จ.ราชบุรี อยู่ระหว่างการสำรวจจำนวนล้งที่แน่ชัดว่าปัจจุบันมีจำนวนเท่าใด เบื้องต้นเฉพาะ จ.ราชบุรี มีล้งประมาณ 200 ล้ง โดยเป็นล้งที่ขึ้นทะเบียนถูกต้อง 30-40 ล้ง และไม่ขึ้นทะเบียนกว่า 100 ล้ง

ขณะที่นายจรัญ เจริญทรัพย์ นายกสมาคมมะพร้าวน้ำหอมไทย ระบุว่า การสังเกตล้งจีน หากเป็นล้งขนาดใหญ่จะอยู่ที่ติดถนน แต่บางล้งไปตั้งในสวนมะพร้าวที่รถตู้คอนเทนเนอร์สามารถลากตู้เข้าไปได้ ส่วนการเช่าพื้นที่ปลูกมะพร้าวของทุนจีน ประเมินว่า จ.ราชบุรี มีพื้นที่หลายพันไร่ โดยใช้วิธีเช่าจากเกษตรกร จะมีการรวมแปลงหลักสิบไร่ไปจนถึงหลักร้อยไร่ หรือซื้อผ่านนอมินีคนไทย ค่าเช่าอยู่ที่ 5,000-15,000 บาทต่อไร่ต่อปี ขึ้นอยู่กับราคามะพร้าว ส่วนที่ดินเปล่าอยู่ที่ 3,000-4,000 บาทต่อไร่ต่อปี โดยจ้างชาวสวนดูแลผลผลิตและเข้าโรงงาน บางสวนมีพนักงานที่จบด้านการเกษตรของจีนมาคอยดูแลสวนด้วย จึงกังวลว่า อาจไม่ใช่แค่การรุกธุรกิจมะพร้าวเท่านั้น แต่ยังได้เทคโนโลยีพันธุ์มะพร้าวจากไทยไปด้วย จึงต้องการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตรวจสอบการเข้ามาลงทุนของกลุ่มทุนจีนในลักษณะกินรวบหรือไม่ เพราะเริ่มลงลึกถึงแหล่งผลิต

ด้านนายพูนพงษ์ นัยนาภากรณ์ อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ระบุว่า ได้ตรวจสอบล้งมะพร้าว 5 แห่ง ในพื้นที่ อ.เมืองราชบุรี อ.โพธาราม อ.บางแพ และ อ.ดำเนินสะดวก หลังได้รับการร้องเรียนว่า ล้งมะพร้าวอาจเข้าข่ายเป็นนอมินี ฝ่าฝืนกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และกดราคารับซื้อ ขณะนี้กรมฯ อยู่ระหว่างตรวจสอบ ส่วนการเข้ามาปลูกมะพร้าวของต่างด้าวนั้น ตามกฎหมายไม่สามารถทำได้

สำหรับสถานการณ์ส่งออกมะพร้าวน้ำหอมไปตลาดจีน ปี 2566 ส่งออกได้กว่า 430,000 ตัน มูลค่าการส่งออกกว่า 288 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ หรือเกือบ 10,000 ล้านบาท ก่อนที่ปี 2567 และปี 2568 การส่งออกจะลดลงเหลือส่งออกได้กว่า 200,000 ตัน ลดลงร้อยละ 9.2 เมื่อเทียบกับปีก่อน