เมื่อปลายเดือนสิงหาคม 2569 คณะกรรมาธิการการต่างประเทศ วุฒิสภา ประชุมร่วมกับจังหวัดเชียงราย ประเด็นการค้าระหว่างประเทศ โดยมี นายนรศักดิ์ สุขสมบูรณ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย และหัวหน้าส่วนราชการให้ข้อมูล
ตัวแทนสำนักงานพาณิชย์จังหวัดเชียงรายได้ให้ข้อมูลผลิตภัณฑ์รวมจังหวัดเชียงรายมี 121,375 ล้านบาท สัดส่วนสินค้าเกษตร 24.77 เปอร์เซ็นต์
ภาพ : ข้อมูลการค้าชายแดนจังหวัดเชียงราย (ถึงเดือน ส.ค.69)
ส่วนการค้าชายแดน 3 ด่าน จ.เชียงราย 6.5 หมื่นล้านบาท ส่งออก 5.5 หมื่นล้านบาท นำเข้า 9.7 พันล้านบาท เกินดุลราว 4.55 หมื่นล้านบาท มูลค่าผ่านศุลกากร แบ่ง เป็น 3 ด่าน คือ
เชียงของ 44,205 ล้านบาท 67.82%
เชียงแสน 13,338 ล้านบาท 20.46%
แม่สาย 7,640 ล้านบาท 11.72%
น่าสังเกตเชียงของ (ถนน R 3 A และ สะพานมิตรภาพฯ 4 ) สินค้าหลักๆผลไม้สด เพิ่มขึ้น 10.87% เชียงแสน (ท่าเรือเชียงแสน) +110.71% และแม่สาย -5.17%
นายชวภณ วัธนเวคิน รองประธานคณะกรรมาธิการการต่างประเทศ วุฒิสภา กล่าวว่า โจทย์กรรมาธิการการต่างประเทศ ลงพื้นที่เพื่อติดตามสถานการณ์โลกและอาเซียน โดยเฉพาะการค้ายกระดับการค้าและระบบขนส่ง จ.เชียงราย
และโจทย์ใหญ่คือทำอย่างไรไม่ให้ไทยขาดดุลประเทศจีน 2.3 ล้านล้านบาท
ซึ่งในที่ประชุมกรรมาธิการและอนุกรรมาธิการฯ ยังได้ตั้งคำถามถึง พืชผัก และผลิตทางการเกษตรจีนที่เข้ามา และไทย โดยเฉพาะ SME ในเชียงราย ได้ประโยชน์จากการค้ามากน้อยแค่ไหน?
ด้านนางผกามาศ เวียร์ร่า รองประธานหอการค้าจังหวัดเชียงราย กล่าวว่าการขนส่งบรรทุกสินค้าได้มากขึ้น คนหันมานิยมเนื่องจากขนส่งสินค้าได้มากกว่า 300 ตัน ไปจนถึงท่าเรือกวนเล่ย หากบนเส้นทางบกไม่สะดวกและน้ำหนักบนทุกผ่านสะพานไม่ได้
ผกามาศ เวียร์ร่า รองประธานหอการค้าจังหวัดเชียงราย
จีนประกาศท่าเรือแม่น้ำมีแห่งเดียวในประเทศจีน คือ ท่าเรือกวนเล่ย ซึ่งเซ็นความร่วมมือกับท่าเรือเชียงแสน จีนให้การสนับสนุนการเดินเรือบนแม่น้ำโขง
ปัจจุบันการท่าเรือแห่งประเทศนำเครนมาเพื่อให้สะดวกกับการยกของและสินค้าต่างๆเช่น ปีกไก่แช่แข็ง อาหารทะเล เป็นสินค้าที่ทางจีนต้องการมาก
ปัจจุบันการขนส่งสินค้าผ่านแม่น้ำโขง ประเทศไทยยังไม่ได้สิทธิพิเศษทางการค้าเหมือนประเทศที่มีพรมแดนติดจีน ภาครัฐจะต้องส่งเสริมการค้าตรงนี้ ยกระดับเชียงราย-ยุนนาน ความเป็นเมืองพี่เมืองน้อย และกรอบความร่วมมือแม่น้ำลานช้าง-แม่โขง เพื่อให้สินค้าไทยได้สิทธิพิเศษทางภาษีเข้าจีนได้สะดวกขึ้น
ด้านนายนรศักดิ์ สุขสมบูรณ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย กล่าวถึงระบบการสนับสนุนการค้าจังหวัดเชียงราย รัฐบาลได้สนับสนุนลงทุนทางบกหลายโครงการมูลค่ากว่า 6,800 ล้านบาท เช่นถนนเชื่อมระว่างเชียงใหม่-เชียงราย ระยะทาง คาดว่าจะแล้วเสร็จปี 2571 หรือการลงทุนรถไฟทางคู่เด่นชัย-เชียงของ มูลค่า 8.1หมื่นล้านบาทจะแล้วเสร็จปี 2571 รวมไปถึงศูนย์เปลี่ยนถ่ายสินค้ามูลค่า 2,800 ล้านบาทก็จะแล้วเสร็จภายในปี 2569 ซึ่งจะทำให้การค้าและการขนส่งสินค้าสะดวกมากขึ้น
เมื่อเดือนต้นปี 2569 ไทยพีบีเอส ได้เดินทางไปสำรวจเส้นทางการค้าบนแม่น้ำโขง ระหว่างท่าเรือเชียงแสน ถึงท่าเรือกวนเล่ย ประเทศจีน ระยะทางประมาณ 240 กิโลเมตร พบเรือขนส่งสินค้าขนาดใหญ่บนแม่น้ำโขง คึกคักนับตั้งแต่ท่าเรือบ้านโป่ง ท่าเรือเชียงกก ท่าเรือสบโหล่ย ในประเทศเมียนมามีการขนส่งสินค้าไปยังจีนจำนวนมา เช่น ยางพารา สินแร่ อุปกรณ์ก่อสร้าง
ภาพ : ท่าเรือสบโหล่ย บนแม่น้ำโขง จุดขนส่งสินค้าจากจีน เข้าสู่รัฐฉาน
ขณะที่ท่าเรือกวนเล่ยในจีน พบว่ามีการติดตั้งเครน และเปิดท่าเต็มรูปแบบมีสินค้าหลายชนิดส่งมาในพื้นที่ตอนล่าง และบริเวณด่านศุลกากรมีรถบรรทุกสินค้ารอส่งสินค้ามาตอนใต้ไทย ลาว และเมียนมาจำนวนมาก
ภาพ : ท่าเรือกวนเล่ย บนแม่น้ำโขงประเทศจีน
ส่วนเส้นทางขนส่งสินสินค้าจากท่าเรือกวนเล่ย -เมืองสิบสองปันนา หลังทางการจีนเปิดเส้นทางด่วนทำให้การขนส่งสินค้าจากแม่น้ำโขงเชื่อมระบบรถไฟในจีนสะดวกมากขึ้น
ภาพ : ทางด่วนเชื่อมระหว่างท่าเรือกวนเล่ย-เมืองสิบสองปันนา เชื่อมกับระบบขนส่งรถไฟในจีนทั่วประเทศ
มีรายงานว่าบริษัทเอกชนจีนหลายรายได้สนใจการขนส่งทางเรือผ่านแม่น้ำโขง มาเจรจากับท่าเรือพาณิชย์เชียงแสน เพื่อขนส่งสินค้าจากจีนลงมาไทย ซึ่งการขนส่งสินค้าผ่านทางเรือนับว่าเป็นเส้นทางที่สะดวกจากจีนใช้เวลา 3-4 ชั่วโมง แต่หากขนส่งสินค้าผ่านทางถนน R3a ผ่านด่านเชียงของ-ลาว-จีน ปัจจุบันถนนหลายช่วงชำรุด ซึ่งการเดินทางบนแม่น้ำโขงจึงเป็นเส้นทางเลือกขนส่งสินค้าอีกทางไปยังจีน คาดว่ามูลค่าการขนส่งทางน้ำโขงจะเพิ่มขึ้นหลายเท่าตัวหลังการท่าเรือแห่งประเทศไทยได้ติดตั้งเครนที่ท่าเรือพาณิชย์เชียงแสนแล้วเสร็จ
รายงาน : โกวิทย์ บุญธรรม ผู้สื่อข่าวไทยพีบีเอสภาคเหนือ