"ปากกาลดน้ำหนักเถื่อน" เทรนด์ผอมไวโลกออนไลน์ จุดเสี่ยงใหม่คนอยากหุ่นดี

ในยุคดิจิทัลที่ภาพลักษณ์และรูปร่าง ถูกกำหนดโดยแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย "ปากกาลดน้ำหนัก" หรือยาฉีดในกลุ่ม GLP-1 Receptor Agonists ได้รับความสนใจอย่างล้นหลาม จากการแชร์ประสบการณ์และภาพก่อนใช้-หลังใช้ (Before-After) ของอินฟลูเอนเซอร์และเหล่าเซเลบริตี ทำให้หลายคนมองว่าเป็นทางลัดสู่หุ่นในฝันที่ง่ายและรวดเร็ว

อย่างไรก็ตาม สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ออกมาประกาศเตือนว่า ยากลุ่มนี้ไม่ใช่ "ยาเสริมความงาม" แต่เป็นยารักษาโรคที่ต้องใช้ภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิดจากแพทย์เท่านั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อพบการลักลอบจำหน่ายผลิตภัณฑ์เถื่อนผ่านช่องทางออนไลน์ ซึ่งอาจก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรงถึงขั้นเสียชีวิต

รู้จัก "ปากกาลดน้ำหนัก"

ปากกาลดน้ำหนักที่ได้รับความนิยมในปัจจุบัน คือยาสังเคราะห์ที่เลียนแบบฮอร์โมน Glucagon-like peptide-1 (GLP-1) ซึ่งร่างกายหลั่งออกมาจากลำไส้เล็กหลังรับประทานอาหาร ฮอร์โมนนี้มีบทบาทหลักในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและการย่อยอาหาร

ยา GLP-1 Receptor Agonists จะกระตุ้นให้ตับอ่อนหลั่งอินซูลินมากขึ้น ลดการผลิตน้ำตาลจากตับ และที่สำคัญคือชะลอการเคลื่อนตัวของอาหารจากกระเพาะอาหาร ทำให้เกิดความรู้สึกอิ่มนาน ลดความอยากอาหาร และนำไปสู่การลดน้ำหนักอย่างมีนัยสำคัญ

ยาที่ได้รับอนุญาตในประเทศไทยและทั่วโลกสำหรับการควบคุมน้ำหนัก ได้แก่ Liraglutide (เช่น Saxenda® ฉีดวันละครั้ง) Semaglutide (เช่น Wegovy® หรือ Ozempic® ฉีดสัปดาห์ละครั้ง) และ Tirzepatide (เช่น Mounjaro® ฉีดสัปดาห์ละครั้ง ซึ่งเป็น dual agonist ที่ออกฤทธิ์ทั้ง GLP-1 และ GIP)

จากการศึกษาทางคลินิกพบว่า เมื่อใช้ร่วมกับการปรับพฤติกรรม ลดน้ำหนักเฉลี่ยได้ดังนี้ Liraglutide ประมาณร้อยละ 5-10 Semaglutide ประมาณร้อยละ 12-15 และ Tirzepatide สูงถึงร้อยละ 15-20 เมื่อเทียบกับกลุ่มยาหลอก ข้อมูลจากการศึกษาเรื่อง Glucagon-like Receptor-1 agonists for obesity: Weight loss outcomes, tolerability, side effects, and risks

อย่างไรก็ตาม ข้อบ่งใช้ที่ชัดเจนคือสำหรับผู้ป่วยโรคอ้วนเรื้อรัง (BMI ≥ 30) หรือ BMI ≥ 27 ร่วมกับโรคแทรกซ้อน เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือไขมันในเลือดผิดปกติ ไม่ใช่สำหรับผู้ที่มีน้ำหนักปกติหรือต้องการลดเพื่อความงามเพียงอย่างเดียว

ภัยเงียบปากกาลดน้ำหนัก "เถื่อน-ออนไลน์"

ปัจจุบันในประเทศไทยและทั่วโลกกำลังเผชิญกับ "ภัยเงียบ" จากตลาดมืดปากกาลดน้ำหนักเถื่อน ความต้องการที่พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ร่วมกับการขาดแคลนยาในระบบสาธารณสุข ทำให้เกิดการจำหน่ายผ่านเว็บไซต์ปลอม แอปพลิเคชัน และโซเชียลมีเดียจำนวนมาก

ผู้ขายมักแอบอ้างโลโก้หน่วยงานรัฐหรือรีวิวปลอมเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ไม่ได้ผ่านการตรวจสอบด้านความปลอดภัย ประสิทธิภาพ และคุณภาพตามมาตรฐานสากล หลายชิ้นตรวจพบว่าไม่มีตัวยาสำคัญ หรือปนเปื้อนสารอันตราย เช่น โลหะหนัก สารทำละลายอินทรีย์ เชื้อแบคทีเรีย หรือแม้กระทั่งบรรจุอินซูลินแทน ซึ่งหากผู้ใช้ไม่ได้เป็นเบาหวานอาจทำให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำเฉียบพลัน จนช็อกและเสียชีวิต

ยิ่งไปกว่านั้น ยากลุ่มนี้ต้องเก็บรักษาในตู้เย็น (2-8°C) และหลีกเลี่ยงการสั่นสะเทือน หากขนส่งผ่านไปรษณีย์หรือช่องทางเถื่อนโดยไม่ควบคุมอุณหภูมิ ยาอาจเสื่อมสภาพ กลายเป็นสารที่ก่อให้เกิดพิษต่อตับ ไต หรือระบบประสาทได้ง่าย ผู้ใช้จำนวนไม่น้อยพบปัญหานี้หลังฉีดแล้วเกิดอาการผิดปกติรุนแรง

องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ หรือ FDA ให้ข้อมูลว่า หนึ่งในกลยุทธ์ที่ผู้ค้าผิดกฎหมายใช้บ่อยคือ การขายในรูปแบบ "Research Chemicals" หรือ "สารเคมีเพื่อการวิจัย" พร้อมป้ายกำกับว่า "Not for human consumption" เพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายควบคุมยา แต่ในทางปฏิบัติ ผู้ขายกลับให้คำแนะนำโดสและวิธีฉีดผ่านแชตส่วนตัวหรือกลุ่มปิด ทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิดว่าปลอดภัย สารเหล่านี้ผลิตในโรงงานที่ไม่ได้มาตรฐาน cGMP (Current Good Manufacturing Practice) ไม่มีการตรวจสอบความบริสุทธิ์ จึงเสี่ยงปนเปื้อนสูงมาก ต่างจากยาเกรดเภสัชกรรมที่ผลิตโดยบริษัทชั้นนำ ที่ผ่านการทดสอบเข้มงวด

ภาพประกอบข่าว

วิธีสังเกตปากกาลดน้ำหนักแท้-เถื่อน

ข้อมูลบริษัทผู้ผลิตปากกาลดน้ำหนักในสหรัฐฯ Novo Nordisk และ FDA มีดังนี้

• ปากกาลดน้ำหนักของแท้ ตัวปากกาจะไม่ขยายความยาวออกเมื่อหมุนตั้งปริมาณยา หน้าต่างแสดงปริมาณยาจะแสดงเฉพาะเลขโดสที่กำหนดเท่านั้น (เช่น 0.25, 0.5 หรือ 1 มก.)
• ฉลากคุณภาพสูง กาวแน่น กล่องมีรอยปรุมาตรฐาน เลขทะเบียน อย. ชัดเจน
• ส่วนของปลอม ปากกาจะยืดออก ฉลากเบลอ มีคำผิด เช่น "1pen" ติดกัน กล่องไม่มีรอยปรุ หรือพิมพ์สีเพี้ยน
• หากพบลักษณะเหล่านี้ ให้หยุดใช้ทันทีและแจ้ง อย.

ผลข้างเคียง-อันตรายหากใช้ยานอกเหนือคำสั่งแพทย์

แม้จะเป็นยาแท้ หากใช้โดยไม่มีแพทย์ดูแล ก็ยังมีความเสี่ยง

• ผลข้างเคียงทั่วไปพบมากกว่าร้อยละ 70 ในช่วงแรก ได้แก่ คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ท้องผูก ปวดท้อง ซึ่งมักดีขึ้นเมื่อปรับโดสช้า ๆ
• ผู้ใช้บางคนก็อาจพบผลข้างเคียงที่รุนแรง เช่น ตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน นิ่วในถุงน้ำดี โรคถุงน้ำดีอักเสบ และความเสี่ยงเนื้องอกต่อมไทรอยด์บางชนิด
• ความเสี่ยงระหว่างการผ่าตัด มีงานวิจัยระบุว่ายาในกลุ่ม GLP-1 ทำให้กระเพาะอาหารบีบตัวช้าลง ส่งผลให้มีเศษอาหารค้างอยู่ในกระเพาะนานกว่าปกติ แม้จะงดอาหารตามกำหนดก่อนผ่าตัดแล้วก็ตาม ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงในการสำลักอาหารเข้าสู่ปอดระหว่างการดมยาสลบ

อิทธิพลของโซเชียลมีเดีย-อินฟลูเอนเซอร์

บทความเรื่อง Ozempic, Celebrities, and TikTok: A Regulatory Nightmare Waiting to Happen? จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดระบุว่า ในยุค 5G แพลตฟอร์มโซเชียลมีบทบาทอย่างมากในการขับเคลื่อนกระแส "Ozempic Face" หรือรูปร่างที่ผอมเพรียวอย่างรวดเร็ว

และการที่เซเลบริตีและอินฟลูเอนเซอร์ต่างออกมารีวิวถึงยาเหล่านี้ โดยไม่ได้ระบุถึงผลข้างเคียงอย่างครบถ้วน หรือไม่ได้แจ้งว่าเป็นการรับจ้างรีวิวผลิตภัณฑ์ ถือเป็นปัญหาใหญ่ที่หน่วยงานกำกับดูแลทั่วโลกกำลังเร่งแก้ไข การนำยาฉีดมาใช้ในลักษณะ "ยาเสริมความงาม" เพื่อลดน้ำหนัก เป็นเรื่องที่น่ากังวลและอาจนำไปสู่ปัญหาการใช้ยาในทางที่ผิด

อ่านข่าวอื่น :

ถอนคำขอลี้ภัยไปอีกราย กัปตันทีมฟุตบอลหญิงอิหร่าน

ปตท.ชี้ความต้องการน้ำมันพุ่ง 2-3 เท่า ปรับแผนจัดหาน้ำมันดิบ-LNG

ผู้ก่อเหตุเปิดฉากยิง ขณะปิดล้อมบังคับใช้กฎหมายในพื้นที่ปัตตานี จนท.เสียชีวิต 1 นาย