วันนี้ (14 พ.ย.2569) นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เปิดเผยในการสัมมนาหอการค้าทั่วประเทศ ครั้งที่ 44 ว่า เศรษฐกิจโลกกำลังเผชิญความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทั้งความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ความไม่มั่นคงในภูมิภาค การแข่งขันด้านเทคโนโลยี และการใช้มาตรการภาษีเป็นเครื่องมือต่อรองทางการค้า ส่งผลให้ประเทศไทยไม่สามารถดำเนินนโยบายเศรษฐกิจในรูปแบบเดิมได้อีกต่อไป จำเป็นต้องปรับยุทธศาสตร์สู่การทูตเศรษฐกิจเชิงรุก เพื่อรักษาผลประโยชน์ทางการค้าและการลงทุน พร้อมสร้างโอกาสใหม่ให้กับประเทศ
ยุทธศาสตร์สำคัญคือการรักษาตลาดส่งออกเดิมควบคู่กับการขยายตลาดใหม่ เพื่อลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาตลาดหลักเพียงไม่กี่แห่ง โดยกระทรวงการต่างประเทศจะใช้เครือข่ายสถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลใหญ่ทั่วโลกเป็นกลไกค้นหาโอกาสทางการค้าและการลงทุนให้กับผู้ประกอบการไทย พร้อมบูรณาการการทำงานร่วมกับกระทรวงพาณิชย์ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อเชื่อมโยงภาคธุรกิจไทยกับคู่ค้าต่างประเทศ และเพิ่มช่องทางการเข้าถึงตลาดที่มีศักยภาพ
สำหรับตลาดใหม่ที่ให้ความสำคัญคือภูมิภาคแอฟริกา โดยเฉพาะไนจีเรีย ภายใต้นโยบาย Thailand-Africa ซึ่งมุ่งขยายความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและสร้างเครือข่ายธุรกิจระหว่างกัน โดยที่ผ่านมาได้เดินทางเยือนไนจีเรียพร้อมนำภาคเอกชนร่วมคณะ เพื่อพบปะนักธุรกิจและจัดสัมมนาด้านการค้าและการลงทุน เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยสำรวจตลาดและสร้างความร่วมมือทางธุรกิจโดยตรง
ขณะเดียวกัน ยังเร่งสร้างความเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจกับประเทศเพื่อนบ้าน ทั้งลาว จีน และเวียดนาม ผ่านการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและเส้นทางคมนาคม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการขนส่งและขยายโอกาสทางการค้าในภูมิภาค รวมถึงผลักดันการค้าชายแดนกับเมียนมา เพื่อให้ไทยสามารถใช้ประโยชน์จากความเชื่อมโยงในภูมิภาคเป็นฐานขยายการค้าและการลงทุน
อีกโจทย์สำคัญคือการดึงดูดการลงทุนที่มีคุณภาพ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูง ซึ่งจะช่วยยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ทั้งเศรษฐกิจดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เศรษฐกิจสีเขียว ตลอดจนวิทยาศาสตร์และนวัตกรรม โดยจะประสานความร่วมมือกับ BOI และกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัดทำแผนงานร่วมกัน เพื่อผลักดันการลงทุนที่ก่อให้เกิดการถ่ายทอดเทคโนโลยี เพิ่มมูลค่าและสร้างประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทยในระยะยาว
นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรมว.ต่างประเทศ
นายสีหศักดิ์ย้ำว่า การขับเคลื่อนเศรษฐกิจในสถานการณ์โลกผันผวนจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ภาครัฐต้องทำงานเป็นทีมไทยแลนด์ เชื่อมโยงการทำงานระหว่างกระทรวงและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พร้อมเปิดรับฟังความคิดเห็นจากภาคเอกชนอย่างใกล้ชิด เพื่อให้การดำเนินนโยบายตอบโจทย์ความต้องการของผู้ประกอบการ และนำไปสู่การสร้างโอกาสทางการค้า ขยายการลงทุน และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของไทย
ด้านนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ กล่าวว่า โจทย์สำคัญของประเทศไทยคือการสร้างศักยภาพใหม่ในการเติบโต พลิกโฉมเศรษฐกิจให้มีความเข้มแข็ง พร้อมกระจายโอกาสและรายได้สู่ภูมิภาค โดยต้องเข้าใจบริบทโลกที่เปลี่ยนแปลง ทั้งความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์และการแบ่งขั้วอำนาจของประเทศมหาอำนาจ หรือ Multi-polar World ซึ่งกำลังนำไปสู่กติกาและระเบียบการค้าโลกใหม่ ส่งผลโดยตรงต่อการดำเนินธุรกิจและการค้าระหว่างประเทศ
นอกจากนี้ เทคโนโลยีและ AI ยังเป็นทั้งความท้าทายและโอกาส ขณะที่ความเสี่ยงด้านความมั่นคงทางไซเบอร์จากการโจมตีระบบและข้อมูลในหลายประเทศ เป็นอีกประเด็นที่ไทยต้องเตรียมพร้อม ทั้งระบบขนส่ง การบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทาน และการรักษาคุณภาพสินค้า โดยเฉพาะสินค้าสดและสินค้าเกษตร อย่างไรก็ตาม ความเสียหายที่เกิดขึ้นในตลาดต่างประเทศอาจเปิดโอกาสให้สินค้าไทยเข้าไปทดแทนความต้องการได้ จึงได้มอบหมายให้ทูตพาณิชย์ในแต่ละภูมิภาคติดตามสถานการณ์และแสวงหาโอกาสทางการค้าอย่างใกล้ชิด
นางศุภจีกล่าวว่า ประเทศไทยยังต้องรับมือกับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร ทั้งจำนวนเด็กเกิดใหม่และแรงงานที่ลดลง ขณะที่ประชากรสูงวัยเพิ่มขึ้น ซึ่งส่งผลต่อกำลังแรงงานและกำลังซื้อภายในประเทศ แนวทางรับมือคือการยกระดับทักษะแรงงาน (Upskill) เพิ่มผลิตภาพ และส่งเสริมให้ประชาชนสามารถทำงานได้นานขึ้น พร้อมต่อยอดโอกาสจากสังคมสูงวัยในธุรกิจ Functional Food ผลิตภัณฑ์สุขภาพ การดูแลผู้สูงอายุ และ Wellness
ขณะเดียวกัน ไทยต้องเร่งเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทานโลก (Supply Chain) โดยพิจารณาว่ายังขาดองค์ประกอบใด และจะนำศักยภาพของประเทศเข้าไปเติมเต็มห่วงโซ่อุปทานใหม่ได้อย่างไร รวมถึงดึงดูดการลงทุนในอุตสาหกรรมใหม่ เช่น ยานยนต์ เซมิคอนดักเตอร์ และ Data Center โดยต้องผลักดันให้การลงทุนสร้างงานและอุตสาหกรรมต่อเนื่อง ตลอดจนใช้วัตถุดิบและชิ้นส่วนที่ผลิตในประเทศเพิ่มขึ้น เพื่อให้ผลประโยชน์จากการลงทุนกระจายสู่ผู้ประกอบการไทย
นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรมว.พาณิชย์
สำหรับสถานการณ์การค้า นางศุภจีระบุว่า เมื่อกำลังซื้อภายในประเทศมีข้อจำกัดจากโครงสร้างประชากรและค่าครองชีพที่ได้รับแรงกดดันจากต้นทุนพลังงาน การส่งออกจึงเป็นกลไกสำคัญในการสร้างรายได้ให้ประเทศ โดยปี 2568 การส่งออกไทยขยายตัว 12% ขณะที่ 9 เดือนแรกของปี 2569 ขยายตัว 19% สร้างมูลค่าประมาณ 30,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สะท้อนบทบาทของภาคส่งออกต่อการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ
อย่างไรก็ตาม โครงสร้างตลาดส่งออกไทยยังมีความเสี่ยงจากการกระจุกตัว โดยจีนและสหรัฐฯ มีสัดส่วนรวมกันประมาณ 1 ใน 3 ของการส่งออกทั้งหมด หากสองตลาดดังกล่าวเผชิญความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ การเมือง หรือกติกาการค้า ย่อมส่งผลกระทบต่อผู้ประกอบการไทย จึงจำเป็นต้องเร่งกระจายตลาดและสร้างช่องทางการค้าใหม่
นอกจากนี้ ยังต้องแก้ปัญหาการกระจุกตัวของผู้ส่งออกรายใหญ่ โดยไทยมีผู้ส่งออกประมาณ 30,000 ราย เป็นผู้ประกอบการขนาดเล็กประมาณ 22,000 ราย หรือกว่า 80% แต่สร้างรายได้จากการส่งออกเพียง 12% ในปี 2568 และเพิ่มเป็น 14% ในปี 2569 กระทรวงพาณิชย์จึงต้องผลักดันให้ผู้ประกอบการรายเล็กเข้าถึงตลาดต่างประเทศและได้รับประโยชน์จากการส่งออกมากขึ้น
ส่วนด้านการนำเข้า พบว่า 86% เป็นการนำเข้าวัตถุดิบ สินค้าทุน และพลังงาน โดยไทยพึ่งพาการนำเข้าพลังงานมากกว่า 90% และพึ่งพาสินค้าทุนกับวัตถุดิบประมาณ 73% แนวทางสำคัญจึงอยู่ที่การทบทวนการลงทุนจากต่างประเทศ โดยส่งเสริมให้ผู้ลงทุนใช้วัตถุดิบ อุปกรณ์ และชิ้นส่วนที่ผลิตภายในประเทศมากขึ้น เพื่อลดการพึ่งพาการนำเข้าและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเศรษฐกิจไทย
ในด้านการเปิดตลาดใหม่ ไทยจะใช้ความตกลงการค้าเสรี (FTA) เป็นเครื่องมือสำคัญ โดยปัจจุบันมี FTA ที่มีผลบังคับใช้แล้ว 18 ฉบับ ครอบคลุม 18 ประเทศ พร้อมเดินหน้าขยายความร่วมมือและเจรจาความตกลงเพิ่มเติม ทั้ง FTA ไทย-สหภาพยุโรป (EU) ไทย-แคนาดา ตลอดจนการผลักดันกลไก JTC ไทย-อินเดีย JTC ไทย-จีน และความร่วมมือกับสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) รวมถึงกรอบอาเซียน เพื่อเพิ่มโอกาสให้สินค้าและบริการไทยเข้าถึงตลาดโลก
โดยเฉพาะอินเดีย ซึ่งเป็นตลาดที่มีศักยภาพจากจำนวนประชากรและความต้องการบริโภคที่สูง แม้จะมีความท้าทายในการเข้าถึงตลาด แต่ยังเป็นโอกาสสำคัญสำหรับผู้ประกอบการไทย โดยในปี 2568 ไทยได้ดุลการค้ากับอินเดียประมาณ 11,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ทั้งนี้ ไทยเตรียมหารือผ่านกลไก JTC ไทย-อินเดียอีกครั้งในวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 หลังเว้นช่วงการหารือมานาน 7 ปี เพื่อผลักดันความร่วมมือทางการค้าและเพิ่มช่องทางให้ผู้ประกอบการไทยเข้าสู่ตลาดอินเดีย
นางศุภจีระบุว่า ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจโลก ประเทศไทยต้องปรับตัวจากทั้งด้านการค้า การลงทุน เทคโนโลยี และโครงสร้างประชากร โดยเป้าหมายสำคัญคือการลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาตลาดใดตลาดหนึ่ง เพิ่มขีดความสามารถของผู้ประกอบการทุกขนาด และกระจายรายได้ไปสู่ภูมิภาค
ภาพรวมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจจากทั้งกระทรวงการต่างประเทศและกระทรวงพาณิชย์จึงมุ่งไปในทิศทางเดียวกัน คือการใช้การทูตเศรษฐกิจควบคู่กับนโยบายการค้าและการลงทุน เพื่อรักษาตลาดเดิม เปิดตลาดใหม่ ดึงดูดเทคโนโลยีและเงินลงทุนคุณภาพ พร้อมเชื่อมโยงผู้ประกอบการไทยเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานโลก ท่ามกลางความผันผวนที่กำลังเปลี่ยนโฉมเศรษฐกิจระหว่างประเทศ
นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรมว.อุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)
ขณะที่นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เข้าร่วมรับฟังความคิดเห็นและขึ้นกล่าวปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ “พลิกโฉมเศรษฐกิจไทย ด้วยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิจัย และนวัตกรรม เวทีการแข่งขันยุคใหม่“ ระบุว่า เทคโนโลยี AI เข้ามามีบทบาทในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ และหากไทยไม่ได้ใช้ AI ที่ดีที่สุดอาจจะสู้ประเทศอื่นๆไม่ได้ เพราะเทรนเศรษฐกิจเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา เพราะฉะนั้นเราต้องตามเทรนต่างๆให้ทัน เลือกใช้ AI ให้ตรงจุดต่อการพัฒนาอย่างถูกต้อง เน้นนำเข้ามาใช้สำหรับช่วยและโคบเวอร์สิ่งใหม่ๆ ให้กับระบบเศรษฐกิจไทย เพื่อทำให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด
อ่านข่าว :
หอการค้าเปิดเกมเศรษฐกิจ ชู 7 Regional ปราบคอร์รัปชัน
รับนายกฯ จีนเยือนไทย 13 พ.ย. เปิดเวที 50 องค์กร ขยายการค้า-ลงทุน
หอการค้าไทยชู Unlocking New Growth ชงรัฐบาลปลดล็อกกฎระเบียบธุรกิจ