“ตลอดชีวิตรับราชการคิดเสมอว่า ข้าราชการต้องทำงานเพื่อประชาชน แต่ตอนอยู่กฤษฎีกา จะไม่ทราบว่ากฎหมายที่เราเขียนมีอิมแพคกับประชาชนมากน้อยแค่ไหน จนมาทำงานที่กระทรวงยุติธรรมที่เป็นหน่วยปฏิบัติ จึงทำงานใกล้ชิดกับประชาชนมาก หน่วยงานในสังกัดกระทรวงยุติธรรม มีภารกิจหลากหลายในกระบวนการยุติธรรม ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ เมื่อถามว่า กระทรวงยุติธรรมจะเป็นที่พึ่งของประชาชนได้อย่างไร...อยู่ที่เราจะทำให้ได้เต็มกำลัง และใช้ศักยภาพที่มีอยู่ อย่างเต็มที่” พงษ์สวาท นีละโยธิน ปลัดกระทรวงยุติธรรม ให้สัมภาษณ์ไว้ใน “คอลัมน์ คนยุติธรรม”

แม้ “ปลัดต่าย” พงษ์สวาท จะไม่ใช่ “ลูกหม้อ” ของกระทรวงยุติธรรม แต่หากวัดคุณสมบัติและปูมหลังความเชี่ยวชาญด้านกฎหมาย แทบไม่แตกต่างจากอดีตปลัดกระทรวงตราชั่ง ที่ผ่านมา จบนิติศาสตร์บัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เริ่มต้นทำงานในตำแหน่งนิติกร 3 กองกฎหมายไทย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ตั้งแต่ปี 2535 เติบโตตามลำดับเป็นฝ่ายเลขานุการ คณะกรรมการกฤษฎีกา

ก่อนก้าวสู่ตำแหน่งรองเลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกา และผอ.สำนักงานขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ยุทธศาสตร์ชาติและการสร้างความสามัคคีปรองดอง (ปย.ป.) ก่อนที่ ดร.วิษณุ เครืองาม รองนายกฯที่กำกับดูแลฝ่ายกฎหมาย สมัยรัฐบาลพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์อาชา จะโอนย้ายให้ขึ้นมาดำรงตำแหน่งปลัดกระทรวงยุติธรรม เมื่อเดือน ก.ค.2565 ทำหน้าที่กำกับดูแลหน่วยงานในสังกัด 10 กรม และอีก 2 องค์กรมหาชน

ปลัดยธ."ต้องเดินไปข้างหน้า ใช้ความรู้ด้านกฎหมายที่ติดตัวมา เป็นต้นทุน"

ในช่วงการทำงานข้ามห้วย จากสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา มาอยู่กระทรวงตราชั่ง ในปีที่ 3 “ปลัดต่าย” พงษ์สวาท ให้สัมภาษณ์ว่า ต้องขอบคุณผู้บริหารกระทรวงยุติธรรมในอดีต ที่วางระบการทำงานได้อย่างดีและเข้มแข็ง

แม้วันนี้ผู้บริหาร หรือบุคลากรจะเปลี่ยนไป แต่ผลงานของกระทรวงยุติธรรมที่ผ่านมา คือตัวชี้วัดเมื่อประชาชนเดือดร้อน เดินเข้ามาหากระทรวงยุติธรรม ก็อย่าทิ้งโอกาสนี้

“…ถ้าจะมองไปข้างหน้า ต้องเหลียวข้างหลัง สิ่งไหนดีต้องเก็บรักษาไว้และทำให้ดียิ่งขึ้น สิ่งที่ต้องทำไปข้างหน้าคือ ต้องทันสมัย ทันสถานการณ์ โดยนำเทคโนโลยีมาขับเคลื่อนการทำงาน คือ การพัฒนาองค์ความรู่ให้เท่าทันต่อยุคสมัย และเท่าทันต่อองค์กร ก้าวต่อไป คือต้องขับเคลื่อนไปพร้อมกันทั้งองค์กรและบุคลากร ด้วยการถ่ายทอดนโยบายจากผู้บริหาร ลงไปสู่ผู้ปฎิบัติในทุกระดับถึงหน่วยงานกระทรวงยุติธรรม ระดับพื้นที่ โดยหน่วยงานในพื้นที่ต้องรับทราบนโยบายแนวทางการทำงาน เพื่อขับเคลื่อนการดำเนินงานไปพร้อมกัน” ปลัดยุติธรรมคนที่ 33 เคยกล่าวไว้

นับแต่รับตำแหน่งปลัดยุติธรรม ในกระทรวงตราชั่ง มีข้าราชการเมืองจาก 3 พรรคการเมือง ที่เข้ามากำกับดูแลนโยบาย ประกอบด้วย “สมศักดิ์ เทพสุทิน” พรรคพลังประชารัฐ เป็นรมว.ยธ. ในรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ตั้งแต่ปี 2562-2566 พ.ต.อ.ทวี สอดส่อง พรรคประชาชาติ เป็นรมว.ยธ. 2 ยุค ยุคแรกรัฐบาลเพื่อไทย มีนายเศรษฐา ทวีสิน เป็นนายกฯ ช่วง 1 ก.ย.2566-3 ก.ย.2567 และรัฐบาลแพทองธาร ชินวัตร ช่วง 3 ก.ย.67-18 ก.ย.2568

ต่อมารัฐบาลภูมิใจไทย อนุทิน 1 พล.ต.ท.รุทธพล เนาวรัตน์ เป็นรมว.ยุติธรรม ตั้งแต่วันที่ 19 ก.ย.2568-30 มี.ค.2569 และเป็นรมว.ยธ.รอบ 2 ในรัฐบาลอนุทิน 2 ตั้งแต่ 30 มี.ค.2569-ปัจจุบัน

ตลอดช่วงเวลา 2-3 ปีที่มานั่งในตำแหน่งปลัดกระทรวงตาชั่ง “ปลัดต่าย” พงษ์สวาท มักไม่ค่อยให้สัมภาษณ์สื่อ แม้จะปรากฎตัวในงานของกระทรวงฯ และหน่วยงานในสังกัดอย่างสม่ำเสมอ จึงทำให้ไม่ค่อยมีข่าวมากนัก ยกเว้นช่วงที่มีเหตุการณ์ชั้น 14 โรงพยาบาลตำรวจ ในยุคที่ พ.ต.อ.ทวี เป็นรมว.ยุติธรรม ที่ปรากฏชื่อว่า เซ็นอนุมัติรับทราบรายงาน หลังอธิดีกรมราชทัณฑ์ (ในขณะนั้น) ขอขยายเวลา “ทักษิณ ชินวัตร” รักษาตัวรพ.ตำรวจ เป็นเวลา 60 วัน ตามระเบียบกรมราชทัณฑ์

7 ก.ค.2569 หลังครม. มีมติโยก “ปลัดบอย” ปิยะศิริ วัฒนวรางกูร เลขาศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) มานั่งตำแหน่งปลัดยุติธรรม ให้ “ปลัดต่าย” พงษ์สวาท นีละโยธิน ไปเป็นที่ปรึกษานายกรัฐมนตรี ฝ่ายข้าราชการประจำ ประจำสำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี สำนักนายกรัฐมนตรี

ซึ่งตำแหน่งดังกล่าว เป็นที่รับรู้กันในหมู่ข้าราชการระดับ 11 ว่า ถูกเก็บเข้ากรุ ให้ไปนั่งตบยุง จึงเป็นที่มาของยื่นหนังสือลาออกจากราชการ และไม่ขอรับตำแหน่งที่ปรึกษานายกฯ ต่อ พล.ต.ท.รุทธพล เนาวรัตน์ รมว.ยุติธรรม เมื่อวันที่ 8 ก.ค.2569

ปัจจุบัน รมว.ยุติธรรม ยังไม่ได้เซ็นอนุมัติให้ปลัดต่าย “พงษ์สวาท” ลาออก ยืนยันว่า ไม่มีเรื่องการเมืองเข้ามาเกี่ยวข้อง แต่เป็นการย้ายตามวงรอบ เนื่องจากจะปฏิบัติหน้าที่ครบ 4 ปี ในวันที่ 18 ก.ค.นี้ และสามารถปฏิบัติงานต่อเป็นปีที่ 5 ได้ ทั้งที่ตามปกติ การได้ต่ออายุตำแหน่งปลัดกระทรวงยุติธรรม สามารถต่อได้ครั้งละ 1 ปี ไม่เกิน 6 ครั้ง ซึ่งที่ผ่านมา มีเพียงกรณีของ สมชาย วงศ์สวัสดิ์ ที่ได้รับการต่ออายุตำแหน่งปลัดกระทรวงยุติธรรม ยาวถึง 6 ปี ส่วน “ชาญเชาวน์ ไชยานุกิจ” อดีตปลัดกระทรวงยุติธรรม สมัยก่อนหน้า ปลัดต่าย “พงษ์สวาท” ก็ไม่ได้ต่อตั๋วเช่นเดียวกัน

หากมีคำถามว่า เหตุใด ปลัด ยธ.คนเดิม จึงไม่ได้ไปต่อ และเหตุใดจึงนำปลัดคนใหม่ "คนวงใน" ของพรรคการเมือง คำตอบก็คงไม่ต่างกันในทุกยุคสมัย

จากคำตอบของ พล.ต.ท.รุทธพล ที่ว่า การต่ออายุตำแหน่งปลัดกระทรวงยุติธรรม เป็นดุลพินิจของรัฐมนตรี และขณะนี้ยังอยู่ระหว่างการตรวจสอบกับป.ป.ช.ว่าปลัดกระทรวงยุติธรรม ยังมีคดีชั้น 14 รพ.ตำรวจ ในประเด็นการพักรักษาตัวนอกเรือนจำของ “ทักษิณ ชินวัตร” ค้างอยู่หรือไม่

ท่ามกลางเสียงวิจารณ์ขรมต่อปลัดกระทรวงคนใหม่ ของข้าราชกระทรวงตาชั่ง หลังการยื่นหนังสือลาออกจากราชการ ปลัดต่าย “พงษ์สวาท” ยังไร้ความเคลื่อนไหว มีรายงานเพียงว่า คนทำงานใกล้ชิดของปลัดยุติธรรม ได้เตรียมเก็บอุปกรณ์และของใช้สำนักงานออกบ้างแล้ว

“ต้องเดินไปข้างหน้า โดยมีความรู้ด้านกฎหมายที่ติดตัวมาเป็นต้นทุนที่จะปรับใช้ในแต่ละงาน...” เป็นข้อความที่ปลัดต่าย “พงษ์สวาท” ทิ้งไว้ในคอลัมน์คนยุติธรรม

ขอขอบคุณ: วารสารกระทรวงยุติธรรม ปีที่22 ฉบับที่ 1 ประจำปี 2568

อ่านข่าว