“กว่างโจว”ศูนย์กลางเศรษฐกิจของมณฑลกวางตุ้งทางตอนใต้ของจีน และเป็นหนึ่งในเมืองเศรษฐกิจที่สำคัญที่สุดของประเทศจีน ได้รับสมญานามว่า "นครการค้าแห่งจีนตอนใต้" และ "เมืองพันปีแห่งการค้า" เนื่องจากเป็นศูนย์กลางการค้าระหว่างประเทศ มาตั้งแต่ยุคเส้นทางสายไหมทางทะเล มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 2,200 ปี และเป็นหนึ่งในเมืองหลักของ Greater Bay Area (GBA) ซึ่งเชื่อมโยงกว่างโจว เซินเจิ้น ฮ่องกง มาเก๊า และอีกหลายเมือง รวมเป็นเขตเศรษฐกิจ ที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจสูงที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

ปี 2025 กว่างโจวมีมูลค่า GDP 3.204 ล้านล้านหยวน เติบโต 4.0% โดยภาคบริการเป็นเครื่องยนต์หลัก คิดเป็นประมาณ 75% ของเศรษฐกิจเมือง ขณะที่ภาคอุตสาหกรรมยังคงแข็งแกร่งและกำลังปรับตัวสู่เทคโนโลยีขั้นสูง สำหรับการค้าไทย–กว่างโจว ถือเป็น ประตูการค้าสำคัญของไทยสู่จีนตอนใต้ ด้วยความได้เปรียบด้านระบบโลจิสติกส์ และเครือข่ายการกระจายสินค้านับว่าเป็นประตูการค้าสู่จีนตอนใต้ เหมาะสำหรับการจัดหาสินค้า (Sourcing) มีเที่ยวบินตรงจากกรุงเทพฯ ใช้เวลาประมาณ 3 ชั่วโมง เป็นศูนย์กลางเชื่อมโยงการค้าระหว่างจีนกับอาเซียน

สำหรับสินค้าไทยที่มีศักยภาพ เช่นผลไม้สด เช่น ทุเรียน มังคุด ลำไย มะพร้าว อาหารแปรรูปและเครื่องดื่ม ข้าวหอมมะลิ ยางพาราและผลิตภัณฑ์ยาง เครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์สมุนไพร สินค้าไลฟ์สไตล์และของตกแต่งบ้าน ส่วนสินค้าที่ไทยนำเข้าจากกว่างโจว เช่นเครื่องจักร อุปกรณ์ไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ ชิ้นส่วนยานยนต์ เคมีภัณฑ์ และสิ่งทอและแฟชั่น

ด้วยโครงสร้างพื้นฐานที่ทันสมัย นโยบายส่งเสริมการลงทุน และการเป็นศูนย์กลางการค้าในจีนตอนใต้ กว่างโจวจึงยังคงเป็นหนึ่งในเมืองยุทธศาสตร์ ที่สำคัญที่สุดสำหรับนักลงทุนและผู้ส่งออกไทยที่ต้องการเจาะตลาดจีน และขยายธุรกิจสู่ภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก

“ข้าว” เป็นสินค้าเกษตรยุทธศาสตร์ ที่มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจไทย ทั้งในด้านรายได้ของเกษตรกร ห่วงโซ่อุปทาน การค้า และการส่งออก อีกทั้งยังสะท้อนเอกลักษณ์และชื่อเสียงของประเทศไทยในตลาดโลก อย่างไรก็ตาม จากสถานการณ์การแข่งขันในตลาดข้าวโลกที่ทวีความเข้มข้น ประเทศผู้ผลิตต่างเร่งพัฒนาศักยภาพการผลิตและการส่งออก ขณะที่ผู้บริโภคให้ความสำคัญกับคุณภาพ ความปลอดภัย แหล่งที่มา และความน่าเชื่อถือของสินค้ามากขึ้น

กรมการค้าต่างประเทศ จึงเดินหน้าขับเคลื่อนนโยบายส่งเสริมข้าวไทยเชิงรุก มุ่งสร้างความเชื่อมั่น เพิ่มมูลค่า และยกระดับการรับรู้ถึงจุดแข็งของข้าวไทย ทั้งด้านมาตรฐาน คุณภาพ รสชาติ ความหลากหลายของสายพันธุ์ และศักยภาพของผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะผู้ประกอบการ SME ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากและการส่งออกของประเทศ

จับมือร้าน Thai SELECT สร้าง Demand ผู้บริโภค

นางชนินทร หริ่มเจริญ รองอธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ กล่าวอีกว่า ปัจจุบันผู้บริโภคให้ความสำคัญกับคุณภาพ ความปลอดภัย แหล่งที่มาของวัตถุดิบ และประสบการณ์ในการบริโภคมากขึ้น กรมการค้าต่างประเทศจึงใช้อาหารไทย ซึ่งเป็นหนึ่งใน Soft Power ที่ได้รับความนิยมทั่วโลก เป็นกลไกสำคัญในการสร้างการรับรู้ และต่อยอดความเชื่อมั่นในข้าวไทย

ดังนั้นร้านอาหารไทยที่ได้รับตราสัญลักษณ์ Thai SELECT ซึ่งเป็นตรารับรองมาตรฐานร้านอาหารไทย จากรัฐบาลไทยจะเป็นการสร้างประสบการณ์ตรงผ่านอาหารไทย จะทำให้ผู้บริโภคชาวจีนจดจำข้าวไทยในฐานะสินค้าคุณภาพระดับพรีเมียม และเมื่อคิดถึงอาหารไทย ก็จะนึกถึงข้าวไทย เมื่อคิดถึงข้าวคุณภาพ ก็จะนึกถึงประเทศไทย"

โดยงาน Think Rice Think Thailand : The Taste of Thai Cuisine ถือเป็นส่วนหนึ่งของโครงการยกระดับ SME ข้าวไทย ก้าวสู่ตลาดโลก ภายใต้การสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ที่นครกวางโจว มีผู้ประกอบการ SME ข้าวและผลิตภัณฑ์ข้าวไทย จำนวน 28 ราย นำสินค้ามาจัดแสดง และแนะนำข้าวไทย 7 ชนิด ได้แก่ ข้าวหอมมะลิไทย ข้าวขาว ข้าวหอมไทย ข้าวเหนียว ข้าวไรซ์เบอร์รี่ ข้าวหอมนิล และข้าวสังข์หยด รวมถึงกิจกรรมสาธิตการประกอบอาหารไทยจากข้าวไทย เพื่อให้ผู้บริโภคชาวจีนได้สัมผัสคุณภาพ เสน่ห์ และความหลากหลายของข้าวไทยผ่านประสบการณ์จริง

ดัน “ข้าวประณีต” ขึ้นแท่น ข้าวพรีเมี่ยมพลัส

น.ส.ญาณี ศรีมณี รองอธิบดีกรมการค้าภายใน กล่าวว่า กรมฯมีกลุ่มเกษตรกรที่ผลิตข้าวประณีตอยู่ 466 กลุ่มที่ผลิตข้าวคุณภาพสูงที่ร่วมกลุ่มเป็นวิสาหกิจชุมชนทั่วประเทศ ที่กรมให้การอุดหนุนเม็ดเงิน กลุ่มละ 500,000 บาท เพื่อพัฒนากระบวนการผลิตข้าว และช่วยหาตลาดข้าวทั้งในและต่างประเทศ โดยกรมฯได้นำวิสาหกิจชุมชน 10 กลุ่มขยายช่องทางตลาดที่มณฑลกวางตุ้ง เมืองกว่างโจว สาธารณรัฐประชาชนจีน ซึ่งบางกลุ่มทำตลาดส่งออก โดยผ่านตัวแทนหรือผู้ส่งออก บางกลุ่มยังไม่เคยมาตลาดต่างประเทศ ซึ่งตลาดจีนถือว่าเป็นตลาดใหญ่และนิยมบริโภคข้าวไทย

ข้าวประณีต ต่างกับข้าวทั่วไปคือ อยู่ที่กระบวนการผลิตไปจนถึงการขาย วิธีการดูแล การเก็บเกี่ยว บางกลุ่มยังใช้มือเกี่ยวไม่ใช่เครื่องจักร ทำให้ได้ข้าวที่ดี อย่างข้าวหอมมะ ข้าวGI ข้าวพื้นถิ่น ถือเป็นข้าวประณีตเช่นกันที่กลุ่มเกษตรกรตั้งใจปลูกตั้งแต่กระบวนการแรก

ทั้งนี้กลุ่มวิสาหกิจชุมชนข้าวประณีต ที่กลุ่มให้การสนับสนุนงบประมาณ แบ่งออกเป็น 2 เฟส โดยนเฟสแรกมี 200 กลุ่ม กระจายไปทุกพื้นที่ของประเทศไทยที่มีการปลูกข้าว โดยส่วนใหญ่จะอยู่ในพื้นที่ภาคอีสาน และเฟสที่ 2 จะมี 266 กลุ่ม ส่วนปริมาณผลผลิตถ้าเทียบกับทั่วประเทศยังถือว่าน้อย แต่ก็เป็นส่วนหนึ่งของข้าวคุณภาพ และการที่กลุ่มเกษตรกรมาร่วมกลุ่มก็สามารถเป็นตัวอย่างให้ชาวนาทั่วไปดูเป็นแบบอย่างได้

ชาวนาเปลี่ยนวิถีการปลูก”เน้น” มูลค่ามากว่าปริมาณ

ลุงบุญมี สุระโคตร ประธานวิสาหกิจชุมชนศูนย์ข้าวชุมชนอุ่นแสง จังหวัดศรีสะเกษ กล่าวว่า ในกลุ่มมีสมาชิก 700 ครอบคครัว มีพื้นที่เพาะปลูก 20,000 ไร่ ให้ผลผลิตข้าว 10,000 ตันข้าวเปลือก มองว่าจีนเป็นตลาดใหญ่ผู้บริโภคมีกำลังซื้อสูง สำหรับข้าวหอมมะลิไทยที่เป็นข้าวประณีต ถือว่าเป็นข้าวพรีเมียมพลัส ดังนั้น มองว่ากลุ่มผู้บริโภคกลุ่มนี้ มีกำลังซื้อสูงและนิยมข้าวหอมพรีเมียมไทย มองว่าอนาคตจะเติบโตต่อไปได้ โดยข้าวที่กลุ่มผลิตส่วนใหญ่จะเป็นข้าวหอมมะลิ 105 ข้าวไรซ์เบอรี่ ข้าวหอมมะลิแดง

เช่นเดียวกับ วิสาหกิจชุมชนเกษตรผสมผสานบ้านหนองฮี จ.มหาสารคาม มองว่าเป็นตลาดที่ใหญ่และเป็นโอกาสให้กับกลุ่มที่จะส่งออกมาจีน โดยข้าวที่ปลูกส่วนใหญ่เป็นข้าวหอมมะลิ 105 ข้าวฮางน้ำนม และข้าวฮางงอก ซึ่งทั้งหมดคือพันธุ์ข้าวหอมมะลิ 100% แต่วิธีการผลิตจะแตกต่างกันจนได้ออกมาเป็นข้าวประณีต อย่าง ข้าวฮางน้ำนม กระบวนการผลิต คือจะเกี่ยวในช่วงระยะข้าวเป็นน้ำนม 50% ก่อนนำไปแช่น้ำและนึ่ง หลังจากนั้นนำไปอบและสีข้าวออกมา

มีการวิเคราะห์คุณค่าทางโภชนาการ ที่มีสารอาหารสูงกว่าข้าวกล้องปกติ 3เท่า ซึ่งมีเอกสารอ้างอิง เพื่อให้ลูกค้ามั่นใจและเชื่อมั่นคุณภาพ ส่วนข้าวฮางงอกมีกระบวนการที่แตกต่างโดยจะเกี่ยวในช่วงที่ข้าวแก่เต็มที หลังจากนั้นจะทำให้ข้าวเกิดการงอก และนำไปนึ่งก่อนนำไปอบและสีออกมาเป็นข้าวกล้อง ที่มีคุณค่าทางสารอาหารแตกต่างกัน ส่วนราคาแตกต่างกัน เช่น ข้าวฮางน้ำนม ราคา 150-220 บาท /กก.

เน้นกลุ่มรักษ์สุขภาพ และขายในออนไลน์และเน้นตลาดพรีเมียม โดยเน้นขายส่งออกมากกว่า อยากให้ภาครัฐช่วยในเรื่องของการหาตลาด ซึ่งการมาตลาดจีนครั้งนี้คาดหวังว่าจะมีคำสั่งซื้อและมีลูกค้าที่จีนกลับไปเพื่อช่วยเกษตรกรและเครือข่ายโดยกลุ่มมีสมาชิก 52 คน แต่มีเครือข่ายเกือบ 500 คน พื้นที่ทำนากว่า 7000 ไร่ มีผลผลิตเฉลี่ย 400-450 กก./ไร่

พลิกโฉมข้าวไทย จากขายปริมาณสู่การ “ขายคุณค่า”

นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กล่าวว่า ประเทศไทยในฐานะผู้ส่งออกข้าวรายใหญ่ของโลก จำเป็นต้องยกระดับข้าวไทยสู่สินค้าเกษตรมูลค่าสูง เพื่อเป็นแนวทางที่จะช่วยเพิ่มรายได้ให้เกษตรกรอย่างยั่งยืน จึงต้องปรับแนวทางจากการ “ขายปริมาณ” สู่ “ขายคุณค่า”

สนค. ศึกษาแนวทางยกระดับรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าว สู่สินค้าเกษตรมูลค่าสูง เพื่อสร้างมูลค่าและความแตกต่างให้เมล็ดข้าวไทย ตลอดจนเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันท่ามกลางตลาดข้าวโลกที่มีการแข่งขันมากขึ้น จากอุปทานข้าวโลกที่มีจำนวนมาก และสร้างแรงกดดันต่อราคาข้าวไทย

โดยจำแนกข้าวมูลค่าสูงออกเป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่มข้าวรักษ์โลก เน้นกระบวนการผลิตที่รับผิดชอบต่อสังคม และสิ่งแวดล้อม ตอบโจทย์มาตรการทางการค้าโลกและผู้บริโภคที่ใส่ใจโลก เช่น ข้าวยั่งยืน คือ ข้าวที่ปลูกภายใต้มาตรฐานเวทีข้าวยั่งยืน (Sustainable Rice Platform: SRP) ส่วนข้าวคาร์บอนต่ำ คือข้าวที่ผลิตผ่านกระบวนการทำนา ที่มุ่งเน้นการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตลอดวงจรการผลิต โดยเฉพาะก๊าซมีเทนจากการขังน้ำในนาข้าว และก๊าซไนตรัสออกไซด์ จากการใช้ปุ๋ยเคมีเกินความจำเป็น และข้าวอินทรีย์ คือ ข้าวที่ปลอดการใช้สารเคมีสังเคราะห์ดีต่อสิ่งแวดล้อม รวมถึงสุขภาพของเกษตรกรและผู้บริโภค

สร้างสตอรี่เพิ่มมูลค่าให้ "ข้าวไทย"

ส่วนกลุ่มข้าวอัตลักษณ์และเรื่องราว เน้นความโดดเด่นจากมูลค่า เพิ่มที่ยึดโยงกับแหล่งกำเนิดและภูมิปัญญา มีเรื่องราวเฉพาะสินค้า จึงมีความพิเศษที่ไม่สามารถลอกเลียนแบบได้ เช่น ข้าวสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indication: GI) คือ ข้าวที่มีคุณลักษณะเฉพาะที่เชื่อมโยงกับแหล่งภูมิศาสตร์ที่ปลูก

ปัจจุบันไทยมีข้าวที่ได้รับตรา GI รวม 24 รายการ เช่น ข้าวก่ำล้านนา ข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ และข้าวสังข์หยดพัทลุง เป็นต้น และ ข้าวพันธุ์พื้นเมืองและข้าวดอย คือ สายพันธุ์ข้าวท้องถิ่นที่มีความหลากหลายทางชีวภาพ มีเรื่องราวทางวัฒนธรรม และรสชาติที่เป็นเอกลักษณ์

และสุดท้าย กลุ่มข้าวสุขภาพ เน้นการตอบโจทย์เทรนด์ด้านสุขภาพและสังคมผู้สูงอายุ ด้วยคุณค่าทางโภชนาการที่เหนือกว่าข้าวทั่วไป ประกอบด้วย ข้าวโภชนาการสูงและข้าวสี คือข้าวที่มีสารต้านอนุมูลอิสระ วิตามิน หรือแร่ธาตุสูงตามธรรมชาติ เช่น ข้าวไรซ์เบอร์รี่ ข้าวสีนิล และ ข้าวเพื่อสุขภาพ คือ ข้าวที่ผ่านการวิจัยหรือกระบวนการพิเศษ เช่น ข้าวดัชนีน้ำตาลต่ำ (Low-glycemic index) สำหรับผู้ควบคุมน้ำตาล หรือข้าวเติมวิตามินและแร่ธาตุ ข้าวโปรตีนสูง

การยกระดับข้าวไทยสู่สินค้าเกษตรมูลค่าสูงเป็นยุทธศาสตร์สำคัญ ที่จะช่วยเพิ่มรายได้เกษตรกรอย่างยั่งยืน สร้างความแตกต่างให้ข้าวไทยในเวทีโลก และรักษาขีดความสามารถในการแข่งขัน โดยขณะนี้อยู่ระหว่างการศึกษาตลาดข้าวมูลค่าสูง หรือ Demand ของโลกว่าแต่ละประเทศ มีความต้องการข้าวประเภทใดบ้าง รวมถึงการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายในเชิงพื้นที่ว่าควรปรับเปลี่ยนพื้นที่เพาะปลูก จากการปลูกข้าวขาวทั่วไปที่มีราคาผันผวน ไปเป็นการปลูกข้าวมูลค่าสูงที่ตรงกับความต้องการของผู้บริโภค และยินดีที่จะจ่ายเงินซื้อข้าวในราคาที่สูงขึ้นเช่นกัน

อ่านข่าว:

Twin Crisis เขย่าตลาดข้าวไทย เอลนีโญฉุดผลผลิต ส่งออกแข่งขันรุนแรง

พณ.เร่งเจาะตลาดเข้าญี่ปุ่น หวังดันยอดส่งออกข้าวไทยพุ่ง เป้า 7 ล้านตัน

"ข้าวอินทรีย์ไทย" ขึ้นแท่นเบอร์ 1 ตลาดจีน อานิสงส์เทรนด์ รักสุขภาพ-กำลังซื้อสูง

สัญญานเตือน "ข้าวไทย" เสี่ยงรอบด้าน เร่งปรับพันธุ์ตอบโจทย์ตลาดโลก